T.C. SAKARYA BAM 5. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2025/350 - 2025/955
T.C.
SAKARYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
5. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/350
KARAR NO: 2025/955
KARAR TARİHİ: 19/06/2025
KARARIN YAZILDIĞI TARİH :20/06/2025
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN:...(...)
ÜYE:...(...)
ÜYE:...(...)
KATİP:...(...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: KOCAELİ 1.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ASIL DAVA TARİHİ : 06/07/2022
BİRLEŞEN DAVA TARİHİ : 06/09/2023
KARAR TARİHİ : 24/12/2024
NUMARASI : 2022/373 Esas - 2024/712 Karar
ASIL VE BİRLEŞEN
DAVA DAVACISI : ESCEM MÜHENDİSLİK HAFRİYAT İNŞAAT TAAHHÜT TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ - 0380046275100017 Karabaş Mh. Köseoğlu Sk. Bilici Apt. No:23/1 İzmit / Kocaeli
VEKİLLERİ: Av...
Av...
ASIL DAVA DAVALISI : DUPOLL ENERJİ ENTEGRE ATIK YÖNETİMİ SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ - 0320029640400011 Karadenizliler Mah. Fakülte Cd. No 167 Başiskele /Kocaeli
BİRLEŞEN DAVA DAVALILARI:...
...
VEKİLLERİ: Av...
Av...
ASIL VE BİRLEŞEN DAVA :Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin ileriye etkili feshi, bu sözleşme nedeniyle oluşan zararın (kira kaybı) ve bu sözleşmede belirtilen cezai şartın tahsili istemine, birleşen dava ise kat karşılığı inşaat sözleşmesinin feshi
HÜKÜM: İstinaf başvurusunun esastan reddi
İSTİNAF EDEN: Davalılar vekili
Taraflar arasındaki arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin ileriye etkili feshi, bu sözleşme nedeniyle oluşan zararın (kira kaybı) ve bu sözleşmede belirtilen cezai şartın tahsili istemine, birleşen dava ise kat karşılığı inşaat sözleşmesinin feshi nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleşen davanın karar verilmiştir.
İlk derece mahkemesinin kararı davalılar vekili tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. ASIL DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetlel;
Davacı ile davalı şirket ve dava dışı bazı şahısların Kocaeli 5. Noterliğinin 31/03/2017 tarih ... yevmiye nosu ile kat karşılığı inşaat sözleşmesi imzaladıklarını, sözleşmeye göre Kocaeli - İzmit İlçesi Karabaş Mah. ... Pafta ... Ada ... Parselde tapuya kayıtlı taşınmaz üzerinde sözleşmede belirtilen özelliklere uygun olarak yapı yapacağını ve bu yapıyı da sözleşmeye göre inşaat ruhsatının alınmasını takip eden 12 ay içerisinde davalının teslim etmeyi kabul ve taahhüt ettiğini, ancak davalı yüklenicinin noter ihtarına rağmen bu inşaatı teslim aldığı günden bugüne kadar bir çivi dahi çakmadığını, işe başlamadığını, herhangi bir imalatta bulunmadığını, taraflar arasındaki kat karşılığı inşaat sözleşmesini feshini talep ettiklerini, 24 /09/2019 tarihinden bu yana geçen süreye ilişkin cezai şart miktarı olan 33.000,00 TL nin tahsilini talep ettiklerini, davalı müteahhidin sözleşme gereğinin yerine getirmiş olsa idi vekil edenin teslim alması gereken gayrimenkulden - bağımsız bölümden elde edeceği kira geliri yönünden munzam zarar mevcut olduğunu beyan ederek; sözleşmenin 9. maddesi gereğince 24 /09/2019 tarihinden bu yana geçen süreye ilişkin cezai şart miktarının 33.000 TL nin ihtarname tarihi olan 22 mart 2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini; vekil edenin teslim alması gereken gayrı menkulden - bağımsız bölümden elde edeceği kira geliri yönünden munzam zarar mevcut olup uğranılan munzam zararın hesaplanan şimdilik 1.000 TL nin ihtarname tarihi olan 22 mart 2019 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte belirsiz alacak davası olarak tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
BİRLEŞEN DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;
Vekil eden ve davalıların hissedar olduğunu, İzmit İlçesi Karabaş Mah. ... Pafta ... Ada ... Parselde tapuya kayıtlı taşınmaz ile ilgili müteahhitin birleşme talep edilen dosyanın davalısı dupoll enerji entegre atık yönetimi sanayi ve ticaret ltd şti. arasında yapılan Kocaeli 5. Noterliğinin 31/03/2017 tarih ... yevmiye nosu ile kat karşılığı inşaat sözleşmesinin feshi ve munzam zarara ilişkin alacak davasının müvekkili tarafından müteahhit firmaya karşı açılmış olduğunu, bu davanın Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/373 Esas sayılı dosyası ile derdest bulunduğunu, arsa hissedarları olan işbu davanın davalılarının menfaati de etkileneceği için önce davaya muvafakat edip etmediklerinin sorulduğunu ve muvafakat etmediklerine dair dilekçe sundukları için sözleşmenin feshi yönünden işbu hissedarlara karşı da dava açıp birleştirme talep edilmesi yönünde taraflarına süre verildiğinden sözleşmenin feshi talepli davayı, diğer hissedarlara da yöneltmek amacıyla işbu davanın açıldığını, feshi istenen kat karşılığı inşaat sözleşmesindeki yükümlülüklerini yerine getirmeyen yüklenici firmaya Kocaeli 5. Noterliğinin 31/03/2017 tarih ... yevmiye numarası ile kat karşılığı inşaat sözleşmesi feshini talep eden ihtarname çekildiğini, ihtarnameye rağmen sözleşmedeki edimini yerine getirmeyen yüklenicinin aleyhine açılan ve Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/373 Esas sayılı dosyası işbu davanın birleştirilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;
Düzenlenen sözleşmede davacı ile vekil edenlerden ... ve ...'nın arsa sahibi olarak davalı Dupoll şirketinin müteahhit olarak yer aldığını, bu sözleşme ile dava konusu taşınmazda hissedar olan müvekkili şirketin, müteahhit olarak yer aldığını ve maliyetleri düşük tutarak en uygun şartlarda inşaatın yapılabilmesinin amaçlandığını, sözleşmeye konu edimin yerine getirilmesi için vekil eden üzerine düşen tüm yükümlülükleri tam ve eksiksiz olarak yerine getirmişse de davacının üzerine düşen bedeli ödemediğini, bu nedenle inşaatın yapımına başlanılamadığını, davacının üzerine düşen yükümlülüğü ifa etmeyerek vekil edenin yönelttiği fiyat tekliflerini kabul etmesine rağmen bir ödemede bulunmadığı ve oluşan masrafları karşılamadığı için sözleşme konusu binanın yapımına başlanılamadığını, davacı ile görüşmelerin sonucunda hiçbir sonuç alamayan vekil edenlerin daha fazla hak kaybına uğramamak için ortaklığın giderilmesi davası açtıklarını beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre;...''Asıl dava yönünden, davanın kabulü ile; Taraflar arasındaki Kocaeli 5. Noterliği 31/03/2017 tarihli ... yevmiye numaralı Düzenleme Şeklinde Taşınmaz Satış Vaadi ve Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesinin ileriye etkili olarak feshine, Cezai şart bedeli olarak 33.000,00 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Kira kaybı bedeli olarak 280.243,67 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,birleşen dava yönünden, Davanın kabulü ile; davacı ve davalıların tarafı oldukları Kocaeli 5. Noterliği 31/03/2017 tarihli ... yevmiye numaralı Düzenleme Şeklinde Taşınmaz Satış Vaadi ve Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesinin ileriye etkili olarak feshine'' karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilince istinaf isteminde bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davalılar vekilinin istinaf dilekçesinde özetle;
Yerel mahkemece sözleşmeye konu işin yerine getirilememesinde hangi tarafın üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirmediğine dair incelemenin yapılmadığını, taraflar arasında işin nasıl yapılacağını, sözleşme bedelinin kimler tarafından hangi oranla ödeneceği açık ve net bir şekilde belirlenmesine rağmen davacı taraf sözleşmeye göre inşaata başlanabilmesi için hiçbir ödeme yapmayarak sözleşmeye aykırı davrandığını, kendi borcunu ifa etmediği için vekil eden şirket tarafından inşaata başlanılamadığını, yüklenici konumunda olan vekil eden aynı zamanda taşınmazda arsa sahibi olup vekil eden şirket ve birleşen dosya davalıları olan diğer vekil eden arsa sahipleri de davacının üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirmediğini belirttiğini, sözleşmenin tüm taraflarına yöneltilmeyen davada, davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken davacıya dava açmak için süre verilmesi hatalı olduğunu, birleşen dava yönünden arabuluculuk dava şartı yerine getirilmediğini, sözleşmeye aykırı davranak, vekil edenlerin elini kolunu bağlayan davacı şirketin, vekil eden açılan ortaklığın giderilmesi davası sebebiyle vekil edenlere husumet besleyerek kötü niyetle davayı ikame ettiğini, sözleşmede taraf olan davacı şirket yerine şirket yetkilisi esat kaboğlunun kendi ismiyle işlemler yapması da süreci zorlaştırmı davacı tarafın kötü niyetini gözler önüne serdiğini, yerel mahkeme kararının, hem asıl dava hem de birleşen dava yönünden vekil eden lehine kaldırılmasını, yeniden inceleme yapılmak suretiyle davanın usul ve esastan reddini talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin ileriye etkili feshi, bu sözleşme nedeniyle oluşan zararın (kira kaybı) ve bu sözleşmede belirtilen cezai şartın tahsili istemine, birleşen dava ise kat karşılığı inşaat sözleşmesinin feshi istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 HMK, 6098 Sayılı TBK
3. Değerlendirme ve karar
Dava, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin ileriye etkili feshi, bu sözleşme nedeniyle oluşan zararın (kira kaybı) ve bu sözleşmede belirtilen cezai şartın tahsili istemine, birleşen dava ise kat karşılığı inşaat sözleşmesinin feshine ilişkindir.
İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır.
Mahkemece, asıl ve birleşen davanın kabulüne karar verilmiş, hükme karşı davalı yüklenici ve birleşen dosya davalısı arsa sahipleri vekilince istinaf yoluna başvurulmuştur.
Davacı vekili; davalı yüklenici ile kararlaştırılan Kocaeli 5. Noterliğinin 31/03/2017 tarih ... yevmiye nosu ile kat karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca davalının sözleşmeden kaynaklı edimlerini gereği gibi ifa etmediğini beyanla sözleşmenin ileriye etkili olarak feshini, sözleşmenin 9. Maddesi gereği cezai şart ödenmesini ve müvekkilinin teslim alması gereken bağımsız bölümlerdeki gecikme tazminatının davalıdan tahsilini talep etmiştir.
Davalı yüklenici vekili; sözleşmeye konu edimin yerine getirilmesi için müvekkilleri üzerine düşen tüm yükümlülükleri tam ve eksiksiz olarak yerine getirmişse de davacının üzerine düşen bedeli ödemediğini, bu nedenle inşaatın yapımına başlanılamadığını, davacının kendi edimini ifa etmeden karşı edimin ifasını talep edemeyeceğinden davanın reddini savunmuştur.
Davacı ve birleşen dosya davalıları ... ile ... arsa sahipleri, davalı ise yüklenicidir.
Taraflar arasında Kocaeli 5. Noterliğinin 31/03/2017 tarih ... yevmiye nosu ile kat karşılığı inşaat sözleşmesi imzalamış, söz konusu sözleşmeye göre dava konusu ... Ada ... Parselde tapuya kayıtlı taşınmaz üzerinde bulunan binanın (Güneş Apartmanı) kentsel dönüşüm kapsamında yıkılıp yerine Zemin +Asma Kat, 1.Normal Kat, 2. Normal Kat, 3.Kat + Çatı Piyesinden oluşan bir adet binanın kaba inşaatının yeniden yapım işinin kararlaştırıldığı, İşin süresi sözleşmeye göre 12 (oniki) ay olarak belirtilendiği, müteahhit firmanın işi sürdürürken her yapılan iş için işi/hizmeti üstlenecek ve veya malın tedarikini yapacak taraflardan kaşeli onaylı fiyat teklifleri alarak kat sahiplerine sunacağı ve 5 iş günü içinde tarafların mutabakatı ile satın alma yapılacağı kararlaştırılmıştır.
Kat karşılığı inşaat sözleşmelerinde sözleşmesinin feshini talepli davada sözleşmenin tarafları arasında zorunlu dava arkadaşlığı olduğundan ve davanın tüm taraflara yöneltilmesi, yöneltilmemişse davaya muvafakatlarının sağlanması, muvafakat verilmediği takdir ise, bu kişilere husumet yöneltilerek birleştirme talepli dava açılıp iş bu dosya ile birleştirilerek davanın görülmesi gerektiği, mahkemece, bu yönde yapılan usul işlemlerinde aykırılık bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Yargıtay 6. H.D. 26/04/2023 tarih ve 2022/1627 E.-2023/1528 K. Sayılı emsal kararında; arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinde yüklenici temerrüdü halinde inşaatın imalat seviyesine göre sözleşmenin geriye etkili feshini talep edebilecek olan davacı arsa sahiplerinin sözleşmenin ileriye etkili feshini talep ettiği durumlarda, imalat seviyesine bakılmadan akdin ileriye etkili feshini, sözleşmenin tasfiyesini ve teslimi gereken tarihten ileriye etkili feshin talep edildiği tarihe kadar koşulları gerçekleşmişse gecikme tazminatı ile kendisine ait bağımsız bölümlerin tespitini talep edebileceği içtihad edinilmiştir.
Somut davada, inşaat ruhsatının 24/09/2018 tarihinde alındığı, mahkemece bu tarihten itibaren 12 ay sonrası olan tarih 24/09/2019 tarihinde işin bitirilmiş olması gerekeceği, buna karşın davalı tarafından süresinde işin bitirilmediği/bitirilemeyeceği, yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi ile herhangi bir imalat seviyesi de bulunmadığı belirlenerek kat karşılığı inşaat sözleşmesinin ileriye etkili olarak feshine, imalat bulunmadığından sözleşmenin tasfiyesine ilişkin bir hüküm tesisine yer olmadığına, davacının müspet zarar talepleri olan cezai şart ve gecikme tazminatı taleplerinin kabulüne karar verilmiş olup dosya kapsamı itibariyle davalı yüklenicinin sözleşmede kararlaştırılan sürede edimlerini ifa etmediği, yüklenici temerrüdünün gerçekleşmiş olduğu anlaşıldığından mahkemece dava ve birleşen davanın kabulüne dair verilen kararlarda usul ve yasaya aykırı yön bulunmamaktadır.
Davalı tarafça davacının üzerine düşen bedeli ödemediği, davacının kendi edimini ifa etmeden karşı edimin ifasını talep edemeyeceği savunulmuşsa da, kararlaştırılan sözleşmede, davalı yüklenicinin işi sürdürürken her yapılan iş için işi/hizmeti üstlenecek ve veya malın tedarikini yapacak taraflardan kaşeli onaylı fiyat teklifleri alarak kat sahiplerine sunacağı ve 5 iş günü içinde tarafların mutabakatı ile satın alma yapılacağı hükmü düzenlendiği, oysa, taraflar arasında mutabakat sağlanan davalı yüklenicinin sunduğu açık ve anlaşılır bir teklif bulunmadığı gibi davalının bu yönde davacıyı yöntemince ihtarname ile temerrüde düşürmediği, salt tanık beyanlarıyla da iddianın ispatına yasal olanak bulunmadığı, davacının edim borcu doğması için temerrüdünün ispatlanamamış olduğundan davalının yöndeki savunmaları yerinde görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle; ilk derece mahkemesi dosyasında davanın esasıyla ilgili hükme etki edecek tüm delillerin toplandığı, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, bu nedenle inceleme konusu kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, davalı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davalı yüklenici ve birleşen dosya davalısı arsa sahipleri vekilinin istinaf başvurusunun HMK’nın 353/1/b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Asıl dava yönünden alınması gerekli istinaf karar harcından peşin alınan harcın mahsubu ile bakiye 16.047,67 TL nin asıl dosya davalısından tahsili ile hazineye irat kaydına, (harç tahsil müzekkeresinin temyize tabi dosyalarda Dairemizce, temyize tabi olmayan (kesin karar) dosyalarda ilk derece mahkemesince ilgili vergi dairesine yazı yazılmak sureti ile yerine getirilmesine,)
3-Birleşen dava yönünden alınması gerekli istinaf karar harcından peşin alınan harcın mahsubu ile bakiye 7.805,13 TL nin birleşen dosya davalılarından tahsili ile hazineye irat kaydına, (harç tahsil müzekkeresinin temyize tabi dosyalarda Dairemizce, temyize tabi olmayan (kesin karar) dosyalarda ilk derece mahkemesince ilgili vergi dairesine yazı yazılmak sureti ile yerine getirilmesine,)
4-İstinaf yargılama giderlerinin istinaf kanun yoluna başvuran taraflar üzerinde bırakılmasına,
5-Duruşma açılmadığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
6-İstinaf kararının yerel mahkemesince taraflara tebliğine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 6100 Sayılı HMK'nın 361. maddesi gereğince kararın taraflara tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde TEMYİZ yolu açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 19/06/2025
...
Başkan ...
¸e-imzalıdır
...
Üye ...
¸e-imzalıdır
...
Üye ...
¸e-imzalıdır
...
Katip ...
¸e-imzalıdır