T.C. SAKARYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 7. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2024/631 - 2025/1602
T.C.
SAKARYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
7. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2024/631
KARAR NO : 2025/1602
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN :... (...)
ÜYE :... (...)
ÜYE :... (...)
KATİP :... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 29/11/2023
NUMARASI : 2023/152 Esas - 2023/638 Karar
DAVACILAR :1-... SEYAHAT PETROL İNŞAAT TİCARET TURİZM TAŞIMACILIK LİMİTED ŞİRKETİ - ...
:2-.... TURİZM TEKSTİL NAKLİYE OTOMOTİV YEDEK PARÇA VE İTHALAT VE İHRACAT SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ - ...
:3-... ... TURİZM OTOMOTİV NAKLİYE YEDEK PARÇA TEKSTİL İTHALAT İHRACAT SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ - ...
VEKİLİ :Av. ...
DAVALI :SINIRLI SORUMLU 37 NOLU SAKARYA ... OTOBÜSÇÜLER MOTORLU TAŞIYICILAR KOOPERATİFİ - ...
VEKİLİ :Av. ...
DAVA :Tazminat
DAVA TARİHİ :17/01/2022
KARAR TARİHİ :08/10/2025
KR. YAZIM TARİHİ :16/10/2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacıların kurmuş olduğu ... Turz. Teks. Nak. Oto Yedek Parça İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti, ... ... Turz. Otom. Nak. Yed. Parça Teks. İth. İhr. San ve Tic. Ltd. Şti ve ... Seyahat Petrol İnş. Tic. Turz. Taşım. Ltd. Şti. iş ortaklığı ile davalı arasında 20/07/2020 tarihli taşıma/komisyon sözleşmesi imzalandığını, sözleşme uyarınca iş ortaklığının davalı firmanın adı ile taşımacılık yapacağını, iş ortaklığının davalının adı ile işlettiği şubelerden elde edilen gelirden davalı tarafından iş ortaklığına komisyon ödeneceğini, ancak sözleşmenin imzalanması ile birlikte tüm şubeleri kurmak için büyük çaba ve para harcayan müvekkillerinin tüm düzeni kurduktan sonra davalı tarafından haksız rekabete uğradığını, kurduğu şubelerde çalışmasının engellendiğini, davacı firmaların sözleşme gereğince tüm edimlerini yerine getirip şube düzenini kurduktan sonra çok geçmeksizin davalı tarafından eylemli olarak işini ifa etmesinin engellendiğini, davacının iş ortaklığına bırakılan taşıma hattındaki şubelere rakip olacak şekilde davalı tarafından 2. şubelerin açıldığını ve davacıların sözleşme kapsamında çalışmasının tamamen engellenerek davalı tarafından sözleşmenin eylemli şekilde feshedildiğini, sözleşmenin 9. maddesine göre davalının şubesi olmadığı Trabzon Of ilçesi ile Artvin arasında iş ortaklığı şube ve acente açabileceklerini, bu kapsamda iş ortaklığının Artvin İli Şavşat ve Ardanuç ilçelerinde, Artvin merkezde iki tane olmak üzere 4 şube kurduğunu, Artvin ili Yusufeli, Borçka, Hopa, Arhavi ilçeleri ile Rize ili Ardeşen ilçesinde 2 tane ve toplamda 11 yer açarak işletmeye başladıklarını ancak çok kısa bir süre sonra davalının iş ortaklığının şube kurduğu Artvin merkezinde rakip şube ve Ardanuç ilçesinde rakip acente açtığını, sözleşmeye göre iş ortaklığına ait olan güzergah üzerinde bulunan Rize Merkez'de de davalının haksız rekabet oluşturacak şekilde kendi acentesini kurduğunu, davacının iş ortaklığından ... şirketinin acente ve şubelerin kurulum aşamasının tamamlanması ile birlikte 15 Eylül 2020 tarihine kadar yazıhaneleri işletebildiğini, fatura kesip kar payı alabildiğini, ancak 15 Eylül sonrasında anlaştığı acentelerin ve kendi şubesini açtığı yerlerdeki diğer firmaların iş ortaklığına iş yaptırmamaya başladığını, davalı tarafın iş ortaklığının anlaştığı acentelerle gizli olarak anlaştığını iş ortaklığının iş yapamaması ve yazıhaneleri terk etmesi için verdiği uğraşların sonuç verdiğini, 15/09/2020 tarihinden sonra ... firmasına hiç bir şekilde kar payı ödenmediğini, iş ortaklığının diğer tarafları ... firması ve ... ... firmasının otobüslerini çalıştırmaya devam ettiğini, ... ve ... firmasının da ancak 15/06/2021 tarihine kadar çalışmaya devam edebildiklerini, davalının haksız rekabet ederek açtığı şubeleri sebebiyle de o yerlerdeki iş ortaklığının açmış olduğu şubelerin kar oranının oldukça düştüğünü, açıklanan nedenlerle taraflar arasında akdedilen 20/07/2020 tarihli taşıma/komisyon sözleşmesi uyarınca davacıların 15/09/2020 tarihinden işbu dava tarihine kadar yaşadığı kar kaybı ile davacılara ödenmesi gereken kar bedeli kısacası davacıların kar mahrumiyetine ilişkin şimdilik 10.000,00 TL'nin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek en yüksek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesini, taraflar arasında akdedilen 20/07/2020 tarihli sözleşmeye güvenilerek davacılar tarafından yapılan harcama bedellerine ve davalının sözleşmeye aykırı tutumu nedeniyle davacıların uğramış olduğu zarar bedellerine ilişkin şimdilik 10.000,00 TL'nin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek en yüksek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesini, taraflar arasında akdedilen 20/07/2020 tarihli sözleşmenin davalının haksız ve eylemli feshi nedeniyle sözleşmenin 10. maddesi uyarınca cezai şart bedeline ilişkin olarak şimdilik 10.000,00 TL'nin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek en yüksek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın dava dilekçesinde 20/07/2020 tarihli taşıma/komisyon sözleşme imzalandığını iddia etmiş ise de söz konusu sözleşme içeriğinin incelendiğinde akdedilen sözleşmenin taşıma/komisyon sözleşmesi değil, müvekkili kooperatife ait ... isim ve markasının davacılara kullandırılmasına dair hükümleri içeren bir sözleşme olduğunu, bu sözleşmenin birinci maddesine göre müvekkili kooperatifin Sakarya ... firmasına ait ... isminin davacılara kullandırılması hususlarında tarafların hak ve borçlarını düzenleyen bir sözleşme imzalandığını, müvekkili kooperatifin İstanbul-Ankara-Artvin arasında taşımacılık yapan bir seferi bulunmadığını, davacıların kendilerine ait otobüslerin dış giydirmelerini müvekkili firmanın görsel amblem ve markasını kullanarak İstanbul-Ankara-Artvin arasında taşımacılık yapmak istemeleri sebebi ile bu sözleşmenin yapıldığını, taşımacılık yapan otobüslerin müvekkiline değil davacılara ait araçlar olduğunu, müvekkilinin ... markası kullanımı dışında hiçbir şekilde davacıya taahhütte bulunmadığını, sözleşme gereğince müvekkilinin davacı tarafa vereceği bir komisyon, kar payı ya da başka bir isim altında taahhüdü bulunmadığını, izah edilen nedenlerle müvekkili aleyhinde ikame edilen davanın tümden reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ :
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; " ... Davanın reddine ... " karar verilmiştir.
Bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava dilekçesindeki deliller değerlendirmeye alınmadığı gibi ön şarta ilişkin fiili durum göz ardı edildiğini, davalı yanın ön şarta ilişkin yazılı bir feshi olmamasına rağmen mahkemece ön şart eksikliği sebebiyle 14.09.2020 tarihinde davalının sözleşmeyi sonlandırdığı sonucuna nasıl varılıdığı anlaşılamadığını, mahkemenin gerekçeli kararında bahsettiği gibi ... yönünden feshedip adi ortaklığın diğer ortakları tarafından devam etmesi mümkün olmayıp bu tespit her açıdan hatalı ve hukuka aykırı bulunduğunu, tüm tanık beyanları davalının ön şart yönünden terminal dışında yer teminine muvafakat ettiği ve sözleşmeye fiilen başlanılarak devam ettirildiği yönünde olmasına rağmen gerekçede tanık beyanları değerlendirmeye alınmadığını, her ne kadar gerekçeli kararda deliller kısmında tanık ifadeleri alıntılanmışsa da delillerin değerlendirilmesi ve gerekçe kısmında tanık ifadeleri hiç bir şekilde değerlendirilmediğini, bilirkişi incelemesi zaruri olmasına rağmen mahkemece bilirkişi raporu taleplerinin reddedildiğini, mahkemece gelen müzekkere cevapları da hatalı olarak değerlendirildiğini, yine, mahkemece, davalının sözleşmede müvekkillere ait olan güzergahlarda bizzat faaliyet gösterdiği de gerekçede yansıtılmış olup bu durum aslen haksız rekabet iddialarının haklılığını gösterdiğini, ayrıca, kararda hangi bölge adliye mahkemesine başvuru yapılması gerektiği gösterilmemiş olup kanun yolu açık şekilde belirtilmediği, bu husus hak kaybı yaratacak nitelikte olup gerekçeli karar bu yönden de hatalı bulunduğunu beyan ederek, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmesini talep ederek, istinaf başvurusunda bulunmuştur.
DELİLLER: Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi 29/11/2023 Tarih - 2023/152 Esas - 2023/638 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; tazminat istemine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiş karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
İstinaf incelemesi 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.
Dosyanın incelemesinde; davacıların oluşturduğu iş ortaklığı ile davalı arasında 20/07/2020 tarihli sözleşmenin imzalandığı, sözleşme uyarınca iş ortaklığının davalı firmanın adı ile taşımacılık yapacağı, iş ortaklığının davalının adı ile işlettiği şubelerden elde edilen gelirden davalı tarafından iş ortaklığına komisyon ödeneceği, davalının eylemleri ile davacının kurduğu şubelerde çalışmasının engellendiği, davacının iş ortaklığına bırakılan taşıma hattındaki şubelere rakip olacak şekilde davalı tarafından 2. şubelerin açıldığı ve davacıların sözleşme kapsamında çalışmasının tamamen engellenerek davalı tarafından sözleşmenin eylemli şekilde feshedildiği, davacının 15 Eylül 2020 tarihine kadar yazıhaneleri işletebildiği, fatura kesip kar payı alabildiği, iş ortaklığının diğer tarafları ... firması ve ... ... firmasının otobüslerini çalıştırmaya devam ettiği, ... ve ... firmasının da ancak 15/06/2021 tarihine kadar çalışmaya devam edebildikleri, kar bedeli, sözleşmeye aykırı davranış nedeniyle zarar, cezai şart alacağı için eldeki davanın açıldığı, davalının davanın reddinin savunulduğu, Mahkemece davanın reddine karar verildiği, kararın davacılar vekili tarafından istinaf edildiği görülmektedir.
Taraflar arasında imzalanan 20/07/2020 tarihli sözleşmenin ilk maddesinde sözleşmenin konusunun davalıya ait ... isminin davacılar tarafından kullanılması olduğu, ikinci maddede davacıların akit tarihinden itibaren üç ay içinde Artvin Merkezde bulunan şehirler arası yolcu terminali içinde yazıhaneye sahip olmasının ön şart olarak kabul edildiği, terminal içinde yazıhane temin edildikten ve izinler alındıktan sonra davacıların ... ismini kullanarak taşımacılık yapabileceklerinin belirtildiği görülmektedir. Sözleşmenin devam eden maddelerinde; davacıların çalıştıracağı araçların iç ve dış dizaynını ... firmasının araçlarına uyumlu olarak yapacağı, çalıştırılacak araçların davalıya liste halinde dönemsel olarak bildirileceği, bu araçların şöför ve muavinlerin ve yazıhanelerin davalı tarafından her zaman denetlenebileceği, Sakarya ... firmasının taşımacılık tüzüğünün davacılar için de geçerli olduğu, davacıların kendilerine ait güzergahlar dışında taşımacılık yapmayacakları, davacıların Sakarya ... firmasına ait yazıhane bulunmayan Of ve Artvin arasındaki bölgelerde yazıhane açabileceği bunun dışında davalıya ait yazıhaneleri kullanabileceği düzenlenmiştir.
İlk Derece Mahkemesince, sözleşmenin 2. maddesinde ön şart olarak iş ortaklığının Artvin Merkez otogarında yazıhaneye sahip olmasının belirlendiği, davacıların Artvin Terminalinde yazıhane temin edememeleri üzerine terminal dışında Seyitler Köyü Aydoğan Mevkii Emek Sk. No:1/1 Merkez Artvin adresinde bir yazıhane kurarak faaliyet göstermesinin sözleşmenin 2.maddesinin ifası anlamına gelmeyeceği değerlendirilerek davanın reddine karar verildiği görülmektedir. Verilen karar eksik araştırmaya dayanmaktadır.
İfa yerini tutan edim yani (datio in Solutum) olarak değerlendirilen durum, ifanın bir alt türünü oluşturmakla, sözleşme serbestisi ilkesi gereğince, taraflar sözleşmenin kurulmasından sonra, ancak ifadan önce veya ifa zamanında, borçlanılan edimden başka bir şeyle ifanın gerçekleştirileceğini kararlaştırabilme serbestliği olarak kısaca tanımlanabilir. Taraflar arasında davacıların Artvin Terminalinde yazıhane temin edememeleri üzerine terminal dışında ... Köyü ... Mevkii ... Sk. No:1/1 Merkez Artvin adresinde bir yazıhane kurmaları yönünde sözleşmeye ek bir anlaşmaları bulunmamaktadır. Ancak davacılar tarafından, davalının bu yazıhane kurulduktan sonra sözleşme hükümlerini işlettiği, yani zımnen bu edimi kabul ettiği ve sözleşmenin diğer hükümlerinin uygulanmaya başlandığı, davalının sözleşmenin 2.maddesinin yerine getirilmediğinden bahisle sözleşmenin kurulmadığını savunmasının hakkın kötüye kullanımı teşkil ettiğini beyan etmektedir.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 5. maddesinde hazır olmayanlar arasındaki öneri (icap) düzenlenmiş olup, kabul için süre belirlenmeksizin hazır olmayan bir kişiye yapılan öneri, zamanında ve usulüne uygun olarak gönderilmiş bir yanıtın ulaşmasının beklenebileceği ana kadar, önereni bağlar denildiği, yine icaba karşılık örtülü kabule ilişkin TBK'nın 6. maddesi gereğince "Öneren, kanun veya işin özelliği ya da durumun gereği açık bir kabulü beklemek zorunda değilse, öneri uygun bir sürede reddedilmediği takdirde, sözleşme kurulmuş sayılır." şeklinde örtülü kabul düzenlenmiştir. Davacılar tarafından, davalının 15.09.2020 tarihine kadar kendilerine komisyon ödemesi yapıldığı, davacının davalı firmaya fatura kestiği, davalının ticari defterlerine bunu işlediği ve bunun araştırılması gerektiği iddia edilmiştir. Mahkemece bu yönde bir araştırma yapılmamıştır. Tanık beyanları ile de, davacıların bu yazıhane açıldığında davalı adına iş yaptığı ifade edilmiştir.
O halde Mahkemece yapılması gereken iş, taraflar arasında ... Köyü ... Mevkii ... Sk. No:1/1 Merkez Artvin adresinde yazıhane kurulması ile, ticari ilişkinin başlayıp başlamadığı, varsa buna ilişkin fatura ve belgeler ile, tarafların ticari defterleri incelenip rapor alınarak, davalının sözleşmenin 2. Maddesinin, davacılar tarafından ifa yerine geçen edim ile ifa etmesini, örtülü olarak kabul edip etmediği, örtülü kabul var ise, sözleşmenin 2. Maddesinin davacı tarafından bu şekilde ifa edilmesi ile, tarafların iddia ve savunmaları kapsamında, varsa davacının hak kazandığı bir alacağının bulunup bulunmadığı noktasında bilirkişi incelemesi yaptırmak ve oluşacak sonuca göre bir karar vermekten ibarettir.
Açıklanan tüm bu gerekçelerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun yukarıda açıklanan nedenlerle kabulüne, diğer istinaf nedenlerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, kararın açıklanan gerekçeler doğrultusunda kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince; dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının ilk derece mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurularının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince; yukarıda açılanan hususlara ilişkin olmak üzere ESASTAN KABULÜNE,
2-SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin 29/11/2023 tarih, 2023/152 Esas ve 2023/638 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-Dosyanın açıklanan eksikliklerin giderilmesi için mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4-İstinaf eden tarafından yatırılan istinaf karar harcının talebi halinde ve ilk derece mahkemesi tarafından istinaf edene iadesine,
5-İstinaf eden tarafından istinaf başvurusu için yapılan giderlerin, esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesi tarafından yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine,
6-Kararın 6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğine,
7-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
İlişkin; 6100 sayılı HMK'nın 362/1-g maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile KESİN olarak karar verildi. 08/10/2025
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır
* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*