T.C.
SAKARYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
5. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2023/1696
KARAR NO: 2024/408
KARAR TARİHİ: 29/02/2024
KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 29/02/2024
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN: ... (...)
ÜYE: ... (...)
ÜYE: ... (...)
KATİP: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: GEBZE ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
DAVA TARİHİ : 05/12/2018
KARAR TARİHİ: 11/09/2023
NUMARASI: 2020/662 Esas - 2023/821 Karar
DAVACI : ÖZGÜRYOL YAPI İNŞ SAN TİC LTD ŞTİ - ...
VEKİLLERİ: Av. ... - ...
Av. ... - ...
DAVALI : AYHANLAR YOL ASFALTLAMA SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ - ... ...
VEKİLİ: Av. ... - ...
DAVA: Taraflar arasındaki eser sözleşmesinin feshinden kaynaklanan tazminat talebi
HÜKÜM: Kararın kaldırılması - Yeniden hüküm kurulması
İSTİNAF EDEN: Davalı vekili
Taraflar arasındaki Taraflar arasındaki eser sözleşmesinin feshinden kaynaklanan tazminat talebi davası nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
İlk derece mahkemesinin kararı davalı vekili tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; Müvekkili şirket ile alt yüklenici olarak davalının taahhüdü altında bulunan Ankara-Niğde otoyolu, 3. kısım inşaatı, toprak işleri, küçük sanat yapıları, drenajlar ve üst yapı inşaatları kapsamındaki muhtelif kesimlerde yarma, ariyet ve yan ariyet kazılarının yapılması, dolgu sahalarına nakli ve serilip sıkıştırılması işlerinin taşeron tarafından sözleşme ve şartnamelere uygun olarak ekli birim tarifeleri esasında yapılması işi için taşeronluk sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşmeye ekli belgelerin işle ilgili olarak taraflara birtakım hak ve yükümlülükler yüklendiğini/tanındığını, ancak davalı şirketin yükümlülüklerini ihmal ettiğini, bunun üzerine davalı şirkete Diyarbakır 1. Noterliği 07 Kasım 2018 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname gönderildiğini, sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilmesi, aksi halde müvekkilinin uğramış olduğu müspet ve menfi zararlar dahil olmak üzere uğranılan gelir kayıpları, masraflar, başka işte çalışamamaktan kaynaklı tüm zararların ticari faizi ile birlikte hesaplanarak 7 gün içerisinde ödenmesinin ihtar edildiğini, ihtarın 13.11.2018 tarihinde davalı şirkete tebliğ edildiğini, davalı şirketçe hiçbir hukuki işlemde ve ödemede bulunulmadığını, müvekkili şirket tarafından davalı şirket adına personeller istihdam edildiğini, bunların SGK girişlerinin, primlerinin, ücretlerinin yatırıldığını ve halen yatırıldığını, söz konusu işle ilgili olarak değişik iş makinaları ve kamyonlar kiralandığını, söz konusu iş makinalarının nakliye, mazot ve kira bedellerinin ödendiğini ve uzun süre çalışmaya hazır olarak bekletildiğini, davalı şirketin söz konusu sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklere uymayarak yapılan masraflar dışında müvekkiline sözleşme ile taahhüt edilen gelirden mahrum kalmasına yol açtığını, müvekkili şirketin Taşeronluk Sözleşmesinden kaynaklı yapmış olduğu harcama ve masraflar için; müvekkili şirket tarafından davalı şirket adına istihdam edilen personel, bunların SGK girişleri, primleri, ücretleri ve diğer yapılan masraflar için şimdilik 100,00-TL'nin, söz konusu işle ilgili olarak kiralanan iş makinalarının ve kamyonların kira bedelleri, nakliye bedelleri, mazot bedelleri için şimdilik 100,00-TL'nin, sözleşmeden dolayı mahrum kalınan kar ve gelir için şimdilik 100,00-TL'nin, oluşan menfi-müspet zararlar ve diğer zararlar için şimdilik 100,00-TL'nin, alacak kalemlerinin toplamı olan 400,00-TL alacağın temerrüt tarihinden itibaren işlemiş/işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsilini, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davalı şirkete yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; Dava dosyasının yetkisiz mahkemede açıldığını, dosyanın Gebze Mahkemelerine gönderilmesi gerektiğini, müvekkili ile davacı şirket arasında taşeronluk sözleşmesi imzalandığını, taraflar arasında imzalanan sözleşme uyarınca fiyat ve yapılacak iş konusunda tarafların anlaştığını, ancak müvekkilinin sözleşmenin yapıldığı zamanda konkordato sürecine girdiğini, maddi olarak sıkıntılı bir dönemde olduğunu, sözleşmenin gereklerini yerine getirebilecek durumda olmadığını, müvekkilinin 19/11/2018 tarihinde Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/954 Esas sayılı dosyası ile konkordatoya başvurduğunu, mahkemece 21/11/2018 tarih itibariyle geçerli olmak üzere geçici mühlet kararı verildiğini, bu nedenle haksız ve hukuka aykırı taleplerinin, işbu davanın reddine, müvekkili şirketin davacı şirketi herhangi bir zarara uğratmadığı gibi anılan iddiaların meydana gelmesinde kusuru da bulunmadığını, işbu davanın tümden ve esastan reddi gerektiğini, davacıya uyarılar neticesinde gerekli önlemler alınmadığını ve işlemler yapılmadığından sözleşmenin feshi için gereken koşulların oluşmasına sebebiyet verildiğini, taraflar arasındaki sözleşmenin tek taraflı olarak feshedildiğini, müvekkilince sözleşmenin gereklerinin yerine getirilemediğini, bu nedenlerle henüz işlerine dahi başlanılmayan sözleşmenin haklı nedenle feshedileceğinin davacı tarafa iletilmesine rağmen davacı tarafın sözleşme devam ediyormuş gibi masraflar yapmasının hakkaniyet ile bağdaşmadığını, karşı tarafın bu durumun bilincinde olmasına ve sözleşmenin gereklerinin yerine getirilememesine rağmen masraf yapmaya devam etmesinin açıkça kötü niyetli olduğunu gösterdiğini, hem müspet zarar hem de menfi zararın birlikte istenemeyeceğini, iki zarar türünden birinin seçilmesi gerekiğini, eğer ifadan vazgeçilip borcun ifa edilmemesinden doğan zarar istenilecek ise bu zarar türünün müspet zarar olduğu, ifadan vazgeçip akdi fesheder ve sözleşmenin hükümsüz kalması nedeniyle uğradığı zarar istenilecek ise bu zarar türünün de menfi zarar olduğu, dolayısıyla davacı tarafın bu zarar türlerinden birini seçmesi gerektiğini, müspet zarar ya da menfi zararın istenebilmesi için koşulların oluşması gerektiğini, bu koşulların oluşmadığını, dolayısıyla davacı tarafından da bu zararların istenemeyeceğini, bu sebeplerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre;
"Davanın kabulüne, 866.941,66-TL mahrum kalının kar, 78.492,81-TL yapılan harcamalar için olmak üzere toplam 945.434,47-TL tazminatın temerrüt tarihi olan 21/11/2018 tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine," karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Davacının herhangi bir şekilde teminatı yatırdığına dair ispat bulunmamasına rağmen Mahkemenin teminat yatırılmaması hususunun sözleşmeyi fesih için haklı neden olamayacağını belirtmesi söz konusu kararın hukuka aykırılığını gözler önüne serdiğini, gerekçeli kararda davacının ihtarnamesinden sonra haklı nedenle fesih ihtarı çekilemeyeceğine dair gerekçenin tamamen hukuka aykırı olduğunu, bilirkişi raporunda hesaplanan sgk primleri ve diğer miktarların fahiş olduğunu, mahkeme tarafından belirlenen bilirkişi heyetinde hesap uzmanı bulunmadığından raporun hukuka aykırı olduğunu, bilirkişi hesaplamalarında vergi hukuku bakımından da usulsüzlüklerin mevcut olduğunu, işbu kararın kabul edilmesinin mümkün olmadığını, Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2020/662 Esas, 2023/821 Karar sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasına ve yeniden yargılama yapılarak davanın tüm talepler yönünden reddine karar verilmesin talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, Taraflar arasındaki eser sözleşmesinin feshinden kaynaklanan tazminat talebine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 HMK, 6098 Sayılı TBK
3. Değerlendirme ve karar
Dava, taraflar arasındaki eser sözleşmesinin feshinden kaynaklanan tazminat talebine ilişkindir.
İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır.
Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hükme karşı davalı vekilince istinaf yoluna başvurulmuştur.
Davacı vekili, taraflar arasında Ankara- Niğde otoyolu 3.kısım inşaatı (km218+140+277+048) toprak işleri, küçük sanat yapıları, Drenajlar ve üst yapı işleri kapsamındaki muhtelif kesimlerde Yarma,Ariyet ve Yan Ariyet kazılarının yapılması, dolgu sahalarına nakli ve serilip sıkıştırılması işlerinin taşeron tarafından sözleşme ve şartnamelere uygun olarak ekli birim tarifeleri esasında yapılması işi" için Taşeronluk sözleşmesi imzalandığını ancak davalı şirketin sözleşme edinimlerini yerine getirmediğini, istihdam edilen perosenel sgk,pirim,ücret ve harcamalar için şimdilik 100 TL, iş makinalarının kira ve mazot bedelleri için şimdilik 100 TL, sözlemeden dolayı mahrum kalınan kar için şimdilik 100 TL olmak üzere toplam 400 TL alacağın temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, ıslahla 866.941,66-TL mahrum kalının kar, 78.492,81-TL yapılan harcamalar için olmak üzere toplam 945.434,47-TL nin tahsilini talep etmiştir.
Davalı taraf ise davanın reddini talep etmiştir.
Davacı yüklenici, davalı iş sahibidir.
Taraflar arasında bila tarihli Ankara- Niğde otoyolu 3.kısım inşaatı (km218+140+277+048) toprak işleri, küçük sanat yapıları, Drenajlar ve üst yapı işleri kapsamındaki muhtelif kesimlerde Yarma,Ariyet ve Yan Ariyet kazılarının yapılması, dolgu sahalarına nakli ve serilip sıkıştırılması işlerinin taşeron tarafından sözleşme ve şartnamelere uygun olarak ekli birim tarifeleri esasında yapılması işi" için Taşeronluk sözleşmesi imzalanarak davacı yüklenici tarafça sözleşme konusu işlerin yapım işi üstlenilmiştir. Anılan sözleşmenin 5. Maddesinde sözleşme tutarının ekli birim fiyat tarifesine göre belirleneceği, 6. Maddesi uyarınca sözleşmenin imzalanmasından ve yerin teslim edilmesinden sonra 3 gün içinde davacının çalışmaya başlayacağı, sözleşme gereğince işin bitirilme süresinin belirlenmediği, sözleşmenin 12. Maddesine göre davacının 5. Maddede yer alan sözleşme tutarının %6sı oranında meblağı teminat olarak sözleşme imza tarihinden itibaren 7 gün içinde davalıya teslim edeceği, sözleşmenin 20. Maddesinde ise sözleşmenin feshine ilişkin düzenlemelerin yer aldığı, “a” bendinde davacının sözleşme ve eklerinde tayin olunan taahhüt ve vecibelerden herhangi birine riayet edilmezse sözleşmenin feshedileceği hususu düzenlenmiştir.
Davacı tarafından Diyarbakır 1. Noterliği'nin 07/10/2018 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesinin davalı şirkete gönderildiği ve bu ihtarname ile davacının; davalı tarafın sözleşme koşullarının yerine getirmesi, aksi halde uğranılan zarar ve gelir kaybının 7 gün içinde ödenmesi talep edildiği, davalı tarafından da Gebze 6. Noterliği'nin 26/02/2019 tarih, ... yevmiye sayılı ihtarnamesinin davacıya gönderildiği ve bu ihtarname ile davacının; taraflar arasında imzalanan sözleşmenin teminata ilişkin 12. Maddesi ile sözleşmenin 6 ve 16 maddelerine aykırı hareket ettiğinden bahisle sözleşmenin feshedildiği bildirilmiştir.
Davacı yüklenicinin sözleşmenin feshi nedeniyle kar kaybı alacağı talebinde bulunabilmesi için fesihte tamamen kusursuz olması gerekir. Kapatılan Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin yerleşmiş içtihatlarına (15. HD, 06.12.2006 gün, 2006/4522 esas, 2006/7157 karar, 15. HD 26.05.2016 gün, 2016/1062 esas, 2016/3002 karar, 15. HD 01.06.2016 gün, 2015/5760 esas, 2016/3130 karar) göre fesihte taraflar birlikte kusurlu olmaları halinde müspet zarar kapsamında kâr kaybı, gecikme nedenli cezai şart istenmesi ve iş sahibi tarafından da teminat mektubunun irat kaydedilmesi mümkün değildir. Her iki taraf kusurlu ise (ortak kusur) birbirlerinden tazminat talebinde bulunamazlar ve sadece birbirlerinin mal varlıklarına kazandırdıkları artı değeri sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre talep edebilirler. Mahkemece her ne kadar davacı yüklenicinin fesihte kusursuz olduğu değerlendirilmişse de, taraflar arasında kararlaştırılan sözleşmenin 12. Maddesinde açıkça davacı yüklenicinin davalının muhtemel zararlarına karşılık sözleşme bedelinin %6sı oranında meblağı teminat olarak sözleşme imza tarihinden itibaren 7 gün içinde davalıya teslim edeceği kararlaştırılmış olup burada davacıya kesin vade içerikli bir yükümlülük yüklenmesine rağmen davacı tarafça sözkonusu teminatın davalıya teslim edildiği iddia ve ispat edilmiş değildir. Bu durumda gerek sözleşmenin feshi düzenleyen 20/a maddesi ve gerekle TBK.97 maddesi gereğince davacının sözleşme ile yükümlenilen edimini yerine getirmediğinden fesihte kusursuz olduğundan sözedilemez. Dolayısıyla davacının da sözleşmenin feshinde kusurlu olduğu anlaşıldığından ve dosya kapsamı itibariyle davalı yararına gerçekleştirdiği herhangi bir imalatı da bulunmadığından müspet zarar kapsamında kar kaybı ve kar kaybı içerisinde değerlendirilmesi icap eden ifaya dönük masrafları davalıdan talep edemeyeceğinden davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulü doğru görülmemiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince İlk Derece Mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılması ile yeniden hüküm kurulmasına dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;
Davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, Gebze Asliye Ticaret Mahkemesinin 11/09/2023 tarih, 2020/662 Esas, 2023/821 Karar sayılı kararının HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereği KALDIRILMASINA,
Davanın REDDİNE,
Alınması gerekli maktu karar ve ilam harcından daha önceden yatırılan peşin harcın mahsubu ile bakiye 15.747,30 TL nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T uyarınca hesaplanan 133.997,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
İstinaf incelemesi bakımından;
Davalı vekilinin başvurusu yerinde görüldüğünden yatırılan istinaf karar harcının tarafına iadesine,
Davalı tarafça istinaf aşamasında yapılan 738 TL başvuru harcı ve 203 TL posta gideri olmak üzere toplamda 941 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Duruşma açılmadığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 6100 Sayılı HMK'nın 361. maddesi gereğince kararın taraflara tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde 29/02/2024 tarihinde TEMYİZ yolu açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi.
*
...
Başkan
...
¸e-imzalı
...
Üye
...
¸e-imzalı
...
Üye
...
¸e-imzalı
...
Katip
...
¸e-imzalı