T.C. SAKARYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 7. HUKUK DAİRESİ
T.C.
SAKARYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
7. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/1912
KARAR NO: 2024/1788
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN: ... (...)
ÜYE: ... (...)
ÜYE: ... (...)
KATİP: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 18/09/2024
NUMARASI: 2024/587 Esas - 2024/495 Karar
DAVACI : ... - ...
VEKİLİ: Av. ... - ...
DAVALI : ...
DAVA: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ: 13/09/2024
KARAR TARİHİ: 05/12/2024
KR. YAZIM TARİHİ: 05/12/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Yapıkredi Bankası A.Ş Megacenter Şubesine ait ... numaralı çekin kaybolduğunu, davacı şirketin müvekkilin hamili olduğunu, çekin üçüncü şahısların eline geçmesi durumunda doğabilecek sorumlulukları önlemek adına çeke ödeme yasağı konulmasını, bahse konu çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince; "...Davanın dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden REDDİNE, ..." şeklinde hüküm kurulmuştur.
İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; çeki eline geçiren kişinin, çek karşılığını bankadan tahsil etmesi veya çeki işletmesi tehlikesinin söz konusu olduğunu, çekin kötü niyetli kişilerin eline geçmesi durumunda doğabilecek sorumluluğu önlemek amacıyla işbu davanın açılmasının zorunluluğunun ortaya çıkmış olduğunu, davacının hukuki yararının olduğunu, kaldı ki çekin davacı tarafından ilgili bankaya iade edilmemesi durumunda davacı şirketin yeni çek defteri alamama durumu ile karşı karşıya kalacağını, mağduriyetin doğacağını, sırf bu nedenle dahi davacının eldeki davayı ikame etmekte hukuki yararının olduğunu
belirterek; istinaf taleplerinin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.
DELİLLER:Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 18/09/2024 tarih, 2024/587 Esas -2024/495 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; çek iptali istemine ilişkindir.
Davacı, düzenleyeni olduğu Yapı Kredi Bankası Megacenter Şubesi’nin TR... IBAN numaralı hesabı üzerinden keşide edilen ... seri numaralı çekin zayi nedeniyle iptalini istemiş, ilk derece mahkemesince davacının hukuki yararının bulunmadığı gerekçesi ile davanın dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
6102 sayılı TTK'nın 818-(1)-(s) maddesi yollaması ile çekler hakkında uygulanacak olan TTK'nın 757-(1) maddesinde; "İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir." hükmü düzenlenmiştir. Zayi nedeniyle çek iptali davaları hasımsız olarak açılan davalardandır.
TTK'nın 757., 762. ve 764-(1) maddeleri birlikte değerlendirildiğinde; kıymetli evrakın iptaline karar verilebilmesi için, yetkili hamilin kıymetli evrakın bilgilerini mahkemeye bildirmesi, uygun aralıklarla usulüne uygun ilanların yapılması, ilk ilan tarihinden itibaren (3) aylık süre içerisinde kıymetli evrakın mahkemeye ibraz edilmemesi ve kimin elinde olduğunun bilinmemesi yeterlidir.
TTK'nın 778. ve 818-(s) bendi yollaması ile aynı Kanun'un 757. ve devamı maddeleri birlikte değerlendirildiğinde kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptali istemine ilişkin dava açma yetkisinin hamile ait olduğu sonucu ortaya çıkmaktadır.
Yapılan incelemede, zayi istemine konu edilen çek hesabının davacı şirketle birleşen İnanç Organik Tarım Ürünleri Sanayi Ticaret Ltd. Şti. Olduğu, bu şirketin davacı şirketle birleşmesi nedeni ile davacımın da düzenleyen olduğunun kabulü gerektiği, zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkının 6102 sayılı TTK.651/2. maddesi uyarınca çek hamiline ait olduğu, yine TTK nun 651. maddesinde genel hüküm ve özel hüküm niteliğindeki TTK. nun 818-(1)s) maddesi yollamasıyla aynı kanunun 757. maddesi uyarınca ancak hamilin zayi nedeniyle çek iptali davası açabileceği, esasen zayi olmuş çek hakkında keşidecinin, ibraz süresi geçtikten sonra çekten cayabileceği veyahut hamile karşı menfi tespit davası veyahut da lehtara karşı menfi tespit ve/veya istirdat davası açması mümkün olduğu ve dolayısıyla bu halde davacının çek iptali davası açmasında hukuki yararı bulunmadığı dolayısıyla keşidecinin bu davayı açma hakkının bulunmadığı anlaşılmıştır. ( benzer nitelikte Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 19/04/2018 tarihli 2016/10022 - 2018/2952 sayılı ilamı ). Açıklanan bu nedenlerle davacının istinaf isteminin esastan reddine karar verilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
Ancak davanın aktif husumet yokluğu nedeni ile reddi gerekirken hukuki yarar dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddi doğru olmadığından kararın kaldırılarak düzeltilmiş gerekçe ile reddine karar verilmesi gerekmiştir.
Gerekçeli karar başlığında; davacı ve vekilinin adresinin yazılmaması 6100 sayılı HMK'nın 297. maddesine aykırı ise de, bu eksiklik mahallinde her zaman düzeltilebileceğinden eleştirilmekle yetinilmiştir.
Bu nedenlerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerle esastan reddine, yerel mahkemenin kararının kamu düzeni gereğince kaldırılmasına, dosyada toplanacak başkaca delil bulunmadığı anlaşıldığından ve yeniden yargılama yapılmasını gerektirir bir husus da bulunmadığından; dairemizce davanın esası hakkında HMK'nın 353-(1)-b)-2) madde gereğince hüküm kurulmasına karar verilmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
Davacının İSTİNAF BAŞVURUSUNUN ESASTAN REDDİNE;
A-) Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 18/09/2024 tarih, 2024/587 Esas -2024/495 Karar sayılı kararının HMK'nın 353-(1)-b)-2) maddesi gereğince kamu düzeni gereğince KALDIRILMASINA,
YENİDEN YARGILAMA YAPILMASI GEREKMEDİĞİNDEN AŞAĞIDAKİ ŞEKİLDE HÜKÜM KURULMASINA,
1-Davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle REDDİNE,
2-Alınması gerekli harç peşin olarak alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Gider avansının kullanılmayan kısmının hükmün kesinleşmesine müteakip davacı tarafa iadesine,
B-)İstinaf incelemesi yönünden harç ve yargılama masrafları;
1-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gereken harç peşin alındığından, yeniden alınmasına yer olmadığına,
2-İstinaf Kanun Yoluna Başvurma Harcının hazineye gelir kaydına,
3-İstinaf kanun yoluna başvuru için yaptığı masrafların, istinaf eden davacı taraf üzerinde bırakılmasına,
4-İstinaf eden davacı tarafından yatırılan, istinaf avansından kullanılmayan kısmın HMK'nın 333. maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesince istinaf eden davacıya iadesine,
5-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
6-Gerekçeli kararın tebliği işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,
7-Dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,
İlişkin; Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 362. maddesi uyarınca KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.05/12/2024
...
Başkan ...
¸e-imzalıdır.
...
Üye ...
¸e-imzalıdır.
...
Üye ...
¸e-imzalıdır.
...
Katip ...
¸e-imzalıdır.
* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*