T.C. SAKARYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 7. HUKUK DAİRESİ
T.C.
SAKARYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
7. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2023/2063
KARAR NO : 2025/449
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN : ... (...)
ÜYE : ... (...)
ÜYE : ... (...)
KATİP : ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : KOCAELİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
TARİHİ : 17/05/2023
NUMARASI : 2022/615 Esas - 2023/291 Karar
DAVACI : ... - ...
VEKİLİ : Av. ... - ...
DAVALI : 9306392 IMO NUMARALI M.V. EYUP DONATANI EYUP SHIPPING LTD'YE İZAFETEN İŞLETMECİSİ ... - Kemankeş Mahallesi Mumhane Caddesi Deniz Han No:9 Kat:2 Karaköy/İSTANBUL
VEKİLİ : Av. ... - ...
DAVA : İtirazın İptali
DAVA TARİHİ : 02/12/2022
KARAR TARİHİ : 13/03/2025
KR. YAZIM TARİHİ : 13/03/2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili Bek Tarım Turizm İnşaat Tah. Tic. San. Ltd. Şti. ile İsviçre Kanun'ları kapsamında kurulan Virtus Commodities AG arasında 03.10.2021 tarihli 7.694,870 mt buğday satış sözleşmesi imzalandığı, buna göre Virtus, Müvekkiline 7000 mt dökme buğday yükünün satış ve en geç 20 Eylül 2021 tarihi itibarıyla teslimi edimini üstlendiğini, sözleşme kapsamında tedariki Virtus tarafından üstlenilen 7000 mt dökme buğday yükünün Kherson Limanından Marmara Denizinde belirlenecek bir limanda Müvekkiline teslimi için karşı tarafa ait EYUP gemisinin, satış sözleşmesine taraf olan Virtus ve Bek Tarım 14.09.2021 tarihli e-posta ile tayin edilmesi konusunda anlaşmaya varıldığı, söz konusu yükün satış sözleşmesi kapsamında taşıyan tarafından en geç 20 Eylül 2021 tarihi itibarıyla Ukrayna Limanlarından yüklenmesi tamamlamış ve sefere çıkmış olması öngörüldüğü, daha sonra taraflar 20.09.2021 tarihinde sözleşme kapsamında yükün yüklenmesi ve sefere çıkma tarihini 30.09.2021 tarihine kadar uzatma konusunda mutabık kaldıkları, taşıyan taşıma belgelerini geçmiş tarihli olarak düzenlediğini, satıcı Virtus, bahse konu yükün taraflar arasındaki Sözleşmeye uygun şekilde 28.09.2021 tarihinde yüklenmesinin tamamlandığını gösterir şekilde düzenlenmiş konişmentoyu ve yükün tahliyesi için gereken diğer evrakları Müvekkili ile paylaştığını, daha sonra müvekkilinin derin araştırması sonrasında yükün gemiye geç yüklendiği ancak buna rağmen gerçeğe aykırı olarak 28.09.2021 tarihli konişmento düzenlendiği tespit edildiği, yükleme işlemleri 02.10.2021 tarihinde tamamlandığını, Virtus ve karşı tarafın bu hareketlerinin, satış sözleşmesinin esaslı unsurlarını ihlal etmiş olduğu, müvekkili satış sözleşmesi gereğince sözleşme bedelini taşıma evrakları karşılığı ödemeye hazır olmasına rağmen karşı taraf ile Virtus gerçeği yansıtmayan geçmiş tarihli konişmento düzenledikleri, ticari sözleşmelerde yükü gönderme için belirlenen süre içinde gönderilmemesi halinde alıcının sözleşmeyi kabul etmeme ve malları reddetme hakkına sahip olduğu olduğu, Bağımsız broker aracı kurum olan MPM Gıda San. Ve Tic. A.Ş, Sözleşme uyarınca aynı tanım, kalite parametreleri ve teslimat şartlarına sahip ürünün için piyasa değeri 15 Ekim 2021 tarihinde 1 MT başına 350 Amerikan Doları olduğunu düzenlemiş olduğu yazıda kayıt altına aldıkları, MPM Gıda San. Ve Tic. A.Ş serbest ticaret ortamında bağımsız bir kuruluş olarak piyasa analizleriyle, günlük fiyat ve sektörel bilgilerle müşterilerine objektif bilgilendirme yapan bir şirket olduğu, taraflar belirlemiş oldukları gönderme tarihini uzatmaları rağmen satıcının gönderme yapılmaması halinde sözleşme bedelinde %1.5değerinde indirim yapılması öngörüldüğü, bu nedenlerle fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla Müvekkili şimdilik 284.970,00 Amerikan Doları alacağının tahsili zımnında Kocaeli İcra Müdürlüğü'nün ... E sayılı dosyası tahtında ileri sürülen itirazın iptaline, müvekkili lehine %20'den az olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına hükmedilmesini, müvekkili lehine karşı tarafa ait olan 9306392 IMO numaralı EYUP gemisi üzerinde kanuni rehin hakkı tesisine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından ileri sürülen tüm iddiaları reddettiklerini,
davacının bizzat dava dilekçesinde atıf yaptığı konişmentoda yer alan tahkim şartı ve uygulanacak hukuk seçimi ile bağlı olduğu bu durumda Türk Mahkemelerinin
yetkisinin ve görevinin bulunmadığı gerekçesi ile davanın usulden reddini, arabuluculuk belge aslının dosyaya sunulmadığı, sunulmaması durumunda davanın usulden reddini, davacı elinde konişmento (aslı) bulunmadan, konşimentodan
kaynaklı herhangi bir hak talep edemeyeceği bu nedenle davacının taraf sıfatı
bulunmadığını, bu nedenle taraf sıfatı yokluğu nedeniyle davanın reddini, müvekkili şirket tarafından yanlış konişmento düzenlendiği
iddiası objektif delillerle ispatlanamadığı, davacının dava dışı 3. kişi konumundaki virtus firması ile
akdettiği sözleşme hükümleri ve cezai şart müvekkili şirket
bakımından uygulanamayacağı, davacının uğradığı iddia olunan zarar miktarının araştırılması gerektiği,
bu nedenlerle Usuli ve esasa ilişkin itirazlarımız doğrultusunda davanın reddine, davacının %20’den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkûm edilmesini, davanın Virtus Commodities AG firmasına ihbarını karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince; "... Davanın 6100 sayılı yasanın 114/1-b maddesi uyarınca dava şartı yokluğu nedeniyle usulden REDDİNE, ..." şeklinde hüküm kurulmuştur.
İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşıyanla davacı (gönderilen) arasında geçerli bir tahkim sözleşmesi/şartı bulunmadığı için, TTK madde 1359- "(1) 1354 ve 1355 inci maddeler uyarınca Kocaeli Asliye Ticaret Mahkemesinden alınan ihtiyati haczi tamamlamak için açılan dava da yine Kocaeli Asliye Ticaret Mahkemesinin yetkili olacağını, taşıyanın taşıma belgelerini geçmiş tarihli olarak düzenlediğini, yüklemenin zamanında yapılmadığının ispat edildiğini, dolayısıyla konişmento içeriğini hatalı, gerçeğe aykırı düzenleyen Donatanın, bu gerçeğe aykırı beyanı nedeniyle davacının uğradığı zararlardan açıkça sorumlu olduğunun aşikar olduğunu, davacının şimdilik 284.970,00 Amerikan doları zarara uğradığını ve alacağının yeğane teminatının, karşı tarafa ait 9306392 IMO numaralı " EYUP" isimli gemi olduğunu, davacının alacağı aynı zamanda Türk Ticaret Kanunu'nda kanuni rehin hakkı veren sınırlı sayıda alacaklardan biri olduğunu, karşı tarafın rehin hakkına karşı ileri sürdüğü itirazın da iptaline karar verilmesini talep ettiklerini, davacı lehine %20'den az olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına hükmedilmesini, davacı lehine karşı tarafa ait olan 9306392 IMO numaralı EYUP gemisi üzerinde kanuni rehin hakkı tesisine karar verilmesini belirterek; istinaf taleplerinin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının tahkim şartı ile bağlı olduğunu, Çarter Parti Sözleşmesinin davacıya verilip verilmediği hususunun davalı şirket tarafından ispatının mümkün olmadığını, davaya cevap ve ikinci cevap dilekçelerinde de yer alan açıklamalarına halel getirmemek kaydıyla, somut olayda konişmentonun arka yüzünde yer alan açık referans/yollama ile tahkim şartı konişmentonun bir parçası haline geldiği, bu bağlamda çarter parti sözleşmesinin davcıya ibraz edilip edilmediği tartışmasının da önemini yitirdiğini, konişmento hamili olan davacının, konişmentoyu yükün teslimi için ibraz ettiği ve bu surette konişmento şartları ile bağlandığı, davacının davalı şirkete ait MV Eyup gemisi üzerinde kanuni rehin hakkının bulunmadığını, talebe konu sözde zararın, TTK anlamında gemi alacaklarından olmadığını, davacının iddia ettiği zararının varlığı ve niteliği, iddia ettiği zararının miktarı, şayet bir zararı var ise bu zarardan davalı şirketin sorumlu tutulup tutulamayacağı hususlarından hiçbirine ilişkin ispat külfetini yerine getiremediğini, huzurdaki zarar tazmin talebinin muhatabının davalı olmadığını ve bu nedenle pasif husumet ehliyetinin bulunmadığını, davacının kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini belirterek; haksız istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin (Denizcilik İhtisas Mahkemesi Sıfatıyla) 17/05/2023 tarih, 2022/615 Esas - 2023/291 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava itirazın iptali talebine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmiştir.
İlk derece mahkemesi kararına karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusu yapılmıştır.
İnceleme; 6100 sayılı HMK.'nın 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Dosyanın incelenmesinde; davacı tarafında İsviçre’de mukim Virtus Commodities AG’den Ukrayna menşeili öğütmelik dökme buğday emtiası satın alındığı, emtianın Ukrayna’nın Kherson limanından davalı taşıyana ait M/V EYUP isimli gemiye yüklenerek Marmara’da bir limanda tahliye edileceğinin belirlendiği, konişmentoda davacının alıcı, davalının taşıyan olduğu anlaşılmaktadır.
İstinafa konu uyuşmazlık temelde tahkim ilk itirazının yerinde olup olmadığı noktalarındadır.
6102 sayılı TTK’nın 1228. maddesi gereği konişmento, bir taşıma sözleşmesinin yapıldığını ispatlayan, eşyanın taşıyan tarafından teslim alındığını veya gemiye yüklendiğini gösteren ve taşıyanın eşyayı, ancak onun ibrazı karşılığında teslimle yükümlü olduğu senet olup, konişmentonun hukuki ilişkiyi ispat işlevi bulunmaktadır. 6100 Sayılı TTK m. 1237/1 uyarınca taşıyan ile konişmento hamili arasındaki hukuki ilişkilerde konişmento esas alınması gerekir. TTK 1237/3.maddesi uyarınca konişmentoda, yolculuk çarteri sözleşmesine gönderme varsa, konişmento devredilirken çarter partinin bir surctinin de yeni hamile ibraz edilmesi gerekir. Bu takdirde çarter partide yer alan hükümler, nitelikleri elverdiği ölçüde konişmento hamiline karşı da ileri sürülme imkanı bulunmaktadır. Başka türlü sözleşmeye taraf olmayan kişilerin sözleşme hükümlerinden sorumlu tutulması imkanı bulunmamaktadır. Yolculuk çarter partisi TTK 1139 maddesinde "Yolculuk çarteri sözleşmesi yapıldığında taraflardan her biri, giderini vererek, sözleşme şartlarını içeren bir yolculuk çarter partisi düzenlenmesini ve kendisine verilmesini isteyebilir." şeklinde düzenlenmiş özel bir belgedir.
Eldeki uyuşmazlıkta 28.09.2021 tarihli konşimentonun ön yüzünde "çarter parti taraflarınca kullanılmak üzere" kaydının, arka yüzünde ise "Çarter partisinin tüm hüküm ve koşulları, özgürlükleri ve istinaları, kanun ve tahkim şartı da dahil olmak üzere arka sayfadaki tarihler işbu belgeye dahil edilmiştir." ibaresinin yer aldığı görülmüştür. Bu kayıt TTK m. 1237 f. 3 anlamında konşimentodan çarter partiye yapılan gönderme anlamındadır. Uyuşmazlıkta navlun sözleşmesini teyit eden fixture recap'in 21’inci maddesi "Tahkim yeri Londra olup İngiliz Hukuku uygulanacaktır. Talep 50.000 USD’yi aşmazsa LMAA’nın düşük talepler için kısaltılmış prosedürü uygulanır. Hakem heyeti 3 hakemden oluşacaktır."hükmündedri. Çarter partiye yapılan bu gönderme ile konişmento hamili ile taşıyan arasında konşimentodan kaynaklanan uyuşmazlıklarda çarter parti hükümlerinin uygulama alanı bulup bulmayacağıdır. Yerleşik yargı uygulamalarında çarter partinin konişmentoyla birlikte taşınan malların gönderileni olan alıcıya çarter parti sözleşmesinin de verildiğini iddia ve ispat edilmesi gerektiği, Çarter parti hükümlerinin konişmento hamili davacı gönderilene uygulanması için, konişmentoda çarter partiye atıf (gönderme) yapılmasının yeterli görülmediği, yerleşik uygulamadır. 6102 s. TIK'nın 1237/3 maddesindeki açık düzenlemede bu doğrultudadır. (Benzer yönde Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2016/1662 esas 2017/4494 karar sayılı ilamı, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2016/13105 esas 2018/146 karar sayılı ilamı) (Yrd. Doç Dr. Hüseyin Afşin İlhan; Konişmentoda ve Çarter Sözleşmelerinde Bulunan Tahkim Şartının Yük İlgilerine Etkisi; Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: XIII, Sayı: 2, Yıl: 2016) Ancak bu takdirde çarter parti sözleşmesinde yer alan hükümleri, nitelikleri elverdiği ölçüde konişmento hamiline karşı da ileri sürülebilir.
Bu itibarla, konişmentoda davacının yükleten/taşıtan sıfatı bulunmadığı nazara alınarak mahkemece dava konusu taşıma tarihi itibari ile yürürlükte bulunan TTK’nın 1237. maddesi uyarınca değerlendirme yapılarak, çarter partynin alıcıya verilip verilmediğinin ispat yükü davalıda olduğu nazara alınarak, bu hususun araştırılması ve gerekirse esas hakkında bir karar verilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı, yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, anılan kararın kaldırılmasını gerektirmiştir.
Gerekçeli karar başlığında; davalı vekilinin adresinin yazılmaması 6100 sayılı HMK'nın 297. maddesine aykırı ise de, bu eksiklik mahallinde her zaman düzeltilebileceğinden eleştirilmekle yetinilmiştir.
Açıklanan nedenlerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerle kabulü ile ilk derece mahkemesinin kararının HMK'nın 353-(1)-a)-6) maddesince kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının ilk derece mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurularının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince; yukarıda açılanan hususlara ilişkin olmak üzere ESASTAN KABULÜNE,
2-Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin (Denizcilik İhtisas Mahkemesi Sıfatıyla) 17/05/2023 tarih, 2022/615 Esas - 2023/291 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-Dosyanın açıklanan eksikliklerin giderilmesi için mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4-İstinaf eden tarafından yatırılan istinaf karar harcının talebi halinde ve ilk derece mahkemesi tarafından istinaf edene iadesine,
5-İstinaf eden tarafından istinaf başvurusu için yapılan giderlerin, esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesi tarafından yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine,
6-Kararın 6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğine,
7-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
İlişkin; 6100 sayılı HMK'nın 362/1-g maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile KESİN olarak karar verildi.13/03/2025
...
Başkan ...
¸e-imzalıdır
...
Üye ...
¸e-imzalıdır
...
Üye ...
¸e-imzalıdır
...
Katip ...
¸e-imzalıdır
* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*