T.C. SAKARYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 7. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2023/2251 - 2025/735
T.C.
SAKARYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
7. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2023/2251
KARAR NO : 2025/735
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN :... (...)
ÜYE :... (...)
ÜYE :... (...)
KATİP :... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 06/09/2023
NUMARASI : 2023/57 Esas - 2023/463 Karar
DAVACI : ORİGİN LOJİSTİK TAŞIMACILIK TİCARET ANONİM ŞİRKETİ - Oruç Reis Mah.Vadi Cad. İst.Tic. Sarayı N:108 K:3 Giyimkent Esenler/İSTANBUL
VEKİLİ : Av...
DAVALI : TÜRKİYE RAYLI SİSTEM ARAÇLARI SANAYİİ ANONİM ŞİRKETİ - Hacı Bayram Mah. Hipodrom Cad. No:3 Altındağ/ANKARA
VEKİLİ : Av...
DAVA TÜRÜ : Alacak
DAVA TARİHİ : 02/02/2023
KARAR TARİHİ : 21/04/2025
KR. YAZIM TARİHİ : 16/05/2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı ile aralarında (5) adet ihaleye ilişkin sözleşme bulunduğunu ve bu doğrultuda davacı tarafından taşıma hizmetlerinin yerine getirildiğini, 7351 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat kapsamında 4734 sayılı Kanuna göre ihalesi yapılan mal ve hizmetlere yönelik yüklenicilere ek fiyat farkı verileceğinin öngörüldüğünü, ancak davalının ek fiyat farkı bedelini sadece (1) ihale için kısmen ifa ettiğini, geri kalan (4) ihale için ek ödeme yükümlülüğünü yerine getirmediğini, davalının sadece 01.03.2022 tarihli ve ... Numaralı 4.630.000,00 TL tutarındaki fatura için davacı şirkete 1.323.584,97 TL tutarında bir ödeme yaptığını ve daha sonra 22.11.2022 tarihinde yanlış hesaplama yapıldığı gerekçesiyle 344.262,19 TL tutarında iade faturası keserek davacıya gönderdiğini, 13.06.2022 tarihli ihtarnamenin sonuç vermediğini ve arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanamadığını belirterek ... dosya numaralı ve 03.06.2021 Tarihli, ... dosya numaralı ve 09.06.2021 Tarihli, ... dosya numaralı ve 12.07.2021 Tarihli, ... dosya numaralı ve 01.07.2021 Tarihli ... dosya numaralı ve 01.12.2021 Tarihli, ... dosya numaralı ve 01.12.2021 Tarihli, ... dosya numaralı ve 01.03.2022 Tarihli ihale sözleşmelerden kaynaklı olarak ödenmesi gereken ek fiyat farkının hesaplanarak avans faizi ile birlikte ödenmesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekilinin sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; davacının talep ettiği ek fiyat farkları ile ilgili olarak hizmet alımları açısından ayrı ayrı yapılan değerlendirmeye göre 7351 ve 7394 sayılı yasada öngörülen şartları taşımadığından ek fiyat farkı ödenmediğini, sadece ... nolu alım için 1.323.584,97 TL fiyat farkı hesaplandığını ancak taşınan vagonun hasar görmesi sebebiyle zararın hakedişten kesilerek 427.085,00 TL ek fiyat farkının düşüldüğünü ve fazla ödenen (344.262,19 TL) farkın davacıdan tahsil edildiğini belirterek davanın reddine, karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ :
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; " ... Davanın reddine ... " karar verilmiştir.
Bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesinin, işbu dava konusu ile bağlantılı aynı mahkemenin 2022/793 E. sayılı dosyasını bekletici mesele yaparak sonucuna göre karar vermesi gerekirken bu hususu nazara almadan yazılı şekilde hüküm tesis etmesi usul ve yasaya aykırılık teşkil ettiğini, huzurdaki dava değişen koşullar ile birtakım artış ve aksaklıkların yol açtığı zararı gidermek maksadı ile ikame edilmiş olup mezkur davanın ilgili mevzuatın düzenlenme amacına uygun olduğunun açık olduğunu, ilk derece mahkemesinin ilgili mevzuat hükümleri uyarınca davacı şirketin ek fiyat farkı talep edemeyeceği yönündeki tespitleri hukuka ve hakkaniyete aykırılık teşkil ettiğini beyan ile; yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, karar verilmesini talep ederek, istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; ek fiyat farkı ile ilgili olarak Cumhurbaşkanlığı kararnamelerindeki şartlar son derece açık olup davacı bu şartları karşılayamadığından ek fiyat farkı ödemesi yapılmasının mümkün olmadığını, davalının idare ile davacı arasında hukuki ilişki bazıları sözleşmeye dayalı ve bazıları ise sözleşme bulunmayan kısa süreli taşıma hizmet alımına ilişki olup herhangi bir somut kanıta dayanmayan işbu istinaf talebinin reddi gerektiğini beyan ile; davacı tarafın istinaf istemlerinin reddine, karar verilmesini, talep ederiz.
DELİLLER: Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 06/09/2023 Tarih - 2023/57 Esas - 2023/463 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; alacak istemine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiş karara karşı davacı tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
İstinaf incelemesi HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.
Dosyanın incelenmesinde; taraflar arasında (5) adet ihaleye ilişkin sözleşme bulunduğu ve bu sözleşme doğrultusunda davacı tarafından sözleşme gereğince yapılması üstlenilen taşıma hizmetlerinin yerine getirildiği, 7351 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat kapsamında 4734 sayılı Kanuna göre ihalesi yapılan mal ve hizmetlere yönelik yüklenicilere ek fiyat farkı verileceğinin öngörülmesi nedeniyle, davalıdan yapılan sözleşme gereğince ek fiyat farkı bedelinin talep edildiği, davalının bu talep üzerine sadece (1) ihale için kısmen ek fiyat farkı ödemesi yaptığı, geri kalan (4) ihale için ek ödeme yükümlülüğünü yerine getirmediği belirtilerek, davacı tarafından, ... dosya numaralı ve 03.06.2021 Tarihli, ... dosya numaralı ve 09.06.2021 Tarihli, ... dosya numaralı ve 12.07.2021 Tarihli, ... dosya numaralı ve 01.07.2021 Tarihli ... dosya numaralı ve 01.12.2021 Tarihli, ... dosya numaralı ve 01.12.2021 Tarihli, ... dosya numaralı ve 01.03.2022 Tarihli ihale sözleşmelerden kaynaklı olarak ödenmesi gereken ek fiyat farkının hesaplanarak avans faizi ile birlikte ödenmesi için eldeki davanın açıldığı, davalının davanın reddini istediği, ilk derece mahkemesince açılan davanın reddine karar verildiği, verilen karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.
Taraflar arasındaki anlaşmazlığın; davacı ile davalı arasında imzalanan sözleşmeler kapsamında 7351 ve 7394 sayılı yasalar ve ilgili mevzuat hükümleri gereğince, davacının ek fiyat farkı talep edip edemeyeceği, varsa, talep edebileceği ek fiyat farkı miktarının ne olduğu, davalının ... nolu alım için ek fiyat farkı hesaplamasından yaptığı kesintinin haklı olup olmadığı noktalarında toplandığı anlaşılmaktadır.
Dosya arasına alınan 08/06/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davalı Türkiye Raylı Sistem Araçları Sanayi A.Ş. Sakarya Bölge Müdürlüğü tarafından davacıdan yapılan hizmet alımlarına ilişkin olarak 7351, 7394 sayılı yasalar ile bu kanunların uygulanmasına ilişkin olarak yayınlanan Cumhurbaşkanlığı Uygulama Esasları ve 4734 sayılı Yasa ile 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununa Ek Fiyat Farkı başlıklı Geçici 5. ve 6. maddeleri ile konu ile ilgili olarak raporunda belirtilen yasal hükümler gereğince, davacı tarafın 02/02/2023 tarihli dava dilekçesi ile belirttiği ek fiyat farkı talebinde, gerekli yasal şartların oluşmaması sebebiyle haklılığının bulunmadığı şeklinde görüş ve kanaat bildirildiği görülmüştür.
4735 sayılı Kamu ihale sözleşmeleri kapsamında yüklenicilere ek fiyat farkı verilebilmesi için Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununa 7351 sayılı kanunun 11. maddesi ile geçici 5. madde ve 7394 sayılı Kanun'un 19. maddesi ile de geçici 6. madde eklenmiştir. Geçici 5. maddenin yürürlük tarihi 22/01/2022 geçici 6. maddenin yürürlük tarihi ise 15/04/2022 olduğu, geçici 5. maddenin uygulanmasına ilişkin esasların 5203 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ekinde yayınlandığı, geçici 6. maddenin uygulanmasına ilişkin esasların da 5546 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ekinde yayınlandığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda değinilen bu düzenlemelere göre geçici 5. madde kapsamında ek fiyat uygulanabilmesi için; 4734 sayılı kanun kapsamında sözleşme imzalanmış olması, sözleşmeye ilişkin ihalenin 01/12/2021 tarihinden önce yapılması, sözleşmenin kanunun yürürlüğe girdiği 22/01/2022 tarihi itibariyle devam etmesi ya da bu tarihten önce geçici kabulün yapılması, sözleşmedeki taahhüdün 01/07/2021 ile 31/12/2021 tarihleri arasındaki kısmın gerçekleştirilmiş olması, uygulama esaslarının yürürlüğe girdiği 24/02/2022 tarihinden itibaren 30 gün içinde idareye başvurulmuş olmasının zorunlu olduğu anlaşılmaktadır.
Anılan Kanunun Geçici 5. madde bağlamında; davacının dayanağı ..., ... ve ... numaralı alımlar olan 4734 sayılı yasanın 21/6 maddesi kapsamında pazarlık usulü ile sözleşmesiz yapılmış olması itibariyle, düzenlemede yer alan sözleşme şartını taşımadığı, ayrıca davacının bu alımlar yönünden 30 günlük süre içinde idareye başvurusunun bulunmadığı, davacının dayanağı olan ... ve ... numaralı alımların yukarıda belirtilen sözleşme şartını ve süresinde başvuru şartını taşıyor olsa da, 01/07/2021 ile 31/12/2021 tarihleri arasına ilişkin taahhüdün gerçekleşme şartının oluşmadığı, dolayısıyla davacının belirtilen bu beş alım yönünden geçici 5. madde uyarınca ek fiyat hakkının bulunmadığı değerlendirilmiştir.
15/04/2022 tarihinde yürürlüğe giren Geçici 6. madde kapsamında ek fiyat uygulanabilmesi için ise; yine 4734 sayılı kanun kapsamında sözleşme imzalanmış olması, sözleşmeye ilişkin ihalenin 01/04/2022 tarihinden önce yapılması, sözleşmenin kanunun yürürlüğe girdiği 15/04/2022 tarihi itibariyle devam etmesi (kabulü/geçici kabulü onaylanmamış olması) ve sözleşmedeki taahhüdün 01/01/2022 ile 31/03/2022 tarihleri arasındaki kısmın gerçekleştirilmiş olması, uygulama esaslarının yürürlüğe girdiği 24/02/2022 tarihinden itibaren 30 gün içinde idareye başvurulmuş olmasının zorunlu olduğu anlaşılmıştır. Davacının, dayanağı ..., ... ve ... numaralı alımlar olan 4734 sayılı yasanın 21/6 maddesi kapsamında pazarlık usulü ile sözleşmesiz yapılmış olması itibariyle düzenlemede yer alan sözleşme şartını taşımadığı, ayrıca 01/01/2022 ile 31/03/2022 tarihleri arasındaki kısmın gerçekleştirilmemiş olduğu, ... numaralı alıma ilişkin geçici kabulün 13/10/2021 tarihinde yapılmış olması itibariyle devam şartının oluşmadığı, davacının, dayanağı olan ... numaralı alıma ilişkin geçici kabulün 09/03/2022 tarihinde yapılmış olması itibariyle devam şartının oluşmadığı, dolayısıyla davacının belirtilen bu dört alım yönünden geçici 6. madde uyarınca ek fiyat hakkının bulunmadığı anlaşılmıştır.
Anılan Kanunun Geçici 6. maddesi kapsamında (beşinci alım) ... A numaralı alım yönünden yapılan değerlendirmede ise; davacının talebi üzerine 5546 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ekinde yayınlanan Geçici 6. maddenin uygulanmasına ilişkin esaslar doğrultusunda hesaplamanın yapılarak idarece 1.323.584,97 TL ek fiyat farkı bulunduğu ve davacıya ödemenin yapıldığı ancak daha sonra METS projesi Alüminyum Alaşımlı Profiller ve Alüminyum Vagon sandıklarının nakliyesi işi (... A numaralı hizmet alımı) kapsamında zarar gören bir vagon sandığı sebebiyle toplam 427.085,00 TL'nin 22/11/2022 tarihinde fiyat farkından düşülerek davacıya 31/10/2022 tarihli iade faturası kesildiği, sonuç olarak davacıya ... A numaralı alım için hasarlı vagon sebebiyle yapılan kesinti dahil 1.323.584,97 TL fiyat farkı tahakkuk ettirildiği ve bu hesaplamanın mevzuata ve yöntemine uygun olduğu anlaşılmıştır.
Diğer yandan, davacının, idarenin fiyat farkından yaptığı 427.085,00 TL kesintiyi bu dava ile aynı mahkemede görülen ve halen derdest olan 2022/793 esas sayılı dosyasında da dava konusu etmiş olduğu dosya kapsamından anlaşılmıştır. Mahkemece; davacı tarafından eldeki davaya konu edilip mahkemenin 2022/793 esas sayılı dosyasında da talep edilen kesinti alacağının, farklı bir davanın konusu olduğu bu nedenle de eldeki davada talep konusu yapılamayacağı, zira, davalı idarenin geçici 6. maddedeki koşulları taşıyan ... A numaralı alım sebebiyle fiyat farkını yöntemine uygun şekilde tahakkuk ettirmiş olup davacının bu rakam dışında ayrıca talep edebileceği bir fiyat farkı bulunmadığı, bu rakamdan idarece yapılan kesintinin davacıya iadesinin gerekip gerekmediği halen derdest olan farklı bir davanın (mahkemenin 2022/793 esas sayılı) konusu olduğundan, bu davanın eldeki dava yönünden bekletici mesele yapılması da gerekmemektedir kanaatini benimsemesinde herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı değerlendirilmiştir.
Kamu düzeni yönünden yapılan incelemede ise;
1-Derdestlik dava şartı yönünden;
Derdest bir davanın koşulları 6100 sayılı HMK'nın 114/2-1. maddesinde; "Aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması” şeklinde belirtilmiştir. Derdest bir davanın ilk koşulu, aynı davanın, tarafları, müddeabihi ve dava sebebi aynı olan bir davanın daha önce açılması, ikinci koşulu ise daha önce açılmış bulunan davanın halen görülmekte olması, kesin hükümle sonuçlanmamış olmasıdır. Bu iki koşulun birlikte bulunması halinde derdest bir davanın varlığı kabul edilmelidir.
Davacının dava ettiği ... A numaralı alım sebebiyle fiyat farkına istemine konu alacağının davalı tarafından tahakkuk ettirildiği ancak tahakkuk ettirilen fiyat farkı alacağından 427.085,00 TL'sinin ayıp nedeniyle kesinti yapıldığı, bu miktar için davacının davalıya karşı Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/793 E. Sayılı dosyasında dava açıldığı ve bu davanın derdest olduğu, eldeki davanın bu davadan sonra açıldığı görülmektedir.
Bu durumda bu alacak yönünden derdest bir dava olduğundan davanın bu kısmı yönünden 6100 sayılı HMK'nın 114-(2)-1) ve 115. maddeleri uyarınca dava şartı yokluğu nedeniyle reddi gerektiğinden kararın kaldırılması gerekmiştir.
2-Arabuluculuk ücreti yönünden;
Dosya kapsamında resen yapılan inceleme sonucu; 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A maddesi, 7036 sayılı Kanun'un 3. madde 14-16. fıkralarda; tarafların anlaşamamaları halinde iki saatlik ücret tutarının Adalet Bakanlığı bütçesinden ödeneceği, Adalet Bakanlığı Bütçesinden ödenen arabuluculuk ücretinin yargılama giderlerinden sayılacağı, yine bu madde uyarınca arabuluculuk bürosu tarafından yapılması gereken zaruri giderlerin anlaşmaya varılamaması halinde ileride haksız çıkacak taraftan tahsil olunmak üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacağı düzenlendiği halde, Devlet bütçesinden karşılanan zorunlu arabuluculuk ücreti ile ilgili bir karar verilmemesi hatalıdır.
İlk derece mahkemesince arabuluculuk ücreti hakkında bir karar verilmediğinden ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine şeklinde sonuçlanması nedeniyle arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsiline karar vermek gerektiği değerlendirilmiştir.
Bu nedenlerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerle esastan reddine, yerel mahkemenin kararının kamu düzeni gereğince kaldırılmasına, dosyada toplanacak başkaca delil bulunmadığı anlaşıldığından ve yeniden yargılama yapılmasını gerektirir bir husus da bulunmadığından; dairemizce davanın esası hakkında HMK'nın 353-(1)-b)-2) madde gereğince hüküm kurulmasına karar verilmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
Davacının İSTİNAF BAŞVURUSUNUN ESASTAN REDDİNE;
1-)Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 06/09/2023 Tarih - 2023/57 Esas - 2023/463 Karar sayılı kararının HMK'nın 353-(1)-b)-2) maddesi gereğince kamu düzeni gereğince KALDIRILMASINA,
YENİDEN YARGILAMA YAPILMASI GEREKMEDİĞİNDEN AŞAĞIDAKİ ŞEKİLDE HÜKÜM KURULMASINA,
a-... A numaralı alım sebebiyle istenen fiyat farkına ilişkin davanın 6100 sayılı HMK'nın 114-(2)-1) ve 115. maddeleri uyarınca dava şartı yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE,
-Davanın diğer alımlar nedeniyle alacak isteminin REDDİNE,
b-Alınması gereken 269,85-TL harçtan peşin alınan 179,90-TL harcın mahsubu ile bakiye 89,95-TL'nin davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
c-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 10.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
ç-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
d-Dava şartı zorunlu arabuluculuk sürecine yönelik 1.560,00-TL arabuluculuk ücretinin 6325 sayılı Kanuna göre ve davalı aleyhine açılan davanın reddedilmesi nedeniyle davacıdan tahsili için hazineye müzekkere yazılmasına,
e-Artan gider avansının karar kesinleştiğinden yatırana iadesine,
2-)İstinaf incelemesi yönünden harç ve yargılama masrafları;
a-Bakiye 345,55 TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, harç tahsili ve harç tahsil müzekkeresi yazılması işlemlerinin HMK'nın 302-(5) maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,
b-İstinaf Kanun Yoluna Başvurma Harcının hazineye gelir kaydına,
c-İstinaf kanun yoluna başvuru için yaptığı masrafların, istinaf eden davacı taraf üzerinde bırakılmasına,
ç-İstinaf eden davacı tarafından yatırılan, istinaf avansından kullanılmayan kısmın HMK'nın 333. maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesince istinaf eden davacıya iadesine,
d-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
e-Gerekçeli kararın tebliği işlemlerinin kararın temyize tabi bulunması nedeniyle Dairemiz tarafından yerine getirilmesine,
İlişkin; Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 361. maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren (2) hafta içerisinde Yargıtay İlgili Hukuk Dairesi'ne TEMYİZ yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.21/04/2025
...
Başkan ...
¸e-imzalıdır
...
Üye ...
¸e-imzalıdır
...
Üye ...
¸e-imzalıdır
...
Katip ...
¸e-imzalıdır
* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*