T.C.
SAKARYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
7. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/509
KARAR NO: 2024/518
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN:...(...)
ÜYE:...(...)
ÜYE:...(...)
KATİP:...(...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:GEBZE ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ:23/01/2024
NUMARASI:2024/63 Esas - 2024/59 Karar
DAVACI:TÜRKİYE HALK BANKASI ANONİM ŞİRKETİ - ...
VEKİLİ:Av. ... - ...
DAVALI:DESTEBAŞI GRUP İNŞAAT SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ - ...
DAVA:Çekişmeli Alacak
DAVA TARİHİ:22/01/2024
KARAR TARİHİ:19/03/2024
KR. YAZIM TARİHİ:25/03/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müflis borçlunun, "DESTEBAŞI GRUP İNŞAAT SANAYİ VE TİCARET A.Ş." ile davacı bankanın İmes Ticaret Şubesi arasında kredi çerçevesi sözleşmeleri akdedildiğini, işbu kredi çerçeve sözleşmelerine ... ve ...'nın müşterek borçlu ve müteselsil kefil olduklarını, davacı bankanın İmes Ticari/İstanbul Şubesi ile borçlu Destebaşı Grup İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve kefilleri ... ve ... arasında; 01.04.2011 tarihinde 1.500.000,00.-TL (BirmilyonBeşyüzbinTürkLirası), 01.04.2011 tarihinde 1.000.000,00.-USD (Birmilyon AmerikanDoları), 17.08.2012 tarihinde 1.800.000,00.-TL (Birmilyon sekizyüzbinTürkLirası), 1.000.000,00.-USD (BirmilyonAmerikanDoları) ,23.05.2014 tarihinde 6.000.000,00.-TL (AltımilyonTürkLirası) Genel Kredi Sözleşmesi imzalanmış, Kefiller GKS’de ayrı ayrı 1.500.000,00.-TL, 1.800.000,00.-TL, 6.000.000,00.-TL ve 1.000.000,00.-USD, 1.000.000,00.-USD tutarına kadar müteselsil Kefil olarak Genel Kredi Sözleşmesini imzaladıklarını, bu şekilde 3 adet NAKİT KREDİ (BCH) kullandırıldığını, müflis borçlu Destebaşı Grup İnş. San. ve Tic. A.Ş.'nin kredi sözleşmelerine aykırı davranışları ve ödemelerde temerrüde düşülmüş olması sebebiyle İstanbul Beşiktaş 17.Noterliği'nin 17/09/2018 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi keşide edildiğini, mezkur ihtarname ile borçlu şirket ve borçlu kefillere kredi sözleşmelerinden doğan borçlarını ödemeleri ihtar edildiğini, ilgili ihtarnamenin muhataplardan Destebaşı Grup firmasına 19.09.2018 tarihinde daimi çalışanına teslim edildiğini, muhatap ... ve ... için gönderilen ihtarnameyi 19.09.2018 tarihinde firma çalışanı teslim almaktan imtina ettiğinden mahalle muhtarına tebliğ edildiğini, 21.09.2018 tarihinde temerrüt oluşmuş ise de, müflis şirket tarafından davacıya herhangi bir ödeme yapılmadığını, Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/457 Esas sayılı dosyasında görülen ve dava türü kayıt kabulden dönüşen alacak olarak açıklanan dava sonunda 2021/1044 Karar sayısı ile 16.12.2021 tarihinde "...Davanın KABULÜNE, toplam 767.263,81.-TL alacağın 29/08/2019 tarihinden itibaren 2.076,53.-TL'lik kısmı için işleyecek temerrüt faizi, 34.693,04.-TL'si için işleyecek %57 temerrüt faizi, kalan kısmı için işleyecek %50 temerrüt faizi ile birlikte, İstanbul 3.İcra Müdürlüğü'nün 2019/4366 Esas sayılı takip dosyası ile tahsilde tekerrür etmemek üzere, davalıdan alınarak davacıya verilmesine..." karar verildiğini, borçlu şirket vekilleri tarafından açılan ve Yalova 3. Asliye Hukuk (Ticaret Mahkemesi sıfatıyla) Mahkemesi'nin 2021/516 E. Sayısı ile görülmekte olan konkordato projesinin tasdiki, tasdik kararının ilanına karar verilmesi talepli davanın yargılamasının devamı sırasında davacı banka vekili tarafından müdahale dilekçesi sunulduğunu; Yalova 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/516 E. sayılı dosyasında borçlu şirket tarafından ödenmeyen ve takibe konu olan 3 adet çeke dayalı toplam 385.168,82.-TL alacağa ilişkin müdahale talebinin kabulüne ve bu miktar kadar bankanın adi alacaklı olduğuna, alacaklı toplantısındaki nisaba bu şekilde dahil edilmesine karar verildiğini; müdahale talebine konu edilen ve ödenmeyen kredilerden kaynaklı alacak hakkında görülen Gebze Asliye Ticaret Mahkemeisn 2020/457 Esas sayılı dosyasına konu edilen ve 05.04.2022 tarihinde kesinleşen alacak ile ilgili olumlu veya olumsuz herhangi bir karar verilmediğini, İİK md.308/b kapsamında “… Çekişmeli alacaklar hakkında dava: Madde 308/b- (Ek: 28/2/2018-7101/37 md.) Alacakları itiraza uğramış olan alacaklılar, tasdik kararının ilânı tarihinden itibaren bir ay içinde dava açabilirler. Tasdik kararını veren mahkeme, konkordato projesi uyarınca çekişmeli alacaklara isabet eden payın, kararın kesinleşmesine kadar borçlu tarafından, mahkemece belirlenen bir bankaya yatırılmasına karar verebilir. Süresi içinde dava açmamış olan alacaklılar, bu paydan ödeme yapılmasını talep edemezler; bu durumda yatırılan pay borçluya iade edilir…” hükmü düzenlendiğini, İİK 308/b maddesi kapsamında itiraza uğrayan alacaklarının tespiti için borçlu Destebaşı Grup İnşaat Sanayii ve Ticaret Anonim Şirketi’nin Halkbank İMES Ticari/İstanbul Şubesi’nden kullandığı ve Beşiktaş 17. Noterliği 17.09.2018 tarih, ... sayılı ihtarnamesine de konu olan ... no’lu, ... no’lu, ... no’lu 3 adet nakit krediler nedeni ile Yalova 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 2021/516 Esas sayılı dosyasından verilen geçici mühlet tarihi olan 10.06.2021 tarihi itibari ile temerrüt faizli banka alacağı hesaplanmış, yapılan hesaplama sonunda itiraza uğrayan banka alacağının 1.622.349,30.-TL olduğunun tespit edildiğini, ilgili madde kapsamında alacaklı tarafından itiraza uğrayan işbu alacaklarının tespiti ve ödenmesi için dava açılması zorunluluğu doğduğunu, zorunlu arabulucuk tutanaklarının dilekçelerinde sunulduğunu beyanla, davalarının kabulüne, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile davalının Konkordato Başvurusu yapılan Mahkeme tarafından kabul edilmeyen 10.06.2021 tarihi itibari ile davacı bankaya 1.622.349,30.-TL (asıl alacak 593.250,67.-TL, temerrüt faizi 776.812,30.-TL, temerrüt BSMV 38.840,62.-TL, vekalet tutarı 213.445,71.-TL olmak üzere) borçlu olduğunun tespitine ve söz konusu bedelinin faizi ile birlikte ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince; "... 1-Davanın 6100 sayılı HMK'nın 114/1-ç, 114/2 ve 115/2. maddesi gereğince USULDEN REDDİNE,
2-Kararın kesinleşmesine müteakip süresinde müracaat halinde, dosyanın yetkili ve görevli Yalova Nöbetçi Asliye Hukuk (Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) Mahkemesi'ne gönderilmesine ..." şeklinde hüküm kurulmuştur.
İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece, duruşma açılmak suretiyle inceleme yapılıp karar verilmesi gerekir iken, dosya üzerinden usulden reddine karar verilmesinin doğru görülmediğini, 08.03.2019 tarihli Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan edildiği üzere davalı müflis şirketin "..." olan adresi "..." adresine taşınmış olduğundan, davacı banka müşterisinin ikametgahı adresinde/yetkili mahkemede açılan işbu davada yetkisizlik nedeni ile usulden red kararı verilmesinin doğru ve yerinde olmadığını, nitekim müflis şirket hakkında daha önceden açılan İİK'nın 179. maddesi gereğince iflasına karar verilmesi talepli dava Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi 2019/179 Esas, 2019/732 Karar sayısı ile görülerek karara bağlandığını, yine davacı banka vekili tarafından kayıt kabul talebi ile açılan davanın da Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi 2020/457 Esas, 2021/1044 Karar sayısı ile görülerek karara bağlanmış olup, açıklanan tüm bu yargılama süreçlerinde dahi davalı şirket yönünden Gebze Asliye Ticaret Mahkemesinin yetkisinin kesinleştiğini belirterek; istinaf taleplerinin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.
Davalı tarafından istinaf başvurusuna karşı cevap dilekçesi verilmemiştir.
DELİLLER:Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 23/01/2024 tarih, 2024/63 Esas - 2024/59 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; İİK'nın 308/b maddesi gereğince açılan çekişmeli alacak istemine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince yetkisizlik kararı verilmiş karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
İnceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
İİK'nın 285. maddesi yollaması ile İİK'nın 154 maddesi uyarınca; konkordato taleplerinde yetkili ve görevli mahkeme, borçlunun muamale merkezinin bulunduğu yerdeki Asliye Ticaret Mahkemesi olup bu yetki kuralı, kamu düzenine ilişkin ve kesindir. Konkordato talebinde bulunan şirketin ticaret siciline kayıtlı olduğu yer, muamele merkezi yönünden karine teşkil ederse de, ticaret sicilinde kayıtlı yerden başka bir yerin muamele merkezi olduğu kanıtlanırsa davanın da bu yer ticaret mahkemesinde açılması gerekir. Muamele merkezinden kasıt, borçlunun ticarethanesinin olduğu yer olmayıp; borçlunun, ticaret yaptığı kişilere yönelik olarak işlerini takip ettiği yerdir. Gerçek veya tüzel kişi tacir birden fazla yerde ticari faaliyetlerde bulunuyor; ancak, bu işletmelerden birinde yoğun şekilde ticari faaliyetler yürütüyor ve tüm ticari işletmesini buradan idare ediyor ise muamele merkezi, ticari faaliyetlerin idare edildiği yer olarak vasıflandırılmaktadır (Baki Kuru (1988), İflâs ve Konkordato Hukuku (İflâs ve Konkordato), Alfa Basım ve Dağıtım, Ankara, s. 53; Güneysu-Güngör, s. 129.)
İflası istenen kişinin ticaret siciline kayıtlı olduğu yer, muamele merkezi yönünden karine teşkil ederse de, ticaret sicilinde kayıtlı yerden başka bir yerin muamele merkezi olduğu kanıtlanırsa iflas davasının bu yer ticaret mahkemesinde açılması gerekir (Yargıtay HGK'nın 2012/19-643 Esas, 2013/256 Karar sayılı kararı). Aynı kural konkordato davaları için de geçerli bulunmaktadır.
İİK'nın 285. maddesi yollaması ile İİK'nın 154. maddesi uyarınca; konkordato taleplerinde yetkili ve görevli mahkeme, borçlunun muamale merkezinin bulunduğu yerdeki Asliye Ticaret Mahkemesi olup bu yetki kuralı, kamu düzenine ilişkin ve kesin olmakla birlikte, eldeki davada olduğu gibi İİK'nın 308-(b) maddesi gereğince açılan çekişmeli alacak davalarında yetkinin kesin olup olmadığı, diğer deyişle İİK'nın 285. maddesi yollaması ile İİK'nın 154. maddesinde düzenlenen yetki kuralının bu tür davalarda da uygulanıp uygulanmayacağı üzerinde durulması gerekmektedir.
İİK'nın 308-(b) maddesinde; Alacakları itiraza uğramış olan alacaklılar, tasdik kararının ilanı tarihinden itibaren bir ay içinde dava açabilirler. Tasdik kararını veren mahkeme, konkordato projesi uyarınca çekişmeli alacaklara isabet eden payın, kararın kesinleşmesine kadar borçlu tarafından, mahkemece belirlenen bir bankaya yatırılmasına karar verebilir. Süresi içinde dava açmamış olan alacaklılar, bu paydan ödeme yapılmasını talep edemezler; bu durumda yatırılan pay borçluya iade edilir'' hükmü düzenlenmiştir.
İİK'nın 308-(b) maddesi gereğince açılan çekişmeli alacak davası hasımlı bir dava olup, bu davanın borçlu da hasım (davalı) gösterilerek ayrı bir dava olarak genel hükümlere göre açılıp görülmesi, tarafların ileri sürdükleri deliller toplanarak karar verilmesi gerekmektedir. (Davanın açılacağı mahkemenin yetki veya görevi hakkında bir açıklık olmadığından, bu dava genel hükümlere göre açılacaktır. Ancak taraflar arasında söz konusu alacak hakkında yetki yada tahkim sözleşmesi varsa mahkeme buna göre belirlenir. Kuru, El Kitabı, s.1500-1501; SK SchKG- Hunkeler/Wohl, Art,315,N.7. Prof.Dr. Hakan Pekcanıtez- Prof.Dr. Güray Erdönmez, 7101 Sayılı Kanun Çerçevesinde Konkordato, XIII- Çekişmeli Alacaklar Hakkında Dava, s,153).
Çekişmeli alacaklar hakkındaki açılacak dava, görevli ve yetkili mahkeme ile yargılama usulleri ve ispat hukuku kuralları bakımından genel hükümlere tabi olacaktır. Örneğin çekişmeli alacak kira sözleşmesi kaynaklı ise uyuşmazlık Sulh Hukuk Mahkemesinde, işçilik alacaklarına ilişkin uyuşmazlık İş Mahkemesinde, ticari olmayan bir alacağa dayalı uyuşmazlık ise Asliye Hukuk Mahkemesinde, ticari nitelikte bir alacak ise Asliye Ticaret Mahkemesinde görülecektir. Kanun koyucu burada her uyuşmazlığın uzman mahkemelerde görülmesine ilişkin genel ilkeden ayrılmamıştır. (Yargıtay 6.H.D. 20.12.2022tarih, 2022/4765 Esas- 2022/5915 Karar, Yargıtay 5. H.D. 17/10/2022 tarih, 2022/7830 Esas-2022/14067 Karar)
İİK'nın 308-(b) maddesi gereğince açılan çekişmeli alacak davasında görevli mahkeme genel hükümlere göre belirlenir.( Ankara BAM 13. HD. 11/10/201 tarih, 2021/617 Esas-2021/ 577 Karar, İzmir Bam 20.HD. 08/09/2020 tarih, 2020/444 Esas- 2020/277 Karar).
Yukarıda yapılan açıklamalar, alıntılanan ilmi görüşler ve yargı kararları hep birlikte değerlendirildiğinde; İİK'nın 308-(b) maddesi gereğince açılan çekişmeli alacak davasının konkordato davasından ayrı, genel hükümlere göre açılıp görülen bir dava olduğu, bu tür davalarda mahkemenin görev ve yetkisinin de genel hükümlere göre belirleneceği, yine bu tür davaların İİK'nın 285. maddesi yollaması ile İİK'nın 154 maddesinde düzenlenen kesin yetki kuralına tabi olmadığı sonucuna ulaşılmaktadır. (Emsal: Dairemizin 20/12/2021tarihli, 2021/2087 Esas-2021/2200 Karar sayılı ilamı)
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 5. maddesinde “Mahkemelerin yetkisi, diğer kanunlarda yer alan yetkiye ilişkin hükümler saklı kalmak üzere, bu Kanundaki hükümlere tabidir.” denilerek genel kural düzenleme altına alınmış olup, aynı Kanun’un 6. maddesi ile de “Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir,..” genel yetki kuralı düzenlenmiştir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, kesin olmayan yetki itirazının, ilk itiraz (HMK. m.116/1-a) olduğunu; ilk itirazların bir ön sorun gibi incelenmesi ve karara bağlanması gerektiğini (HMK. m.117/3) düzenlemiştir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun19/4. maddesine göre de yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hale gelir. Hakim doğrudan (re'sen) yetkisizlik kararı veremez.
Somut olayda; davacı tarafından İİK'nın 308-(b) maddesi gereğince çekişmeli alacak davası açıldığı, İİK'nın 308-(b) maddesinde yetkili mahkeme hakkında açık bir düzenlemenin bulunmadığı, çekişmeli alacak davasının konkordato davasından ayrı, genel hükümlere göre açılıp görülen bir dava olduğu, bu tür davalarda mahkemenin görev ve yetkisinin de genel hükümlere göre belirleneceği, İİK'nın 308-(b) maddesine göre açılan davanın İİK'nın 285. maddesi yollaması ile İİK'nın 154 maddesinde düzenlenen kesin yetki kuralına tabi olmadığı, ilk derece mahkemesince davalıya dava dilekçesi tebliğ edilmeden davanın açılmasından bir gün sonra kesin yetki nedeniyle istinafa konu yetkisizlik kararının verildiği, dolayısıyla bu aşamada davalının bir yetki itirazının mevcut olmadığı, kesin olmayan yetki (ilk itiraz) söz konusu olduğunda mahkemece yetkili olup olmadığının re'sen değerlendirilip yetkisizlik kararı verilemeyeceği, konkordato davası kapsamında yapılan yetki (kesin yetki) değerlendirmesinin eldeki dava açısından bağlayıcı olmadığı, mevcut durumda ilk derece mahkemesinin İİK'nın 308-(b) maddesi gereğince açılan çekişmeli alacak davasında dava dilekçesinin davalıya tebliğ edilmesi, süresinde yetki itirazı ileri sürülmesi halinde genel yetki kurallarına göre yetkili olup olmadığının değerlendirilmesi, yetki itirazı ileri sürülmez veya reddedilirse esasa girilip tarafların iddia, savunma ve delilleri ile konkordato davasının bulunduğu aşama dikkate alınarak gerekli yargılama ve hukuki değerlendirmenin yapılması gerekirken yazılı olduğu şekilde davanın kesin yetki kurallarına tabi olduğu kabul edilerek davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesinin doğru olmadığı, davacı vekilinin istinaf sebeplerinin yerinde olduğu değerlendirilmiştir.
Yukarıda açıklanan nedenler ve tüm dosya içeriğine göre; davacı vekilinin istinaf başvurusunun yukarıda açıklanan nedenlerle kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK’nın 353/(1)-a-6 ve 353-(1)-a)-3 bendi gereğince kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının ilk derece mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurularının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a.6 ve 353-(1)-a)-3 maddesi gereğince; yukarıda açılanan hususlara ilişkin olmak üzere ESASTAN KABULÜNE,
2-Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 23/01/2024 tarih, 2024/63 Esas ve 2024/59 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-Dosyanın açıklanan eksikliklerin giderilmesi için mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4-İstinaf eden tarafından yatırılan istinaf karar harcının talebi halinde ve ilk derece mahkemesi tarafından istinaf edene iadesine,
5-İstinaf eden tarafından istinaf başvurusu için yapılan giderlerin, esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesi tarafından yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine,
6-Kararın 6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğine,
7-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
İlişkin; 6100 sayılı HMK'nın 362/1-g maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile KESİN olarak karar verildi.19/03/2024
...
Başkan ...
¸e-imzalıdır
...
Üye ...
¸e-imzalıdır
...
Üye ...
¸e-imzalıdır
...
Katip ...
¸e-imzalıdır
* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*