T.C.
SAMSUN
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
2. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/1886
KARAR NO: 2025/1759
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN: ... (...)
ÜYE: ... (...)
ÜYE: ... (...)
KATİP: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: SAMSUN ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 10/10/2025
NUMARASI: 2025/2015 ESAS 2025/1109 KARAR
DAVACI: ...
VEKİLİ: ...
DAVALI: ...
VEKİLİ: ....
DAVALI: ...
DAVA: Alacak (TBK m. 122'ye Dayalı Aşkın Zarardan Kaynaklanan, Akdi Vekalet Ücreti ile Yargılama Giderlerinin Tahsili İstemine Dayanan)
DAVA TARİHİ: 16/07/2025
KARAR TARİHİ: 18/12/2025
KARARIN YAZILMA
TARİHİ : 23/12/2025
Açılan davada Çarşamba 5.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili, dava dilekçesi ile özetle; Çarşamba İcra Dairesi .... esas sayılı dosyasında borçlunun borcundan dolayı müvekkilinin icra işlemleri yapmasına arabuluculuk başvurularının yapılmasına ve hukuk mahkemelerinde dava açılmasına sebebiyet verdiklerini, müvekkilinin borçlu davalıdan alacakları nedeniyle masraf ve vekalet ücreti ödemelerinin astronomik rakamlara ulaştığını, müvekkilinin alacağı bu masraflar karşısında paranın değer kaybı göz önüne alındığında çok komik bir durum arz ettiğini, müvekkilinin bugün itibariyle güncel alacağının takip dosyasından anlaşılan miktardan çok daha fazla olduğunu, alacağı ve munzam zararı bulunduğunu, müvekkilinin enflasyon sebebiyle uğradığı zarara ilişkin HMK 107.madde gereğince şimdilik 1.000,00 TL, icra takibinin kesinleştiği tarihten itibaren müvekkilinin muhtelif dosyalarda karşılamak zorunda kaldığı yargı harç ve giderleri bakımından HMK 109.madde gereğince şimdilik 500,00 TL tazminatın müvekkiline verilmesine, müvekkilinin icra dosyasındaki alacağını tahsil etmek için taraflarına ödediği vekalet ücretleri bakımından HMK 109.madde gereğince şimdilik 1.000 TL tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Çarşamba 5.Asliye Hukuk Mahkemesi kararında özetle; " Dava, davalılar hakkında kambiyo senetlerine mahsus takip yolu ile icra takibine konu edilen senede dayalı alacağın aradan geçen zamana rağmen ödenmediğinden meydana gelen zararın tahsili istemine ilişkin olduğunu, taraflar arasındaki uyuşmazlığın kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile icra takibine konu edilen alacağın aradan geçen zamana rağmen ödenmediğinden meydana gelen zararın tahsili istemine ilişkin olduğu kambiyo senetleri, 6102 sayılı TTK'nın 670 ve devamı maddelerinde düzenlendiği, bu nedenle, TTK'da düzenlenmiş olan kambiyo senedinden kaynaklanan hukuk davaları, mutlak ticari dava olup, davaya bakma görevinin Asliye Ticaret Mahkemesine ait olduğu, HSK Genel Kurulunun 07/07/2021 tarihli ve 608 sayılı kararı ile Samsun Asliye Ticaret Mahkemelerinin yargı çevresinin Samsun ilinin mülki sınırları olarak belirlendiği ve kararın 01/09/2021 tarihinden itibaren uygulanmasına karar verildiği, eldeki davanın da TTK'nın 4. Maddesinde belirlenen ticari davalardan olduğu, davacı vekilince işbu davanın "Asliye Ticaret Mahkemesi" sıfatıyla açılmış bulunduğu, Mahkemelerin kanunla düzenlenen görev kuralları kamu düzenine ilişkin ve 6100 sayılı HMK'nun 114/1-c ve 115 maddeleri gereğince dava şartlarından olup davanın her aşamasında istek olmaksızın resen gözetileceği anlaşıldığından mahkemenin görevsizliğine" şeklinde görevsizlik kararı vermiştir.
Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi sayılı kararında özetle; "Dava; alacaklının, takibin kesinleşmesinden sonraki safhada ödediği harç ve yargılama giderleri ile takip dosyasında kendi avukatına ödediği (akdi) vekalet ücretinin tahsili, ayrıca munzam zarar istemine ilişkin olduğunu, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu(TTK)’nun 4/1-a. maddesine göre, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanununda öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ticari dava sayılır. TTK'nın 5/1. Maddesine göre de, aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın tüm ticari davalara asliye ticaret mahkemesi bakmakla görevlidir.
Eldeki davada kambiyo senedine dayalı bir talep bulunmadığını, davaya konu talep takip hukuku ile de ilgili olmadığını, bu nedenle takibin senede dayalı olmasının iş bu davada önemi olmadığını, aksine davaya konu iddia, temel ilişkideki alacağın süresinde ödenmemesi nedeniyle oluşan munzam zararın ve alacağın tahsili için yapılan vekalet ve yargılama giderlerinin tazminine ilişkin olduğunu, bu halde uyuşmazlık kambiyo ilişkisinden veya Türk Ticaret Kanununda öngörülen diğer hususlardan kaynaklanmadığını, (İstanbul Bam 43. HD'nin .... K.)
Taraflar arasında çözümlenmesi gereken nokta aşkın (munzam) zarar şartlarının oluşup oluşmadığı, davacının salt ülkenin ve piyasanın içinde bulunduğu ekonomik olumsuzluklardan olan enflasyon, yüksek faiz, para değerindeki düşüş gibi olgulara dayalı olarak ileri sürülen aşkın (munzam) zarar talebinde bulunup bulunmadığı hususunda olduğunu, taraflar arasındaki uyuşmazlığın, görevsizlik kararı veren Çarşamba 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin değerlendirmesinin aksine kambiyodan kaynaklanmadığı, davalı aleyhine başlatılan icra takibinin kesinleşmesinden sonraki safhada ödenen harçlar ile sarf edilen masrafların ve davacının kendi avukatına ödediği (akdi) vekalet ücretinin tahsili, ayrıca munzam zararın tazmini (TBK m. 122) istemine ilişkin olduğu, dolayısıyla mutlak ticari davaya vücut vermediği, davacının potansiyel mükellef olduğu, diğer davalıların da vergi kayıtlarının ticareti terk sebebi ile terkin edildiği gerek uyuşmazlık tarihine gerekse dava tarihine göre tacir sıfatlarının olmadığı ve buna göre her iki tarafın tacir olması koşulunun gerçekleşmediği, yine davalıların kambiyo senedinin varlığına bir itirazları da olmadığı, uyuşmazlığın tarafların ticari işletmelerinden kaynaklanmadığı ve bu şartlar altında davanın nispi ticari dava olarak kabulüne imkan bulunmadığı anlaşıldığını, buna göre; uyuşmazlık, mahkemenin görev alanı dışında kalmaktadır ve davanın genel görevli mahkeme olan Asliye Hukuk Mahkemesinde görülmesi gerektiğini,( Samsun BAM 3. HD.nin 14/05/2025 tarih ve ....E. .... K. Sayılı ilamı)
Nitekim; Samsun BAM 2. Hukuk Dairesi'nin 17/10/2024 tarih ve .... E. .... K. sayılı kararında da, aynı taleplerle açılan Mahkemenin .... E. sayılı dava dosyasından verilen karşı görevsizlik kararının yerinde olduğu değerlendirilmiş, görevli mahkemenin Çarşamba 1. Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu" gerekçesi ile karşı görevsizlik kararı verildiği anlaşılmıştır.
Tüm dosya kapsamı incelendiğinde;
6102 sayılı TTK'nın 5/1. maddesine göre, aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir. Bu hükme göre ticaret mahkemelerinin görev alanı ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işleridir. Ticari faaliyetleri ilgilendiren bütün davalar ticari dava değildir. Bu nedenle ticari işlerle ilgili bütün davalar ticaret mahkemelerinin görev alanına sokulmamış, yalnızca uzmanlık gerektiren hususların ticaret mahkemelerince karara bağlanması esası getirilmiştir.
Ticari davaları, mutlak ticari davalar, nisbi ticari davalar, yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç grubta toplamak mümkündür.
Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, 6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.
Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. 6102 sayıl TTK'nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi, hem de iki tarafın tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira; Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.
Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.
Türk Ticaret Kanununun 3. maddesinde, "Bu Kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari işlerdendir." düzenlemesi getirilmiştir.
TTK'nın 14. maddesine göre “Bir ticari işletmeyi kısmen dahi olsa kendi adına işleten kimseye tacir denir.” Aynı Kanunun 17. maddesi hükmünce de; “iktisadi faaliyeti nakdi sermayesinden ziyade bedeni çalışmasına dayanan ve kazancı ancak geçimini sağlamaya yetecek derecede az olan sanat ve ticaret sahipleri tacir değildir.” düzenlemesi yer almaktadır.
Dava, davacı tarafından, davalı hakkında kambiyo senetlerine mahsus takip yolu ile icra takibine konu edilen çeke dayalı alacağın zamanında ödenmemesi sebebi ile yapılan mahkemede dava açarken yapılan harç ve giderler, bu sebeple vekalet ücreti ve masraf ödemeleri ve ayrıca munzam zararın tazmini istemine ilişkin olup taraflar arasındaki ilişkinin mutlak ticari davalardan olmamasına, tarafların tacir niteliğinde olduğuna ilişkin dosyada belge veya iddia bulunmaması ve bu haliyle taraflar arasında uyuşmazlığın nispi ticari davalardan da olmamasına göre uyuşmazlığın Çarşamba 5. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülmesi gerekmektedir.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
6100 sayılı HMK'nın 21 ve 22. maddeleri gereğince Çarşamba 5. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,
HMK'nın 23/1 ve 362/1-c maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.18/12/2025
...
Başkan
...
e-imza
...
Üye
...
e-imza
...
Üye
...
e-imza
...
Katip
...
e-imza