T.C.
SAKARYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
5. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/207
KARAR NO: 2024/278
KARAR TARİHİ: 15/02/2024
KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 15/02/2024
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN: ... (...)
ÜYE: ... (...)
ÜYE: ... (...)
KATİP: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: GEBZE ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
DAVA TARİHİ : 15/06/2021
KARAR TARİHİ: 10/11/2023
NUMARASI: 2023/874 Esas - 2023/1039 Karar
DAVACI : OKUMUŞLAR İÇ VE DIŞ TİCARET AŞ - ... ...
VEKİLİ: Av. ... -...
DAVALI : ASC MİMARLIK DEKORASYON REKLAMCILIK İNŞAAT SAN TİC LTD ŞTİ - ... -...
VEKİLLERİ: Av. ... & Av. ... & Av. ... - ...
DAVA: Kat karşılığı inşaat sözleşmesinin feshi ile tapu iptali ve tescil ve tazminat talebi
HÜKÜM: Kararın kaldırılması - Mahkemesine gönderme
İSTİNAF EDEN: Davacı vekili
Taraflar arasındaki Kat karşılığı inşaat sözleşmesinin feshi ile tapu iptali ve tescil ve tazminat talebi davası nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmiştir.
İlk derece mahkemesinin kararı davacı vekili tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; Taraflar arasında davacıya ait ... İli, ... İlçesi, ... Köyü, ... Ada, ... Parseldeki taşınmaz üzerinde bina yapımı için 15.11.2016 tarihli "İNŞAAT YAPIM SÖZLEŞMESİ" imzalandığını, işbu sözleşmeye göre sözleşmenin imzalanmasına müteakiben inşaatın yapılmasına ilişkin izinler ve inşaat ruhsatı alındıktan sonra davalı müteahhitin 18 ay içerisinde inşaatı tamamlaması gerektiğini, ancak imzalanan sözleşme kapsamında müteahhitin inşaatı süresinde bitiremediğini ve tarafların son olarak sözleşme serbestisi içinde 05.09.2020 tarihli sözleşme ile borç ilişkisini yenileyerek Düzenleme Şeklinde Taşınmaz Satış Vaadi ve Arsa Payı Karşılığı İnşaat sözleşmesine döndüğünü, borç ilişkisinin tüm olarak yenilenen 05.09.2020 tarihli sözleşmeye göre sözleşmeye konu ... İli, ... İlçesi, ... Köyü, ... Ada, ... Parseldeki taşınmazın tamamlanması ile birlikte inşaatın yapıldığı taşınmazın 2/3 hissesi inşaat maliyet bedeli olarak davalıya devredilecek, 1/3 hissesi de davacı/arsa sahibine ait olacağını, bununla birlikte; ... İli, ... İlçesi, ... Mah. ... Ada, ... Parsel, ... İli,... İlçesi, ... Mah. ... Ada, ... Parsel, ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... Ada, ... Parsel, ... İli, ... İlçesi, ... Mah. ... Ada, ... Parsel de kain taşınmazların da müteahhit/davlıya inşaat bedeli olarak devredileceğini, sözleşme gereği devir edilmesi gereken tüm bu parsellerin devrinin yapıldığını, ayrıca bununla da kalınmayarak davalının inşaatın bir an evvel bitireceği vaadi üzerine, inşaat için kredi kullanabilmek adına davalının talebi ile ... İli, ... İlçesi, ... Köyü, ... Ada, ... Parselde kain taşınmazın sadece 2/3 değil, tamamı 14.09.2020 tarihinde kendisine devredildiğini, ertesi gün olan 15.09.2020 tarihinde de davalının inşaat yapımı için kullanacağını söyleyerek aldığı krediye karşılık taşınmaz üzerinde banka lehine ipotek tesis edildiğini, ancak davalının, taşınmazın iş tamamlanmadan devrini istemesine gerekçe gösterdiği krediyi çekip, kredi karşılığında taşınmazın tamamı üzerinde ipotek tesis ettirmesine rağmen, çektiği krediyi sözleşmeye konu inşaat için kullanmadığını ve inşaatı anahtar teslimi olarak teslim etmeyi vaat ettiği 28.02.2021 tarihinde teslim etmediğini ve inşaatın %70 civarında kaldığını, işbu sebeple sözleşmede belirlenen 28.02.2021 anahtar teslim tarihinin geçmesiyle temerrüde düşen müteahhit aleyhine huzurdaki sözleşmenin ileriye etkili feshi davası ile tüm alacaklarının ve zararlarının tazmini talepli davının açılma zarureti hasıl olduğunu, Davalının inşaatı teslim süresini 10 ay geçmesine rağmen hala gerekli adımı atmayarak kötüniyetli olarak müvekkilini mağdur etmeye devam ettiğini, müvekkilinin, davalının sözleşme kapsamına göre edimini ifa etmemesinden dolayı ciddi şekilde zarara uğradığını ve uğramaya devam ettiğini, müvekkilinin, davalının sözleşme kapsamında sözleşmenin gereğinin yerine getirmemesinden ötürü kira gelirinden yoksun kaldığını, 05.09.2020 tarihli sözleşmede belirlenen kira kaybı alacağının da müvekkiline ödenmesi gerektiğini, yine aynı sözleşmede anahtar teslim tarihi olan 28.02.2020 tarihinden bir ay sonra taşınmaz üzerine tesis edilen ipoteğin kaldırılacağı kararlaştırılmış ise de ipoteğin hala kaldırılmamış olup, ipoteğin kaldırılmaması sebebiyle sözleşmede belirlenen cezanın da müvekkiline ödenmesi gerektiğini, tüm bunlarla birlikte davacı/müvekkilinin inşaatın eksik ve ayıplı yapılmasından, yarım kalmasından ve zamanında bitirilememesinden doğan ve doğacak zararların tazmini ile yüksek hak edişlerden doğan zararların tazmini için Mahkemeye başvurma zorunluluğu hasıl olduğunu beyanla, HMK m.107 kapsamında fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere; yargılama süresinde dava konusu taşınmazın el değiştirilmesinin önlenmesi ve mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşmasının önlenmesi amacıyla teminatsız olarak dava konusu ... İli, ... İlçesi, ... Köyü, ... Ada, ... Parseldeki vaki ve kain taşınmaz ile ayrıca sözleşme kapsamında bedelsiz devir edilen ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... Ada, 26 Parsel kaydına ihtiyati tedbir konulmasına, 3.500.000,00-USD bedelle devredilen ... İli, ... İlçesi, ... Mah. ... Ada, ... Parselde kain, 10.620.000,00-USD bedelle devredilen ... İli, ... İlçesi, ... Mah. ... Ada, ... Parsel kain, 150.000,00-USD bedelle devredilen ... İli, ... İlçesi, ... Mah. ... Ada, ... Parsel de kain taşınmazların imalat bedelinden mahsubuna, davalı müteahhitin sözleşme kapsamında edimini ifa etmemesi sebebi ile tarafların aralarında aktedilen 05.09.2020 tarihli Düzenleme Şeklinde Taşınmaz Satış Vaadi ve Arsa Payı Karşılığı İnşaat sözleşmesinin devamında yarar kalmadığından ileriye etkili olarak feshedilmesine ve sözleşmeden kaynaklı devredilen ... İli, ... İlçesi, ... Köyü, ... Ada, ... Parselde kain taşınmaz ile ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... Ada, ... Parselde kain taşınmazın tapu kaydının iptali ile müvekkil adına tesciline ve tapu kaydına konulan ipotek dahil tüm şerhlerin kaldırılmasına, dava konusu taşınmazın 28.02.2020 teslim tarihinden işleyecek kira kaybı alacağı ve 28.03.2020 tarihinden işleyecek ipotek cezası alacağının işbu tarihlerden itibaren başlatılarak taşınmazın davacı adına ipotekten ari bir şekilde tescil tarihine kadar işleyecek temerrüt faizleri ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesin, taşınmazın zamanında bitirilmemesi ve taşınmaz üzerindeki şerhlerin kaldırılmaması sebebiyle müvekkilinin katlanacağı fazla gider ile tüm zararların tazminine, gerçeğe aykırı hak edişlerin, ayıplı ve noksan işlerin tespiti ve tahsiline, davacının, davalının sözleşmeye uymamasından dolayı, sözleşmenin feshini talep etmek zorunda kaldığından sözleşmenin feshi maddesi kapsamında davacının uğradığı tüm zararların 2 (iki) katını ve tüm sözleşme bedelinin %10 nundan az olmayacak şekilde ayrıca cezai şart ödemeye mahküm edilmesine, yargılama gideri ile vekâlet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; Usul ve esasa ilişkin itirazları doğrultusunda davacının tüm taleplerinin reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre;
" Davanın HMK'nın 114/1-ç ve 115/2. maddeleri gereğince USULDEN REDDİNE" karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; huzurdaki tapu iptal ve tescil talepli davada hmk md.12 gereği taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinin kesin yetkili olduğunu ancak mahkemenin atıf yaptığı, hmk md.12/3 "bu davalar birden fazla taşınmaza ilişkinse, taşınmazlardan birinin bulunduğu yerde, diğerleri hakkında dava açılabilir" şeklinde olup, kanunun emredici hükmüne aykırı kararın kaldırılması gerektiğini, Mahkemece gerekçe kısmında yer verilen dava dilekçesi özeti hatalı olduğunu, dava dilekçesi 26.10.2022 tarihli ıslah dilekçesi ile ıslah edildiğini, kararın eksik inceleme ile kurulduğunu, kurulan hüküm gerekçesinde yer alan başka bir eksik ve hatalı tespi ise yargılaması 2023/416 esası üzerinden devam eden asıl dosya ile birleşen dosyanın aynı sözleşmeye dayalı olarak açıldığı tespiti olduğunu, İstinaf başvurusunun kabulü ile Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/874 E. 2023/1039K. ve 10.11.2023 tarihli kararının eksik inceleme ve hatalı değerlendirme sonucu usul ve yasaya aykırı olarak kurulması sebebiyle kaldırılmasını talep emiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, Kat karşılığı inşaat sözleşmesinin feshi ile tapu iptali ve tescil ve tazminat talebine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 HMK, 6098 Sayılı TBK
3. Değerlendirme ve karar
Dava, kat karşılığı inşaat sözleşmesinin feshi ile tapu iptali ve tescil ve tazminat taleplerine ilişkindir.
Mahkemece kesin yetki nedeniyle yetkisizlik kararı verilmiş, karara karşı davacı vekilince istinaf yoluna başvurulmuştur.
Dosya kapsamından; Davacı Okumuşlar AŞ tarafından davalı ASC Mimarlık Ltd şti aleyhine Gebze 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/332 Esas sayılı dosyasında açılan davada davacı taraf özetle; 05.09.2020 tarihli sözleşmenin ileriye etkili feshi, Sözleşme kapsamında ödeme olarak davalıya devri gerçekleştirilmiş olan ... ili, ... İlçesi, ... Köyü, ... Ada, ... Parsel ve ... İli, ... İlçesi ... Mah. ... Ada ... Parsel sayılı taşınmazların tapularının iptali ile davacı adına tescili ile tazminat taleplerinde bulunduğu, davacı vekilinin 27.10.2022 havale tarihli ıslah dilekçesinde; taşınmaz inşaatın %60 seviyesinde olması sebebiyle sözleşmenin geriye etkili feshini, sözleşme sebebiyle devredilen tüm taşınmazların tapularının iptali ile davacı adına tescilini, el atmanın önlenmesini ile tazminat talep ettiği, mahkemece 01/11/2022 tarihli kararla hem yetkisizlik hem de görevsizlik kararı verilmesi üzerine bu karara karşı istinaf yoluna başvurulduğu, vaki istinaf üzerine dairemizin 2023/168 E, 2023/177 K sayılı kararı ile “bir davada görev ve yetki itirazı birleştiği takdirde, önce görev meselesinin çözülmesi gerektiğinden mahkemece görevsizlik kararı verilmesi gerekirken hem görevsizlik hem yetkisizlik kararı verilmesi doğru olmamıştır” denilerek mahkeme kararının HMK'nın 353/1-a.3 maddesi gereğince kaldırılmasına karar verilmiş, kaldırma kararı üzerine dosya Gebze 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2023/48 Esasını alarak mahkemece 20/02/2023 tarihinde Gebze Asliye Ticaret Mahkemesine görevsizlik kararı verilerek Ticaret Mahkemesinin 2023/268 Esasını almış, mahkemece Gebze Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/416 Esas sayılı dosyası ile 2023/268 Esas sayılı dosya arasında irtibat bulunduğu gerekçesiyle 2023/268 Esas sayılı dosyanın 2023/416 Esas sayılı dosyada birleştirilmesine karar verilmiş, 2023/416 Esas sayılı dosyasında Birleşen 2023/268 Esas sayılı dosyada tapu iptali ve tescili talep edilen ... İlçesi, ... Mahallesi, ... Ada, ... Parsel sayılı taşınmaz bakımından açılan davanın bu dosyadan tefriki ile Gebze Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/874 Esasına kaydına karar verilerek 2023/874 Esas sayılı dosyadan verilen 10/11/2023 tarihli kararla dava konusu ... İlçesi ... Ada, ... Parsel sayılı taşınmazın HMK'nın 12. maddesinde yazılı yetki kuralı gereğince ... İli, ... İlçesi'nde yer aldığı, dolayısıyla İstanbul Anadolu Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesinin yargı çevresi sınırları içinde kaldığı gerekçesiyle HMK’nın 12. maddesi uyarınca açılan davada HMK'nın 114/1-ç maddesinde düzenlenen yetkiye ilişkin dava şartı noksanlığı bulunduğundan HMK'nın 115/2. maddesi gereğince davanın usulden reddine karar verilmiştir. Mahkemece verilen karara karşı davacı Okumuşlar AŞ vekilince istinaf yoluna başvurulmuştur.
HMK’nin 12. maddesinin birinci fıkrasında, "Taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin veya ayni hak sahipliğinde değişikliğe yol açabilecek davalar ile taşınmazın zilyetliğine yahut alıkoyma hakkına ilişkin davalarda, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir." hükmü yer almış, aynı maddenin son fıkrasında ise, "Bu davalar, birden fazla taşınmaza ilişkinse, taşınmazlardan birinin bulunduğu yerde, diğerleri hakkında da açılabilir." hükmü düzenlenmiştir. Bu yetki kuralı kamu düzenine ilişkin olup kesindir ve mahkemece resen (kendiliğinden) gözönünde tutulur. Ayrıca, taşınmazlar hakkında aynı hukuki sebebe dayanıldığına göre, delillerin birlikte toplanması, değerlendirilmesi, hızlı ve etkin yargılama yapılması yönünden de yargılamanın birlikte yürütülmesinde hukuki yarar bulunduğu da kuşkusuzdur.
Somut olayda, Gebze Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/416 Esas sayılı dosyasında Birleşen 2023/268 Esas sayılı dosyada davacı Okumuşlar AŞ tarafından taraflar arasındaki kat karşılığı inşaat sözleşmesinin feshi ile sözleşme nedeniyle davalıya devredildiği belirtilen ... ili, ... İlçesi, ... Ada, ... Parsel ve ... İli, ... İlçesi ... Ada ... Parsel sayılı taşınmazların tapularının iptali ile davacı adına tescili ile tazminat taleplerinde bulunulduğu, dolayısıyla dava konusunun hem mahkemenin yargı çevresinde bulunan taşınmazı ve hem de İstanbul ilindeki taşınmazı ilgilendirdiği, HMK.12/3 maddesi uyarınca dava konusunun birden fazla taşınmaza ilişkin olması nedeniyle taşınmazlardan birinin bulunduğu yerde diğerleri hakkında da dava açılabileceğinden mahkemece HMK’nin 12/3 maddesi gereğince ... İli, ... İlçesi ... Ada ... Parsel sayılı taşınmaza ilişkin tefrik kararı ve sonrasında yetkisizlik kararı verilmesi doğru görülmemiştir.
Hal böyle olunca, mahkemece 2023/416 Esas sayılı dosyasında Birleşen 2023/268 Esas sayılı dosyada dava konusu edilip 2023/874 Esas sayılı dosyaya tefrik edilen ... Ada ... Parselle ilgili davanın birleşen dosya ile birlikte görülmesi sağlanarak sonrasında oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir.
Açıklanan nedenlerle; davacı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile, ilk derece mahkemesi kararının HMK'nın 353/1-a.3 maddesi gereğince kaldırılmasına ve aşağıdaki şekilde yeniden hüküm kurulmasına karar verilmiştir.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Davacının istinaf başvurusunun KABULÜNE,
1-Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 10/11/2023 tarih 2023/874 E - 2023/1039 K sayılı kararının KALDIRILMASINA,
2-Dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde yeniden karar verilmek üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
3-Davacı tarafça yatırılan istinaf maktu karar harcının istek halinde iadesine,
4-Davacı tarafça yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına,
5-İstinaf kararının ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a.3, maddesi gereğince 15/02/2024 tarihinde KESİN olmak üzere oybirliği ile karar verildi.
*
...
Başkan
...
¸e-imzalı
...
Üye
...
¸e-imzalı
...
Üye
...
¸e-imzalı
...
Katip
...
¸e-imzalı