T.C. SAKARYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 7. HUKUK DAİRESİ
T.C.
SAKARYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
7. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2023/1926
KARAR NO : 2025/410
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN : ... (...)
ÜYE : ... (...)
ÜYE : ... (...)
KATİP : ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : GEBZE ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 20/06/2023
NUMARASI : 2017/416 Esas - 2023/677 Karar
DAVACI : ... - ... - ...
VEKİLİ : Av. ... - ...
DAVALI : ... (T.C. NO:...) - ...
VEKİLİ : Av. ... - ...
DAVA TÜRÜ : Menfi Tespit
DAVA TARİHİ : 09/06/2017
KARAR TARİHİ : 03/03/2025
KR. YAZIM TARİHİ : 07/04/2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin imal ederek Konya'da bulunana müşterisine sevk etmek üzere gönderdiği ancak müşterisine teslim edilmeden çalınan ve davalı yanda Gaziosmanpaşa Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yapılan soruşturma neticesinde tespit edilen ve bunun üzerine yine davalı ve hırsızlık soruşturmasının şüphelisi şahıstan soruşturma Savcısı tarafından mallara el konularak davacı şirkete teslim edilmesine rağmen, davalı ve hırsızlık soruşturmasının şüphelisi ... tarafından davacı şirkete başlatılan haksız ve suç teşkil edecek nitelikteki Gebze 4. İcra Dairesi'nin ... E sayılı icra takibi ile davacı şirkete herhangi bir mal satışı gerçekleştirmediği halde bahsedilen hırsızlık soruşturmasına konu çalıntı malların bedellerinin usul ve yasaya aykırı tahsil girişimi sebebiyle Gebze 4. İcra Dairesi'nin ... E sayılı icra takibinin hırsızlık soruşturması da nazara alındığında teminatsız olarak ya da takdir edilecek teminat karşılığında tedbiren durdurulmasına ve Gebze 4. İcra Dairesi'nin ... E sayılı icra takibi ötürü davacının borcu olmadığının tespitine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekilinin sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; Yapı Tek asansör firması yetkilisi ... isimli şahıstan 75.000,00 TL karşılığında icra dosyasına konu olan malları satın almış söz konusu tutarı ... tarafından hesaplarında haciz olması üzerine elden istemesine rağmen davalı kabul etmemiş bunun üzerine ... şirket çalışanlarının hesap bilgisini vermiş ve ödemenin bu hesaplara yapılmasını istediğini, 40.000,00 TL'sini ... 30.000,00 TL'sini ... isimli şahıslara banka hesaplarını açıklamamı şekilde göndermiş geriye kalan 5.000,00 TL tutarı elden ...'e verdiğini, daha sonra davalının malların satışını yapmak üzere müşterilerle görüşmüş müşterilerden biri malın kendilerine ait olduğunu söz konusu malın çalıntı olduğunu iddiasında bulunarak durumu adli birimlere intikal ettirdiğini, adli birimlerce yapılan kovuşturmada ... muhasebecisinin faturayı göndermesi üzerine söz konusu kişi de göz altına alındığını, oysaki davacının malı kendi rızasıyla taşımacıya teslimi söz konusu olduğunu, davalı, ...'den daha öncede mal alışında bulunduğunu, tüm bu nedenlerle haksız ve hukuki dayanaktan yokusun davanın öncelikli olarak görev yönündün reddine aksi durumda esastan reddine, karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ :
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; " ... 1-Davanın KABULÜ ile Gebze 4. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasında takip konusu alacak nedeni ile borçlu olmadığının TESPİTİNE ... " karar verilmiştir.
Bu karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; icra takibinin amacı malların bedelinin iadesi olup davacı taraf ile davalı arasında gerçekleşen herhangi bir ticari alışveriş bulunmadığından bilirkişi tarafından incelenen defterlerde ve belgelerde davalı adına herhangi bir muhasebe kaydı bulunmaması normal olduğunu, bu sebeple davalı tarafça ticari defterlerin incelenmesi talep edilmediğini, ancak mahkemece yalnızca ticari defterlerin incelenmesi ile yetinilerek davanın kabulüne karar verildiğini beyan ile; yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, karar verilmesini talep ederek, istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davalı iddialarının aksine, davaya konu icra takibi herhangi bir hukuki mesnete veya hukuki ilişkiye dayanmadığını, davanın kabulü kararı dosyada mübrez bilirkişi raporları ile de uyumlu olup, usul ve yasaya uygun olduğunu, dosyada mübrez deliller, bağlı olduğu dosyalar, bilirkişi raporları incelendiğinde davalı tarafından öne sürülen iddiaların hukuki bir zeminin bulunmadığı anlaşılmakta ve yerel mahkemece verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılığını beyan ile; davalı tarafın istinaf istemlerinin reddine, karar verilmesini, talep ederiz.
DELİLLER: Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 20/06/2023 Tarih - 2017/416 Esas - 2023/677 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; menfi tespit istemine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiş karara karşı davalı tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
İstinaf incelemesi HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.
Dosyanın incelemesinde; davalı tarafından, davacı aleyhine Gebze 4. İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile davacıya satmış olduğu bedelleri ödenmeyen mallara ve ödenmeyen nakliye bedeline istinaden takip başlatılması üzerine, davacı tarafından eldeki davanın açıldığı ve açılan davada takip nedeniyle borçlu olmadığına karar verilmesinin talep edildiği, davalı tarafından davanın reddinin talep edildiği, ilk derece mahkemesince açılan davanın kabulüne karar verildiği, verilen karara karşı davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72. maddesi gereğince borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir. Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur (4721 sayılı TMK m. 6).
İspat yüküne ilişkin bu genel kural, menfi tespit davaları için de geçerlidir. Yani, menfi tespit davalarında da, tarafların sıfatları değişik olmakla beraber, ispat yükü bakımından bir değişiklik olmayıp, bu genel kural uygulanır. Bu davalarda da bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran (iddia eden) taraf o vakıayı ispat etmelidir.
Menfi tespit davasında borçlu ya borçlanma iradesinin bulunmadığını ya da borçlanma iradesi bulunmakla birlikte daha sonra ödeme gibi bir nedenle düştüğünü ileri sürebilir. Borçlu borcun varlığını inkar ediyorsa, bu durumlarda ispat yükü davalı durumunda olmasına karşın alacaklıya düşer. Borçlu varlığını kabul ettiği borcun ödeme gibi bir nedenle düştüğünü ileri sürüyorsa, bu durumda doğal olarak ispat yükü kendisine düşecektir.
Görülmektedir ki, menfi tespit davasında kural olarak, hukuki ilişkinin varlığını ispat yükü davalı/alacaklıdadır ve alacaklı hukuki ilişkinin (borcun) varlığını kanıtlamak durumundadır. Borçlu bir hukuki ilişkinin varlığını kabul etmiş, ancak bu hukuki ilişkinin senette görülenden farklı bir ilişki olduğunu ileri sürmüşse bu kez, hukuki ilişkinin kendisinin ileri sürdüğü ilişki olduğunu ispat külfeti davacı borçluya düşmektedir (YHGK., 14.05.2014 tarih, 2013/19-1155 Esas, 2014/660 Karar; YHGK., 17.04.2015 tarih, 2013/19-1622 Esas, 2015/1238 Karar).
Eldeki davada, davacının talebinin menfi tespit isteminden kaynaklandığı, yukarıda açıklanan genel ve çerçeve olarak verilen bilgiler neticesinde ispat yükünün davalı tarafta bulunduğu anlaşılmaktadır.
Dosya arasına alınan Gebze 4. İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davalı alacaklı tarafından 965 Koli Köpük, 5 koli tüp slikon, 1 koli mastik, 1 Koli Silikon, 18 Koli 49401 Kodlu Lamba, 1 Koli 48203 Kodlu Lamba, 1 Koli 49302 Kodlu Lamba karşılığı 75.000,00 TL ve 5.000,00 TL nakliye ve sair masraflar olmak üzere toplam 80.000,00 TL alacak nedeniyle borçlular ..., Fua İnşaat Loj. Temizlik ve Gıda Ticaret Ltd. Şti., Yapıtek Asansör ve Yürüyen Merdivenleri Sanayi Ltd. Şti. ve davacı Akdemir Makine Ltd. Şti. hakkında icra takibi başlatıldığını anlaşılmıştır.
Dosya arasına alınan 15/04/2018 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davalı ... Durgun ve Yapıtek şirketine ait incelenen yasal ticari defterlerinin, raporun ilgili paragrafında izahı şekliyle tasdike tabi tutuldukları defterlerin kaydi hususlara dair üzerinde yapılan tespitler nezdinde sahipleri yönlerinden leh/aleyhine delil teşkil edip/etmeyeceği mahkemenin takdirlerine havale edildiğin, Yapıtek Asansör Ltd. Şti.'nin davaya konu malları Fua İnşaat Loj. Temz. Ldt. Şti.'nden 31.01.2017 tarihli 12312 nolu faturayla 44.486,00 TL bedelle satın aldığı bedelini Yapıtek şirket kayıtlarında 2 nolu yevmiye maddesinde muhasebeleştirdiği, ancak 320 Satıcılar Hesabına alacak kaydetmesiyle bedelinin carileştirildiği diğer bir ifadeyle bedelin ödenmediği, (bu alıma alıma ait Yapıtek şirketi KDV, Ba ve Bs bildirimlerini geç olarak 2018 yılında gerçekleştirdiği rapor içeriği) Yapıtek şirketi ise bu malları davalı ...a 02.02.2017 tarih 45202 nolu fatura ile toplam 47.377,00 TL'ye satmış olduğu (27 nolu yevmiye maddesinde davalıya satış kaydettiği) davalı ... ise 159 Verilen Sipariş Avansları Hesabına 40.000,69 TL ve 100 Kasa Hesabından ise 7.377,00 TL (alacak kaydı) ödeme kayıtlarına yer vermiş olduğu bu ödemelerin ise ...'a yapılan 40.000,00 TL eft/havale Yapıtek şirketi hesabından virman yapılmış (...la olan ilişkinin ispatı ...a aittir) ödeme veya gönderilen havale/EFT'nin 7.3770,00 TL.kasa ödeme belgesine (dekont vs) ise rastlanılmadığı, (...da yine rapor içeriği bu alıma ait BA bildirimlerini 2018 yılında yapmış olduğu) Davacı ile davalı veya dava dışı yapı tek firması arasında incelenen taraf defterleri yönünden hukuki bir ilişki tespit edilemediği, gerek incelenen davalı gerekse yapı tek şirket defter kayıtlarında davacı adına herhangi bir muhasebe kaydı mevcut olmadığı yönünde görüş belirtildiği görülmüştür.
Dosya arasına alınan 11/05/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle; taraflar arasındaki ilişkinin ticari cari hesap ilişkisine dayanmadığı, Davacı şirket vekilinin ibraz ettiği davacı şirketin 2017 yılına ait Yevmiye, Kebir defterlerinin elektronik ortamda, Envanter Defterlerinin matbu olarak yasal süreleri içerisinde tasdik ettirildiği usulüne uygun bir şekilde tutulduğu, defterlerin birbirini doğruladığı ve takdiri sayın Mahkemenizde olmak üzere 6100 sayılı HMK'nın 222. maddesine göre delil kudretine haiz olduğu, davacı şirket nezdinde incelenen defterlerde ve belgelerde davalı ... adına ait herhangi bir muhasebe kaydının olmadığı yönünde görüş belirtildiği görülmüştür.
Eldeki davada; ilk derece mahkemesince; "...incelenen tüm dosya kapsamı, dava dilekçesi, icra dosyası ve dosyaya sunulan bilirkişi raporları birlikte değerlendirildiğinde; toplanan delillerle, taraflar arasında bir ticari ilişki ve bu ilişki nedeni ile bir borç tespit edilememiş ve davacının davasının kabulü..." şeklinde karar verilmişse de, davanın kabulüne karar verilmesi isabetli ise de, mahkemece kabul kararına bağlanan gerekçenin yerinde olmadığı görülmüştür.
Eldeki davada; davacı tarafından, davacı şirketin imal edip, Konya ilinde bulunan dava dışı müşterisine teslim edilmek üzere gönderdiği malların müşterisine teslim edilmeden nakliyat esnasında dava dışı üçüncü kişi veya kişiler tarafından çalındığı, şikayet üzerine Gaziosmanpaşa Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yapılan soruşturma neticesinde çalındığı iddia edilen malların davalı yanda olduğunun tespit edildiği, bunun üzerine soruşturma savcısı tarafından davalıda bulunduğu tespit edilen malların davalıdan alınarak kendisine teslim edildiğinin iddia edilmiş olduğu anlaşılmıştır.
Davalının savunmasında ise; davacı tarafından çalındığı iddia olunun malları, kendisi tarafından dava dışı Yapı Tek Asansör firmasından satın alındığı, şirket yetkilisi olan ...'ün hesaplarında haciz olduğunu bildirilmesi üzerine ödemenin 40.000,00 TL'sinin ...'a 30.000,00 TL'sinin ... isimli şahısların banka hesaplarına açıklamalı şekilde yapıldığı, kalan 5.000,00 TL'nin ise elden ...'e verilerek malların bu şirketten satın alındığının belirtilmiş olduğu görülmüştür.
Yukarıda ayrıntılı olarak belirtildiği gibi, eldeki dava, davacı tarafından, aleyhine, Gebze 4. İcra Dairesi'nin ... E sayılı takip dosyası ile başlatılan takipte borçlu olmadığının tespitine yönelik olarak açılan bir davadır. Yine, az yukarıda özet olarak anlatıldığı şekilde, davacı şirket ile davalı arasında ticari alışverişe dayalı herhangi bir ilişki bulunmadığı tüm dosya kapsamı ile sabittir. Davacının, dava dışı Yapı Tek Asansör firması ile de herhangi bir ticari ilişkisi bulunmadığı anlaşılmaktadır. Gelinen bu aşamada, davanın niteliği gereğince davalı taraf davacıdan alacaklı olduğunu ispat etmelidir; ancak davalı bu yönde herhangi bir delili dosyaya ibraz edememiştir. Diğer yandan, takip dayanağı fatura içeriği malların Gaziosmanpaşa Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından zapt edildiği, davalının zapta karşı tekeffülden kaynaklanan alacak istemini ancak satıcıya karşı ileri sürülebileceği, davacı ile davalı arasında satış sözleşmesi bulunmadığı anlaşılmakla davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken eksik gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmesi yerinde olmadığından davalı vekilince yapılan istinaf başvurusunun esastan reddine, kararın kamu düzeni gereğince kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Gerekçeli karar başlığında; davalı vekilinin adresinin yazılmaması 6100 sayılı HMK'nın 297. maddesine aykırı ise de, bu eksiklik mahallinde her zaman düzeltilebileceğinden eleştirilmekle yetinilmiştir.
Bu nedenlerle; davalı vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerle esastan reddine, yerel mahkemenin kararının kamu düzeni gereğince kaldırılmasına, dosyada toplanacak başkaca delil bulunmadığı anlaşıldığından ve yeniden yargılama yapılmasını gerektirir bir husus da bulunmadığından; dairemizce davanın esası hakkında HMK'nın 353-(1)-b)-2) madde gereğince hüküm kurulmasına karar verilmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
Davalının İSTİNAF BAŞVURUSUNUN ESASTAN REDDİNE;
1-)Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 20/06/2023 Tarih - 2017/416 Esas - 2023/677 Karar sayılı kararının HMK'nın 353-(1)-b)-2) maddesi gereğince kamu düzeni gereğince KALDIRILMASINA,
YENİDEN YARGILAMA YAPILMASI GEREKMEDİĞİNDEN AŞAĞIDAKİ ŞEKİLDE HÜKÜM KURULMASINA,
a-Davanın KABULÜ ile Gebze 4. İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasında takip konusu alacak nedeni ile borçlu olmadığının tespitine,
b-Alınması gerekli 5.464,80.-TL harçtan peşin alınan 1.366,20.-TL harcın mahsubu ile bakiye 4.098,60.-TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
c-Davacı tarafından peşin yatırılan toplam 1.366,20.-TL peşin harç ile 31,40.-TL harcın davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
ç-Davacı tarafından bilirkişi ücreti, tebligat, posta, müzekkere gideri olarak sarf edilen 2.534,00.-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
d-Davacı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT uyarınca 12.800,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine,
e-Yargılama sonucunda ve re’sen yapılacak gider olmadığı takdirde, gerekirse re’sen yapılacak gider de mahsup edilmek ve 6100 sayılı HMK’nın 333. maddesi gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının yatırana iadesine,
2-)İstinaf incelemesi yönünden harç ve yargılama masrafları;
a-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gereken 5.464,80 TL İstinaf Karar Harcından, istinafa gelirken peşin alınan 1.366,85 TL'nin mahsubu ile bakiye 4.097,95 TL istinaf karar harcının davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, harç tahsili ve harç tahsil müzekkeresi yazılması işlemlerinin HMK'nın 302-(5) maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,
b-İstinaf Kanun Yoluna Başvurma Harcının hazineye gelir kaydına,
c-İstinaf kanun yoluna başvuru için yaptığı masrafların, istinaf eden davalı taraf üzerinde bırakılmasına,
ç-İstinaf eden davalı tarafından yatırılan, istinaf avansından kullanılmayan kısmın HMK'nın 333. maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesince istinaf eden davalıya iadesine,
d-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
e-Gerekçeli kararın tebliği işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,
f-Dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,
İlişkin; Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 362. maddesi uyarınca KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.03/03/2025
...
Başkan ...
¸e-imzalıdır.
...
Üye ...
¸e-imzalıdır.
...
Üye ...
¸e-imzalıdır.
...
Katip ...
¸e-imzalıdır.
* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*