T.C. SAKARYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 7. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2023/2368 - 2025/823
T.C.
SAKARYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
7. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2023/2368
KARAR NO : 2025/823
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN :... (...)
ÜYE :... (...)
ÜYE :... (...)
KATİP :... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : GEBZE ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 11/09/2023
NUMARASI : 2022/791 Esas - 2023/823 Karar
DAVACI : ATAY OTOMAT MAKİNA SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ - Ömerli Mah. Semt Hakkı İleri Cd. No74 A/1 Arnavutköy/İSTANBUL
VEKİLİ : Av..
DAVALI : GASTURKEY PETROL VE DOĞALGAZ MÜHENDİSLİK ANONİM ŞİRKETİ - Köseler Mah. 42. Sk No:1-6 Dilovası/KOCAELİ
VEKİLİ : Av...
DAVA : Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 04/10/2022
KARAR TARİHİ : 02/05/2025
KR. YAZIM TARİHİ : 02/05/2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile davalı borçlu şirket arasında akdedilen 17.03.2021 tarihli satış sözleşmesiyle, "Hanwha XD20H CNC Kayar Otomat tezgahı Seri No: ..." olan ürünün 55.000,00-USD+ %8 KDV bedelle totalde 59.400,-USD karşılığında müvekkiline satışının kararlaştırıldığını, ayrıca makine ile birlikte Robobar SSF Çubuk Sürücü, yangın söndürme ünitesi ve 2 adet yüksek basınç pompasının müvekkili şirkete teslim edileceğini, sürücü yatağı çapının 20 cm olarak değiştirileceği ve orijinal Main Spindle Deve Boynunun müvekkiline teslim edileceği hususunda tarafların anlaştığını, müvekkilinin sözleşme uyarınca üzerine düşen yükümlülüklerini yerine getirerek 17.03.2021 tarihinde 5.000,00-USD, 19.03.2021 tarihinde 54.400,00-USD olmak üzere toplamda 59.400,00-USD'yi davalının hesabına gönderdiğini, ödemenin yapılması üzerine davalı şirketin 20.03.2021 tarihli, ... fatura numaralı, 59.400,00-USD bedelli faturayı kestiğini ve aynı tarihli ... sıra numaralı sevk irsaliyesi düzenlediğini, müvekkili şirketin taraflar arasındaki sözleşme uyarınca üzerine düşen edimleri ve ödeme yükümlülüğünü yerine getirmesine rağmen sözleşmede müvekkiline teslim edileceği kararlaştırılan orijinal "Main Spindle Deve Boynu" nun müvekkiline teslim edilmediğini, orijinal "Main Spindle Deve Boynu"nun taraflarınca yapılan piyasa araştırması sonucunda güncel bedelinin 2.105,00-EURO civarında olduğunu, dava şartı arabuluculuk yoluna başvuruda bulunulduğunu, ancak anlaşmaya varılamadığını, taraflar arasında akdedilen satış sözleşmesi uyarınca "Main Spindle Deve Boynu" adlı ürünün sıfır ve orjinalinin müvekkiline teslimi, bunun mümkün olmaması halinde fazlaya dair tüm talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla belirsiz alacak olarak şimdilik ürünün güncel bedeli olan 2.105,00-EURO'nun satış sözleşmesi tarihi olan 17.03.2021 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesini, tarafların arasındaki ticari ilişkinin döviz üzerinden olduğu, dava konusu ürünün alım satımının piyasada döviz üzerinden yapıldığı sunulan emsal fiyat teklifi de dikkate alınarak müvekkilinin alacağının EURO para cinsi üzerinden korunmasını talep ettiklerini, müvekkilinin alacağının EURO para cinsi üzerinden korunmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Taraflar arasında akdedilen 17.03.2021 tarihli Satış Sözleşmesi ile müvekkili şirkete ait olan "Hanwha XD20H CNC Kayar Otomat tezgahı Seri No:..." marka ve ikinci el olan ürünün 59.400,00-USD bedel karşılığında davacıya satılacağı hususunda tarafların anlaşmaya vardığını, satışına karar verilen ikinci el otomat tezgahına ilişkin davacı şirket tarafından müvekkilinin hesabına yatırılan ödemeye istinaden, müvekkili şirket tarafından ... fatura numaralı, ... irsaliye numaralı 20.03.2021 tarihli e arşiv faturası düzenlendiği, 20.03.2022 tarihli faturanın açıklama kısmında ayrıca satışı yapılan ve teslim edilen parçaların; "robobar SSF bar loader, yangın söndürme ünitesi, 2 adet yüksek basınç pompası, yağ buharı emme ünitesi ve diğer avandanlıklar ile beraber" şeklinde belirtildiğini, faturaya karşı da davacı tarafından süresi içerisinde itiraz edilmediğini, 20.03.2021 tarihli sevk irsaliyesi ile müvekkilinin sözleşmede belirlenen ürün ile diğer cihaz parçalarını ve Main Spindle Deve Boynunu davacı şirkete teslim ettiğini, teslim tutanağına ilişkin sevk irsaliyesinde bu parçanın otomat tezgahının bütünleyici bir parçası olması sebebi ile ayrıca belirtilme gereği duyulmadığını, ancak parça cihazla birlikte davacı şirkete teslim edildiğini, dava konusu parçanın her ne kadar kendilerine teslim edilmediği iddia edilmekte ise de; cihaz teslimi sırasında ya da sonrasında bu hususta davacı şirketin bir itirazda bulunmadığını, ayrıca teslim tutanağına ihtirazi kayıt dahi koyulmadığını, dava konusu parçanın satışa konu cihazın bütünleyici bir parçası olmakta ve bu parçanın mevcut olmamasının gözle görülecek şekilde fark edilecek bir eksiklik olup ürünün davacı tarafından teslim alınmadığı iddiasının akla ve mantığa da uymadığını, davacı şirketin hiçbir şekilde eksik ve ayıplı şekilde malın teslim edildiğine ve bu ayıbın giderilmesine ilişkin olarak müvekkili şirketle iletişime geçmediğini, satışın üzerinden yaklaşık 15 ay süre geçtikten sonra dava şartı zorunlu arabuluculuk başvurusu yaparak sözleşmede geçen Main Spindel Deve Boynunun orijinalinin teslimi ile aksi halde bedelinin iadesi hususunda talepte bulunduğunu, kabul anlamına gelmemek koşulu ile; Main Spindel Deve Boynunun satış sırasında teslim edilmediğinin kabul edilmesi durumunda davacının ayıplı şekilde teslim edildiğini iddia ettiği ürüne ilişkin parçasının sıfırını ve orijinalini talep etmesinin hakkaniyet kurallarına aykırı nitelik taşıdığını, davacı şirket tarafından dava konusu cihazı ikinci el olarak alınmış olup parçalarının sıfır ve orijinal şekilde teslim edileceğine ilişkin sözleşmede bir kayıt mevcut olmadığını, davacı şirketin söz konusu parçanın sıfır ve orijinalinin teslimi ile aksi halde sıfır ve orijinalinin piyasa değerinin davacıya ödenmesi talebinin hukuki bir geçerliliği bulunmadığını, ayrıca cihazın sıfır ve orijinalinin piyasa bedelinin 2.105,00-EURO olduğu iddia edilmekte ise de bu bedelin çok yüksek olduğunu, cihazın sıfırı ve orjinalinin iddia edildiği bedelden çok daha düşük olup ayrıca bu hususa itiraz ettiklerini, müvekkilinin satmış olduğu ürünün ikinci el olduğundan teslim edilmediği iddia edilen parçanın yine ikinci el piyasasındaki bedelinin araştırılması gerektiğini, davacı şirketin ürünün satışından yaklaşık 5 ay kadar sonra cihazın bütünleyici parçaları olan CNC Bar Feeder marka çubuk sürücü ile Main Spindler Deve Boynu parçasının orijinali ve sıfırı ile değiştirilmesi konusunda müvekkilinden talepte bulunduğunu, müvekkilinin bu durumun mümkün olmadığını, satılan ürünün ikinci el olduğu ve taraflar arasında garanti sözleşmesi olmadığını, ancak ticari ilişkilerin bozulmaması adına taleplerinden sadece CNC Bar Feeder marka çubuk sürücüsü bakımından orijinalinin piyasanın yarı fiyatından kendisine satabileceğini, bundan fazla talepleri karşılamayacağını ilettiğini, davacı firmanın da bu yönde seçimlik hakkını kullandığını, davacının bu hususu kabul etmesi üzerine müvekkilinin davacı şirkete 09.08.2021 tarihinde sıfır ve orijinal olan CNC Bar Feeder marka çubuk sürücüyü 6.500,00-USD karşılığında sattığını, CNC Bar Feeder marka sıfır ve orijinal olan çubuk sürücüyü satış tarihindeki piyasa değeri 14.000,00-USD olmasına karşın müvekkilinin davacı ile aralarında daha önce imzalanan satış sözleşmesine istinaden piyasa değerinin yarısından da düşük bir bedelle zararına satıldığını, hiçbir hukuki ya da somut dayanağı bulunmayan işbu davanın reddini, talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince; "...Davanın REDDİNE, ..." şeklinde hüküm kurulmuştur.
İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkeme dosyasında mübrez olan delillerden de anlaşılacağı üzere uyuşmazlık konusu parçanın teslim edilmediğinin davalı tarafça da açıkça ikrar edilmiş olduğu, bu konuda mübayenet bulunmadığını, taraflar arasında akdedilen satış sözleşmesi uyarınca "Main Spindle Deve Boynu" adlı ürünün sıfır ve orijinalinin davacıya teslimine, bunun mümkün olmaması halinde fazlaya dair tüm talep ve dava haklarımız saklı kalmak kaydıyla belirsiz alacak olarak şimdilik ürünün güncel bedeli olan 2.105-EURO'nun satış sözleşmesi tarihi olan 17.03.2021 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, tarafların arasındaki ticari ilişkinin döviz üzerinden olduğu, dava konusu ürünün alım-satımının piyasada döviz üzerinden yapıldığı ve dava dilekçesinin Ek-5'i olarak sunulan emsal fiyat teklifi de dikkate alınarak davacının alacağının EURO para cinsi üzerinden korunmasını belirterek; istinaf taleplerinin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı şirketin ileri sürdüğü iddialarını ispat edemediğinin sabit olduğunu, otomat makinesinin mütemmim cüzünün davacı şirkete teslim edildiği halde haksız olarak açılan davada, ileri sürülen iddialarda kanunda açıkça belirtilen süreler içerisinde davalı şirkete yapılmış bir ayıp ihbarının olmadığını belirterek; haksız istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11/09/2023 tarih, 2022/791 Esas - 2023/823 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava satış sözleşmesinden kaynaklanan aynen ifa veya alacak talebine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
İlk derece mahkemesi kararına karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusu yapılmıştır.
İnceleme; 6100 sayılı HMK.'nın 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Dosyanın incelenmesinde; Davacı ile davalı arasında 17.03.2021 tarihli satış sözleşmesi imzalandığı, sözleşmeye göre ... seri numaralı Hanuha XD20H CNC Kayar otomat tezgahının 59.400,00 USD karşılığı satışının yapıldığı, sözleşmede makine ile beraber Rabobar SSF çubuk sürücü, yangın söndürme ünitesi, 2 adet yüksek basınç pompası ve Main Spindel deve boynunun da teslim edileceğinin kararlaştırıldığı, davacı tarafından ödemelerin tamamının yapıldığını, ancak davalı tarafından anılan ürünlerden Main Spindel deve boynunun teslim edilmediğini, davalı ile yapılan görüşmelere edimin yerine getirilmediğinden bahisle öncelikle anılan ürünün aynen teslimi, bu mümkün değilse bedelinin davacıya verilmesi talepli eldeki davanın açıldığı, davalı tarafından anılan ürünün teslim edildiği, ayrıca davacının ayıp ihbarının süresinde yapılmadığından davanın reddinin talep edildiği, mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın reddine karar verildiği, karara karşı davacı tarafın istinaf yasa yoluna başvurduğu görülmüştür.
Dava konusu olayda “ayıplı ifa” mı, yoksa “eksik ifa”nın mı söz konusu olduğu; buradan varılacak sonuca göre de, satıcının sorumluluğuna gidebilmek için, ayıp ihbarına gerek olup olmadığı, gerek varsa süresinde ayıp ihbarı yapılıp yapılmadığı noktalarında toplanmaktadır.
Borçlar Kanununa göre bir maldaki ayıp; satıcının zikir ve vaat ettiği vasıflarda veya niteliği gereği malda bulunması gereken lüzumlu vasıflarda eksiklik olmak üzere iki türde ortaya çıkabilecektir.
“Ayıp” kavramı ile “eksik ifa” kavramları birbirinden farklıdır.
Ayıp; yasa ya da sözleşmede öngörülen unsurlardan birinin veya birkaçının eksikliği ya da olmaması gereken vasıfların olmasıdır.
Eksik ifa ise; sözleşme konusu işlerin yapılmamasıdır; başka bir deyişle, hiç yapılmayan, yerine getirilmeyen iş eksik ifadır. Eksik ifanın tanımı kanunlarımızda yapılmamıştır.
Ayıp; maddi, hukuki ya da ekonomik eksiklik şeklinde ortaya çıkabilir.
Maddi ayıp; bir malda madden hata bulunmasıdır (Ör: Malın yırtık, lekeli olması gibi).
Hukuki ayıp; malın kullanımının hukuken sınırlandırılmasıdır (Ör: Malın üzerinde takyitler bulunması gibi).
Ekonomik ayıp ise; malın iktisadi vasıflarında eksiklik olmasıdır.
Eksik ve ayıplı ifa arasındaki fark, eksik ifa sözleşmede yapılması gerektiği halde yapılmayan işleri, ayıplı ifa ise, satılanda olması gereken vasıfla fiilen mevcut olan arasındaki farktır. (Benzer yönde Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 2022/3998 E. , 2023/963 K. Sayılı ilamı) Eksik ifada ayıptan doğan sorumluluk hükümleri uygulanmaz. Eksik ifada TBK.112. maddesinde düzenlenen sözleşmeye aykırı davranış, eş söyleyişle gereği gibi ifa etmeme hükmü uygulanır. Yapılmayan bir işin teslimi gerçekleşmediği için ayıptan doğan sorumluluk hükümlerinin uygulanması kabul edilemez. (Benzer yönde Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 2022/3998 E. , 2023/963 K. Sayılı ilamı)
Somut olayda; taraflar arasındaki 17.03.2021 tarihli satış sözleşmesinde satışa konu ve teslim edilecek mallar; ... seri numaralı Hanuha XD20H CNC Kayar otomat tezgahı, Rabobar SSF çubuk sürücü, yangın söndürme ünitesi, 2 adet yüksek basınç pompası ve Main Spindel deve boynu olarak kararlaştırıldığı görülmüştür. Davacı tarafından sözleşme bedeli olan toplam 59.400,00 USD’nin 17.03.2021 ve 19.03.2021 tarihlerinde iki ayrı işlemle davalıya ödendiği, bu şekilde sözleşme gereği davacının üzerine düşen bedel ödeme yükümlülüğünü yerine getirdiği görülmüştür. Bu durumda davalı satıcının da sözleşme gereği teslimini üstlendiği malları davacı alıcıya teslim etmesi gerekecektir.
Bu kapsamda davalı tarafından düzenlenen 20.03.2021 tarihli fatura ve aynı tarihli sevk irsaliyesinde davalı tarafından davacıya gönderilen ürünlerin Hanuha XD20H CNC Kayar otomat tezgahı, Rabobar SSF çubuk sürücü, yangın söndürme ünitesi, 2 adet yüksek basınç pompası olduğu, sevk edilen mallar arasında davacının teslim edilmediğini iddia ettiği Main Spindel deve boynunun bulunmadığı görülmektedir.
Davalı taraf, anılan ürünün Hanuha XD20H CNC Kayar otomat tezgahının parçası olduğu ve ayrıca sevk irsaliyesine yazılmadığını savunmuş ise de, teslim ettiğini iddia ettiği anılan ürüne sözleşmede ayrıca teslim edileceğinin kararlaştırılması karşısında anılan ürünün makineden ayrı sözleşmeye konu edildiği ve makineden ayrı tesliminin ayrıca kararlaştırıldığı görülmüştür. Bu durumda anılan ürünün teslim edilmemesi hali ayıplı ifa olmayıp eksik ifadır.
Yukarıda detaylandırıldığı üzere; eksik ifada ayıp hükümleri uygulanmayacak olup 6098 sayılı TBK.112. maddesinde düzenlenen sözleşmeye aykırı davranış, eş söyleyişle gereği gibi ifa etmeme hükmü uygulanır. Bir borcun gereği gibi ifa edilmesi, edimin borca uygun olarak tam ve doğru bir şekilde yerine getirilmesidir. Gereği gibi ifadan söz edilebilmesi için borçlanılan edimin bütün unsurlarıyla birlikte yerine getirilmesi gerekir. İfanın unsurları; ifanın tarafları, yer ve zamanı ile ifa konusunun miktar ve niteliklerinden ibarettir. Edim, ifa borçlusu tarafından ifa alacaklısına, kararlaştırılan yer ve zamanda, miktar ve niteliğine uygun şekilde yerine getirilmediği takdirde, gereği gibi ifa etmeme söz konusudur. Gereği gibi ifa etmeme kavramı hem kötü ifa hâlini hem de yan yükümlülüklerin ihlâli hâlini içerir (Eren, Fikret: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 22. Baskı, Ankara 2017, s. 1072). Borcun gereği gibi ifa edilmemesi veya sözleşmenin müspet ihlâli hâlinde borçlu kendisine hiçbir kusurun yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe alacaklının ihlâl nedeniyle uğradığı zararı gidermekle yükümlüdür. Bunun dayanağı ise TMK’nin 2/1 maddesi ile düzenlenen dürüstlük kuralıdır. Nitekim bu husus 6098 sayılı TBK’nin 112. maddesinde özel olarak; “Borç hiç veya gereği gibi ifa edilmezse borçlu, kendisine hiçbir kusurun yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe, alacaklının bundan doğan zararını gidermekle yükümlüdür” şeklinde düzenlenmiştir. Dolayısıyla kusurlu ifa imkansızlığı ve temerrüt haricinde borcun gereği gibi ifa edilmemesi durumunda da borçlunun sözleşme hükümlerine göre alacaklının ihlâl nedeniyle oluşan zararından sorumlu olduğu aşikardır. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2018/11-88 esas 2021/1351 karar sayılı ilamı)
Eldeki olayda; davacı taraf sözleşme konusu Main Spindel deve boynunun teslim edilmediğini beyan ettiğinden ve satış sözleşmelerinde teslim olgusunun ispat yükünün davalı satıcıda olduğu ve teslim olgusunun her türlü delille ispat edilebileceği de nazara alındığında; mahkemece gerekirse bir makine mühendisi bilirkişi ile birlikte makine başında keşif yapılarak anılan Main Spindel deve boynunun teslim edilip edilmediğinin tespit edilmesi, anılan ürünün dava tarihindeki ikinci el bedelinin de tespit edilerek yukarıdaki ilkeler doğrultusunda değerlendirme yapılarak oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, anılan eksik ifanın, hatalı olarak ayıplı ifa olarak değerlendirilerek süresinde ayıp ihbarı yapılmadığından bahisle davanın reddine karar verilmesi isabetli olmamıştır.
Gerekçeli karar başlığında; davacının ve taraf vekillerinin adresinin yazılmaması 6100 sayılı HMK'nın 297. maddesine aykırı ise de, bu eksiklik mahallinde her zaman düzeltilebileceğinden eleştirilmekle yetinilmiştir
Açıklanan tüm bu gerekçelerle; davacının istinaf isteminin kabulü ile kararın açıklanan gerekçeler doğrultusunda kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince; dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının ilk derece mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurularının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince; yukarıda açılanan hususlara ilişkin olmak üzere ESASTAN KABULÜNE,
2-Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11/09/2023 tarih, 2022/791 Esas - 2023/823 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-Dosyanın açıklanan eksikliklerin giderilmesi için mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4-İstinaf eden tarafından yatırılan istinaf karar harcının talebi halinde ve ilk derece mahkemesi tarafından istinaf edene iadesine,
5-İstinaf eden tarafından istinaf başvurusu için yapılan giderlerin, esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesi tarafından yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine,
6-Kararın 6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğine,
7-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
İlişkin; 6100 sayılı HMK'nın 362/1-g maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile KESİN olarak karar verildi.02/05/2025
...
Başkan ...
¸e-imzalıdır
...
Üye ...
¸e-imzalıdır
...
Üye ...
¸e-imzalıdır
...
Katip ...
¸e-imzalıdır
* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*