T.C. SAKARYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 7. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2023/2250 - 2025/707
T.C.
SAKARYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
7. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2023/2250
KARAR NO : 2025/707
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN :... (...)
ÜYE :... (...)
ÜYE :... (...)
KATİP :... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :KOCAELİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ :20/09/2022
NUMARASI :2021/308 Esas - 2022/423 Karar
DAVACI :...
VEKİLİ :Av...
DAVALILAR :1-TÜRKİYE HALK BANKASI A.Ş. - Barbaros Mah. Şebboy Sk. No:4 D:1 Ataşehir/İSTANBUL
VEKİLİ :Av. ...
:2-ASAF MÜŞAVİRLİK MÜHENDİSLİK İNŞAAT TAAHHÜT SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ - Adem Yavuz Mah. 2335/6. Sk. No:6/7 Gebze/KOCAELİ
VEKİLİ :Av...
FERİ MÜDAHİL :...
VEKİLİ :Av...
DAVA :Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ :24/06/2021
KARAR TARİHİ :21/04/2025
KR. YAZIM TARİHİ :05/05/2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalılardan Asaf Müş. Müh. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin enerji sektöründe faaliyet gösteren bir kuruluş olduğunu, bu kapsamda ihale yolu ile yapımını üstlenmiş olduğu enerji nakil hatlarını; sözleşmelere, devlet ihale kanununa ve bayındırlık işleri genel şartnamelerine uygun olarak süresi içinde teslim ettiğini, bu kapsamda davalı Asaf Müş. Müh. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin 11.01.2021 tarihli teklif uyarınca 3*150/70 NYY 2200 mt. kabloyu, 4 ay içinde KDV hariç 825.000-TL bedel karşılığında ve 34,5/04 KV 1000 KVA Trafo 2 adet 4 ay içinde 164.000-TL bedel ile davacı şirkete teslim etmeyi taahhüt ettiğini, davalı Asaf Müş. Müh. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. teklifi davacı firma tarafından aynı gün kabul edilerek, 11.01.2021 tarihli sözleşme ile aynı tarihte aşağıda belirtilen iki adet çek avans olarak davalıya teslim edildiğini, Kuveyttürk Bankası İzmit E - 5 Şubesi'ne ait, Keşidecesi Şenka Enerji Elektrik İnşaat Taah. Sanayi ve Ticaret Ltd Şti. olan ... seri numaralı, 15.06.2021 vade tarihli, 72.000-TL bedelli, Kuveyttürk Bankası İzmit E - 5 Şubesi'ne ait, Keşidecesi Şenka Enerji Elektrik İnşaat Taah. Sanayi ve Ticaret Ltd Şti. olan ... seri numaralı, 30.06.2021 vade tarihli, 72.000-TL bedelli, daha sonra 10.03.2021 tarihinde aşağıda belirtilen iki adet avans çeki daha davalıya teslim edildiğini, QNB Finansbank A.Ş. Çarşı İzmit Şubesi'ne ait, keşidecesi ... olan ... seri numaralı, 20.08.2021 vade tarihli, 53.300-TL bedelli, QNB Finansbank A.Ş. Çarşı İzmit Şubesi'ne ait, keşidecesi ... olan ... seri numaralı, 10.09.2021 vade tarihli, 50.000-TL bedelli çekler olduğunu, davacı firma taraflar arasında düzenlenen 11.01.2021 tarihli sözleşmenin 8. maddesine uygun olarak toplam 247.300-TL bedelli çeki avans olarak davalıya teslim ettiğini, bunun üzerine Koceali 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/94 D.İş sayılı dosyası ile dava konusu çeklere ödeme yasağı konulması için ihtiyati tedbir kararı verildiğini ancak Kuveyttürk Bankası İzmit E-5 Şubesi'ne ait, Keşidecesi Şenka Enerji Elektrik İnşaat Taah. Sanayi ve Ticaret Ltd Şti. olan ... seri numaralı, 15.06.2021 vade tarihli, 72.000-TL bedelli ilk çekin diğer davalı Türkiye Halk Bankası A.Ş. tarafından tahsil edildiğinin öğrenildiğini, yapılan araştırmalar neticesinde davalı Asaf Müş. Müh. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin davacı firmadan avans olarak aldığı çekleri, diğer davalı Türkiye Halk Bankası A.Ş.'de kullanmış olduğu krediye istinaden rehin amaçlı verdiği tespit edildiğini, davalılar arasında alacağın temlik sözleşmesi olmadığını, davalılar arasında vekalet ilişkisi olduğunu, ancak Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/94 D.İş sayılı dosyası anılan çekler hakkında ödeme yasağı konulması nedeniyle davalı banka vekaleten, davalı Asaf Müş. Müh. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. hesabına çek tahsilatı yapamadığını, bu nedenle vekalet ilişkisini kötüye kullanarak, 15.06.2021 vade tarihli, 72.000-TL bedel çek için 17.06.2021 tarihinde kendi cirosunu ekleyerek ve bir başka bankaya elden ibraz etmek suretiyle çeki tahsil ettiğini, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; Kuveyttürk Bankası İzmit E-5 Şubesi'ne ait, Keşidecesi Şenka Enerji Elektrik İnşaat Taah. Sanayi ve Ticaret Ltd Şti. olan ... seri numaralı, 15.06.2021 vade tarihli, 72.000-TL bedelli, Kuveyttürk Bankası İzmit E-5 Şubesi'ne ait, Keşidecesi Şenka Enerji Elektrik İnşaat Taah. Sanayi ve Ticaret Ltd Şti. olan ... seri numaralı, 30.06.2021 vade tarihli, 72.000-TL bedelli, QNB Finansbank A.Ş. Çarşı İzmit Şubesi'ne ait, Keşidecesi ... olan ... seri numaralı, 20.08.2021 vade tarihli, 53.300-TL bedelli çek, QNB Finansbank A.Ş. Çarşı İzmit Şubesi'ne ait, keşidecesi ... olan ... seri numaralı, 10.09.2021 vade tarihli, 50.000-TL bedelli çek bedellerinden dolayı davacının borçlu olmadığının tespitine, çeklerin iadesi ile hükümsüzlüğünün tespitine, çek bedellerinin tahsil edilmesi halinde çek bedellinin istirdatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı Halk Bankası vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının bütün iddialarının haksız, hukuki dayanaktan yoksun ve kötüniyetli olduğunu, davacının davalı diğer şirket ile iş ilişkisi ve bağı sadece karşılıklı sözleşme kapsamında ticaret yapmaktan ibaret olmayıp ...'in, davalı Asaf Müş. Müh. İnş. Taah. San. ve. Tic. Ltd. Şti.'nin gayri resmi ortaklarından biri olduğu hususunun davalı banka tarafından yapılan araştırmalar neticesinde öğrenildiğini, öyle ki davalı firma hesabı incelendiğinde daha önce borçlu olarak ödenen birçok çekin bedelinin ... tarafından gönderildiğinin açıkça ortaya çıkacağını, bu husus ayrıca dikkate alındığında şirketler arasında malların teslim edilmemesi gibi bir durum söz konusu olmayacağı gibi davacının, diğer şirketin borca batık hale gelmesiyle birlikte kendi zararını en aza indirgemek maksadıyla kendi ciro ettiği çeklerin bedellerini almak için davalı bankaya kötüniyetli olarak işbu davayı yönelttiğinin anlaşılacağını, diğer davalı Asaf Müş. Müh. İnş. Taah. San. ve. Tic. Ltd. Şti.'nin davalı banka ile 17.12.2019 tarihinde 1.000.000,00-TL bedelli kredi sözleşmesi imzalamış olup davacının belirttiği 15.06.2021 vade tarihli 72.000-TL bedelli ve 30.06.2021 tarihli 72.000-TL bedelli çekler davalı tarafından 11.01.2021 tarihinde davalı bankanın krediden kaynaklanan alacağını tahsil etmesi için davalı bankaya teslim edildiğini, diğer davalı Asaf Müş. Müh. İnş. Taah. San. ve. Tic. Ltd. Şti.'nin piyasaya yüklü miktarda borçlandığı ve yine davalı bankaya olan borcunu ödemediği dikkate alındığında, davalı bankanın zararının en büyük oranda olduğunun kabulü gerektiğini, fazlasını talep ve dava etme hakkı saklı kalmak kaydıyla öncelikle haksız ve hukuki dayanaktan yoksun işbu davanın reddine, işbu davanın açılmasında ve borcun ödenmemesinde tamamen kötüniyetli olan davacının İİK.'nın 72/4 maddesi uyarınca alacağın %20’sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmolunmasına karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince; "... 1-Davacının davasının kısmen KABULÜNE; talep konusu Kuveyttürk Bankası İzmit E - 5 Şubesi'ne ait, Keşidecesi Şenka Enerji Elektrik İnşaat Taah. Sanayi ve Ticaret Ltd Şti. Olan ... seri numaralı, 30.06.2021 Vade Tarihli, 72.000 TL bedelli, QNB Finansbank A.Ş. Çarşı İzmit Şubesi'ne ait, Keşidecesi ... Olan ... seri numaralı, 20.08.2021 Vade Tarihli, 53.300 TL bedelli çek, QNB Finansbank A.Ş. Çarşı İzmit Şubesi'ne ait, Keşidecesi ... Olan ... seri numaralı, 10.09.2021 Vade Tarihli, 50.000 TL bedelli çeklerden dolayı borçlu olmadığının tespitine,
2-Davacının Kuveyttürk Bankası İzmit E - 5 Şubesi'ne ait, Keşidecesi Şenka Enerji Elektrik İnşaat Taah. Sanayi ve Ticaret Ltd Şti. Olan ... seri numaralı, 15.06.2021 Vade Tarihli, 72.000 TL bedelli çekle ilgili olarak davalı Türkiye Halk Bankasına karşı açmış olduğu davanın REDDİNE,
3-Fazlaya ilişkin talebin REDDİNE ..." şeklinde hüküm kurulmuştur.
İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davacı vekili ile feri müdahil vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; somut olayda davalı bankanın 3. kişi olmadığını ancak çek bedelini tahsil etmek için 3. kişi gibi davrandığını, davalı bankanın, bir diğer davalı Asaf Müş. Müh. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına hareket eden aracı kuruluş olduğunu, bankacılık görevi gereği Asaf Müş. Müh. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına hareket ettiğini, davalının yaptığı işlemin hukuka ve bankacılık işlemine aykırı olduğunu, dolayısıyla yerel mahkemenin gerekçesinde ifade ettiğinin aksine bankanın iyi yada kötü niyetli olup olmadığının somut olayda hiç bir önemi olmadığını, dava konusu çekler temlik cirosu ile devralınmadığı için banka çekin yetkili hamili sıfatına haiz olmadığını, bu sebeple dava konusu çeklerin bir başka aracı kuruluş kullanılarak (banka) tahsil edilmeye çalışılmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek; istinaf taleplerinin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.
Feri müdahil vekili istinaf dilekçesinde özetle; mal teslim edilmediğinden çeklerin bedelsiz kaldığı hususunun ve tespitinin gerçeği yansıtmadığını, diğer davalı bankanın dosyaya sunduğu beyan ve belge ve açıklamalardan da anlaşılacağı üzere davacı ... ile davalı Asaf Müşavirliğin bankaya ödemeleri esnasında aralarında para alışverişi olduğunun bildirildiğini ve belgelendiğini, davacı ile davalı şirketin banka kayıtlarında bu ilişki ve para giriş çıkışlarının net bir şekilde görüldüğünü, davalı şirkete söz konusu çeklerin davacının beyan ettiği gibi 11.01.2021 tarihli sözleşme için avans ödemesi olarak düzenlendiğine ilişkin herhangi bir kayıt bulunmadığının dosyaya sunulu bilirkişi raporunda da açıkça belirtildiğini, davacının çeklerin davaya konu sözleşme kapsamında avans ödemesi olarak davalı şirkete teslim edildiğini ve davalı şirketin mal teslim süresi içerisinde malların teslimini sağlamadığını mevcut delillerle ispat edemediğini, bilirkişi raporu ile de sabit olduğu üzere her iki taraf ticari defterlerinin birbirini doğrulamadığının ve teyit etmediğinin anlaşıldığını, işbu davada deliller ve beyanlar göz ardı edilip yanılgıya düşüldüğünü ve davanın kısmen kabulüne karar verildiğini, yeterli araştırma ve değerlendirme yapılmadan eksik inceleme sonucu yazılı şekilde karar verilmesinin bozmayı gerektirdiğini belirterek; istinaf taleplerinin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.
Davalı Türkiye Halk Bankası A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; keşidece ile lehtar arasındaki hukuki ilişkiden kaynaklanan şahsi def'ilerin ciro yolu ile hamil olan davalı bankaya karşı ileri sürülmesinin mümkün olmadığını, somut olayda; davalı şirketin söz konusu çeki temlik cirosu ile devralmış yetkili hamil olduğunu, davalı şirketin keşideci ile lehtar arasındaki hukuki ilişki ile hiçbir ilgisi ve alakası bulunmadığını ve bu sebeple söz konusu hukuki ilişkiden kaynaklanan def'ilerin davalı şirkete karşı ileri sürülmesi mümkün olmadığını, zira davalı şirketin iyi niyetli olup yalnızca davalı firmaya kullandırdığı kredi sebebiyle zarara uğramamaya çalıştığını, ayrıca yerel mahkeme kararında da belirtildiği üzere Türkiye Halk Bankası'nın 3. kişi konumunda olup, 2021/94 E. sayılı değişik iş dosyasında verilen ödeme yasağıyla ilgili tedbir kararı Türkiye Halk Bankası A.Ş.'yi kapsamadığını, bu nedenle davalı şirket tarafından çekin tahsil edilmesinin önünde hiçbir hukuki engel bulunmayıp davacının istinaf talebinin haksız ve mesnetsiz olduğunu belirterek; haksız istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 20/09/2022 tarih, 2021/308 Esas - 2022/423 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; İcra İflas Kanunu’nun 72. maddesi uyarınca açılmış menfi tespit istemine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiş karara karşı davacı vekili ile feri müdahil vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
İnceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Dosyanın incelenmesinde; davacı tarafça davalı Asaf Müş. Müh. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne 1.01.2021 tarihli sipariş formu ve aynı tarihli malzeme satış sözleşmesi kapsamında teslim edilen; davacının lehtarı olduğu 4 adet toplam 247.300,00-TL için avans çekini diğer davalı Asaf Müş. Müh. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye verdiğini ancak malların teslim edilmediğini, Kuveyttürk Bankası İzmit E-5 Şubesi'ne ait, keşidecesi Şenka Enerji Elektrik İnşaat Taah. Sanayi ve Ticaret Ltd Şti. olan ... seri numaralı, 15.06.2021 vade tarihli, 72.000-TL bedelli ilk çekin diğer davalı Türkiye Halk Bankası A.Ş. tarafından tahsil edildiğini, bu nedenlerle çekini rehin sözleşmesi uyarınca elinde bulunduran davalı Türkiye Halk Bankası A.Ş. ve diğer davalı Asaf Müş. Müh. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye söz konusu çeklerden dolayı borçlu olmadıklarının tespiti, çeklerin iadesi ile hükümsüzlüğün tespiti, çek bedellerinin tahsil edilmesi halinde çek bedelinin istirdatı istemiyle işbu davanın açıldığı, davalı Halk Bankası cevap dilekçesi ile; davanın reddini talep ettiği, Mahkemece; davanın kısmen kabule karar verildiği, karara karşı davacı vekili ve feri müdahil ... tarafından istinaf yoluna başvurulduğu görülmüştür.
Uyuşmazlık; Kuveyttürk Bankası İzmit E-5 Şubesi'ne ait, keşidecesi Şenka Enerji Elektrik İnşaat Taah. Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. olan ... seri numaralı, 15.06.2021 vade tarihli, 72.000-TL bedelli çek, Kuveyttürk Bankası İzmit E-5 Şubesi'ne ait, keşidecesi Şenka Enerji Elektrik İnşaat Taah. Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. olan ... seri numaralı, 30.06.2021 vade tarihli, 72.000-TL bedelli çek, QNB Finansbank A.Ş. Çarşı İzmit Şubesi'ne ait, keşidecesi ... olan ... seri numaralı, 20.08.2021 vade tarihli, 53.300-TL bedelli çek, QNB Finansbank A.Ş. Çarşı İzmit Şubesi'ne ait, keşidecesi ... olan ... seri numaralı, 10.09.2021 vade tarihli, 50.000-TL bedelli 4 adet toplam 247.300,00-TL'lik çekin avans çeki olup olmadığı noktasındadır.
Davacı vekilinin istinaf itirazı değerlendirildiğinde;
Davacının tek itirazı bedelsiz kaldığı halde rehin cirosu ile davalı bankaya devredildiği ileri sürülen Kuveyttürk Bankası İzmit E-5 Şubesi'ne ait, keşidecesi Şenka Enerji Elektrik İnşaat Taah. Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. olan ... seri numaralı, 15.06.2021 vade tarihli, 72.000-TL bedelli ilk çekin tahsil edilmesi nedeniyle istirdat istemine ilişkin davanın reddedilmesine ilişkindir.
Davacının lehdarı olduğu dava konusu Kuveyttürk Bankası İzmit E-5 Şubesi'ne ait, keşidecesi Şenka Enerji Elektrik İnşaat Taah. Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. olan ... seri numaralı, 15.06.2021 vade tarihli, 72.000-TL bedelli çek, Kuveyttürk Bankası İzmit E-5 Şubesi'ne ait, keşidecesi Şenka Enerji Elektrik İnşaat Taah. Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. olan ... seri numaralı, 30.06.2021 vade tarihli, 72.000-TL bedelli çek, QNB Finansbank A.Ş. Çarşı İzmit Şubesi'ne ait, keşidecesi ... olan ... seri numaralı, 20.08.2021 vade tarihli, 53.300-TL bedelli çek, QNB Finansbank A.Ş. Çarşı İzmit Şubesi'ne ait, keşidecesi ... olan ... seri numaralı, 10.09.2021 vade tarihli, 50.000-TL bedelli 4 adet çek davalı Asaf Müş. Ltd. Şti'ye verildiği, bu şirket tarafından da çeklerin davalı bankaya ciro edildiği, davalı banka ile ciranta diğer davalı şirket arasında 17/12/2019 tarihli 1.000.000,00-TL'lik genel kredi sözleşmesi akdedildiği, kredi borçlarının ödenmemesi üzerine davalı bankaca 15/06/2021 vade tarihli 72.000,00-TL bedelli çekin tahsil edildiği, davalı bankanın işbu çeklerin teslim tutanağı ile teslim edildiğinin bildirildiği, çeklerin arkasında ki ciro kaydında herhangi bir ibare bulunmamaktadır.
Ciro, emre yazılı senetlerin devri için, zilyetliğin devri ile birlikte bulunması gereken hukuki bir işlem olup; temlik, tahsil veya rehin amaçlarıyla yapılabilir. Temlik cirosu senette mündemiç hakkın devrini sağlarken, rehin cirosu bu hakkın rehnedilmesini sağlar. Temlik cirosu ile senedin mülkiyetinin ve senedin içerdiği hakkın devri için, ciro işlemi yanında taraflar arasında devir sözleşmesinin bulunması ve senet zilyetliğinin devri gerekir. Temlik cirosu ile ciranta artık senedin nihai alacaklısı sıfatını kaybeder ve ciro yaptığı şahsa ve ondan sonra gelecek olanlara karşı sorumlu olur. Ciro şerhinden aksi anlaşılmadıkça her ciro, kural olarak temlik cirosu hükmündedir. Tahsil cirosu; hak üzerinde bir mülkiyet değişikliğine yol açmayıp, senet kendisine ciro edilen kimseye, senetten doğan alacağı tahsil edebilmesi için yetki verir. Tahsil cirosu açıkça bu ibareyi içeren bir ciro şeklinde yapılabileceği gibi uygulamada gizli tahsil cirosu olarak adlandırılan biçimde de yapılabilir. Rehin cirosu ise senette mündemiç alacağın, herhangi bir borç için teminat gösterilmesi amacıyla yapılan ciro türü olup, 6102 sayılı TTK'nın 689/1 maddesinde; "Ciro, "bedeli teminattır", "bedeli rehindir" ibaresini veya rehnetmeyi belirten diğer bir kaydı içerirse, hamil, poliçeden doğan bütün hakları kullanabilir; fakat kendisi tarafından yapılan bir ciro ancak tahsil cirosu hükmündedir." şeklinde düzenlenmiştir. Buna göre rehin cirosunda bir kambiyo senedinin üzerinde sadece rehin hakkı tesis edilmekte, dolayısıyla senedin mülkiyeti devralana geçmemektedir. Rehin cirosu, açık veya gizli rehin cirosu şeklinde yapılabilmektedir. Ciro şerhinde "bedeli teminattır", "bedeli rehindir" ibaresini veya diğer herhangi bir kaydı içeren ciro, rehin cirosu olarak ifade edilmektedir. Gizli rehin cirosu ise, senedin rehin cirosu ile devredildiğine ilişkin ciro beyanında herhangi bir kaydın yer almadığı ve rehin anlaşmasının cironun tarafları arasında yapılan ciroyu ifade etmektedir. Bunların dışında bir kambiyo senedinin inançlı işlemle teminat amacıyla devri de mümkündür. Bu kapsamda özellikle bankacılık uygulamasında başvurulan görünüşte temlik cirosu yapılarak kambiyo senedinin teminat amacıyla inançlı temlike konu edilmesinde, teminat amacıyla inançlı temlik cirosu söz konusudur. Görünüşteki temlik cirosunun esasında gizli rehin cirosu olduğu iddia edilmesi mümkün olup, ispat yükü bu iddiayı ileri süren borçlu üzerindedir.
Güncel bir HGK kararında benzer uyuşmazlık incelenmiş olup,"Çek üzerine yapılan görünüşte temlik cirosunun gizli (örtülü) rehin cirosu mu yoksa teminat amacıyla inançlı temlik cirosu mu olduğu hususunun tam olarak belirlenememesi hâlinde, uygulamada genellikle hangi işlemin tercih edilmekte olduğuna ağırlık verilerek karara varmak gerektiği, bankacılık uygulamasında da kambiyo senedi üzerinde tam bir hak sağlaması ve alacağın rehne göre daha kolay elde edilmesi sebebiyle, teminat amacıyla inançlı temlik cirosu tercih edildiği, dolayısıyla dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden dava konusu çekin de gizli (örtülü) rehin cirosuyla değil, teminat amacıyla inançlı temlik cirosu ile devredildiğinin anlaşıldığı, bu itibarla dava konusu çekin çek tevdi bordrosu ile dava dışı şirketin kredi borcuna teminat olarak alınmasının tek başına rehin cirosuna meydan vermeyeceği gözetildiğinde, davalının dava konusu çeki teminat amacıyla inançlı temlik cirosuyla devralarak meşru hamil olduğunun kabul edilmesi gerektiği, dolayısıyla davacı keşidecinin cironun tarafları arasındaki inanç anlaşmasına konu olan teminat hususunu eldeki davada ileri sürmesine imkân bulunmadığı, o hâlde çekin görünüşte temlik cirosu ile devredilmesine rağmen, taraflar arasındaki özel anlaşmalara göre rehin cirosuyla devredildiğine ilişkin iddianın da davacı tarafından ispatlanamadığı, dolayısıyla çeki inançlı temlik cirosu ile alan davalı bankanın meşru hamil olduğu gerekçesiyle verilen direnme kararının onanmasına karar verilmiştir.(Gaziantep BAM 11 HD nin 2022/1317-1990 esas-karar sayılı 23.12.2022 tarihli direnme kararını onayan 23.12.2022 tarihli direnme kararı ile Yargıtay HGK nın 2023/11-589 esas,2024/212 karar sayılı ,24.4.2024 tarihli onama ilamı)
Eldeki davada davacı tarafça, davalı Asaf Müş. şirketine keşide edilen dava konusu çeklerin avans olarak verildiği, karşılığında mal teslimi yapılmaması nedeniyle bedelsiz kaldığı, davalı ciranta tarafından davalı bankaya teminat olarak ciro edilmesi nedeniyle davalının yetkili hamil olmadığı ileri sürülmüş; davalı banka ise çeklerin kredi sözleşmesine istinaden temlik cirosu ile verildiğini, iyiniyetli hamil olması nedeniyle bedelsizlik definin kendisine karşı ileri sürülemeyeceğini savunmuştur. Bu hususta ispat yükü davacı borçlu üzerindedir. Ancak çeklerin teminat (rehin) cirosuyla devralındığı hususu davacı tarafça kanıtlanamamış olup, dava konusu çeklerin gizli (örtülü) rehin cirosuyla devrine dair herhangi bir delil bulunmamaktadır. Çeklerin davalı şirketin kredi borcuna teminat olarak alınması da tek başına cironun rehin cirosu niteliğinde olduğunu kabule yeterli değildir. Bu durumda davalı bankanın dava konusu çeki teminat amacıyla inançlı temlik cirosuyla devralarak meşru hamil olduğunun kabulü gerekmekte olup, davacının çeklerin cirantası olan davalı şirket ile arasındaki şahsi defileri davalı bankaya karşı ileri sürmesi mümkün olmadığından davacının Kuveyttürk Bankası İzmit E - 5 Şubesi'ne ait, Keşidecesi Şenka Enerji Elektrik İnşaat Taah. Sanayi ve Ticaret Ltd Şti. Olan ... seri numaralı, 15.06.2021 Vade Tarihli, 72.000 TL bedelli çekle ilgili olarak davalı Türkiye Halk Bankasına karşı açmış olduğu davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.
Feri Müdahil ... vekilinin istinaf itirazı değerlendirildiğinde;
Feri müdahil ... tarafından kendisine iki adet taşınmazı, dava konusu çeklerin teminat olarak verildiği kredi borcuna binaen rehin olarak verildiğini, çekler ödenmediği takdirde rehinli taşınmazların paraya çevrilmesi durumu söz konusu olacağını, bu nedenle zarara uğrama ihtimali bulunduğunu, davaya konu çeklerin teminat olarak verildiği kredi borcuna karşılık iki taşınmazın rehin olarak verildiği hususu banka kayıtları ile sabit olup işbu davada verilecek karar davacıyı doğrudan etkileyeceğinden işbu davada feri müdahil sıfatı ile yer aldıkları, ancak her ne kadar mal teslim edilmediğinden çeklerin bedelsiz kaldığı hususunun ve tespitinin gerçeği yansıtmadığını, davanın kısmen kabulüne karar verildiğini, yeterli araştırma ve değerlendirme yapılmadan eksik inceleme sonucu yazılı şekilde karar verilmesinin bozmayı gerektirdiğini belirterek; istinaf taleplerinin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuş ise de Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 19/04/2017 tarih, 2015/2987 Esas ve 2017/1185 Karar sayılı ilamı ile "Temyiz eden fer'i müdahil davalı yüklenici yanında davaya müdahale etmiş olup, hüküm davalı tarafından temyiz edilmemiştir. 6100 sayılı HMK’nun 66. ve devamı maddesinde belirtildiği üzere fer'i müdahil, lehine katıldığı tarafla birlikte hareket eder, yani onun yardımcısıdır. Hüküm lehine müdahale edilen taraf hakkında verildiğinden, bu hükme karşı temyiz yoluna başvurma yetkisi aleyhine hüküm kurulan davalıya aittir. Yanında fer'i müdahil olunan davalı, hükmü temyiz etmediğinden, hakkında hüküm kurulmayan fer’i müdahilin tek başına kararı temyiz etme yetkisi bulunmamaktadır." şeklinde belirtildiği üzere yanında fer'i müdahil olunan davalılar, hükmü istinaf etmediğinden, hakkında hüküm kurulmayan fer’i müdahilin tek başına kararı istinaf etme yetkisi bulunmadığından usulden reddine karar vermek gerekir.
Açıklanan nedenlerle; feri müdahil ... vekilinin istinaf itirazının usulden reddine, dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmamasına, HMK'nın 355. maddesi uyarınca; kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmaması nazara alınarak davacı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Feri müdahil ...'nın istinaf başvurusunun USULDEN REDDİNE,
2-Davacının istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
3-İstinaf kanun yoluna başvurma harçlarının hazineye gelir kaydına,
4-Alınması gereken 615,40-TL istinaf karar harcından, istinafa gelirken peşin alınan 269,85-TL'nin mahsubu ile kalan 345,55-TL istinaf karar harcının davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, harç tahsili ve harç tahsil müzekkeresi yazılması işlemlerinin HMK'nın 302/5 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,
5-Alınması gereken 615,40-TL istinaf karar harcının, istinafa gelirken peşin alınan 2.994,00-TL'den mahsubu ile artan 2.378,60-TL istinaf karar harcının talep halinde ilk derece mahkemesince feri müdahile iadesine,
6-İstinaf edenler tarafından istinaf kanun yoluna başvuru için yapılan masrafların kendi üzerilerinde bırakılmasına,
7-İstinaf edenler tarafından yatırılan istinaf avansından kullanılmayan kısmının HMK'nın 333. maddesi uyarınca; karar kesinleştikten sonra ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine,
8-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
9-6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca; kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,
10-Dosyanın mahkemesine gönderilmesine,
İlişkin; 6100 sayılı HMK'nın 362. maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.21/04/2025
...
Başkan ...
¸e-imzalıdır
...
Üye ...
¸e-imzalıdır
...
Üye ...
¸e-imzalıdır
...
Katip ...
¸e-imzalıdır
* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*