T.C.
SAMSUN
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/1249
KARAR NO : 2024/1369
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN: ....
ÜYE: ....
ÜYE: ....
KATİP: ....
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: SAMSUN ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 25/07/2024
NUMARASI: 2024/303 D.İŞ ESAS 2024/302 D.İŞ KARAR
İHTİYATİ TEDBİR TALEP
EDEN :....
VEKİLİ: ....
KARŞI TARAF: ....
KARŞI TARAF: ....
TALEP KONUSU: İhtiyati Tedbir
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
İhtiyati tedbir talep eden vekili dilekçesinde özetle: müvekkili ile.... arasında "güneş enerji sistemleri alım satımından kaynaklanan" yıllara sari bir ticari ilişki bulunduğunu, aralarında yapılan anlaşma ile ".... Tarafından üretilen toplam 500 takım güneş enerjisi sisteminin 25/06/2024 tarihine kadar teslim edeceğini, müvekkil ....'nın cari hesaptan kaynaklanan alacağı ile birlikte 2024 yılı Temmuz ayından başlayarak 2024 yılı Aralık ayına kadar 2.300.000,00 TL ödeme yapması" kararlaştırıldığını, müvekkil tarafından keşide edilen toplamda 2.300.000,00 TL çek ..... 'ne teslim edildiğini, buna karşılık satıcı tarafından hazırlanan sözleşme müvekkil alıcıya gönderildiğini, ancak evrakta yer alan 28/08/2024 tarih .... seri numaralı 500.000,00 TL bedelli çek 28/02/2024 keşide tarihli olup 26/02/2024 tarihinde 455.110,80 TL'lik kısmının havale edildiğini, bahse konu çekin keşide tarihindeki 2 rakamı 8 olarak değiştirildiğini, müvekkilin onayı ve imzası olmaksızın bağlantı sözleşmesi taslağına eklendiğini, ....'ne bağlantı amacıyla verilen çeklerin ....na bırakıldığını, bu hususun çek teminat ekranında görüldüğünü beyanla tüm açıklanan sebepler ile ..... ve .... yönünden talep konusu çeklerin bankaya ibraz edilmesi halinde ödenmesinin ve icra takibine konu edilmesinin engellenmesine yönelik ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk Derece Mahkemesince; "İhtiyati tedbir koşulları, 6100 sayılı HMK'nın 389/1. maddesinde belirtilmiş olup, mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeni ile hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebi ile bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebileceği vazedilmiştir.
2004 sayılı İİK'nın 72/2. maddesinde, icra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkemenin, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebileceği vazedilmiştir.
Eldeki dosyada; talep dilekçesi ekinde talep eden ve .... arasında imzalanan bağlantı sözleşmesi sunulmuş olup sözleşmenin incelenmesinde 500 takım güneş enerji sisteminin 25/06/2024 tarihinde talep eden adresinde teslim edileceği kararlaştırılmış, sözleşme bedeli kapsamında avans mahiyetinde ..... yönünden, ....ne ait 30/07/2024 tarih .... seri nolu 300.000 TL, 28/09/2024 tarih .... seri sıra nolu 500.000 TL, 28/10/2024 tarih ..... seri sıra nolu 500.000 TL, 28/11/2024 tarih .... seri sıra nolu 500.000 TL, 28/12/2024 tarih ... seri sıra nolu 500.000 TL ve 28/08/2024 tarih .... seri sıra nolu 500.000 TL bedelli çeklerin satıcı şirkete teslim edildiği anlaşılmıştır. Teslim edimini ifa yükümlülüğü satıcı tarafta olup talep eden eldeki delillerle talebe konu çeklerin avans mahiyetinde satıcıya teslim edildiğini yaklaşık olarak ispat etmiştir.
Talep, ortada henüz bir menfi tespit davası yok iken yani davadan önce tedbir mahiyetinde ileri sürülmüş olup, davacının iddialarının gerçekte doğru olması ve çeklerin ibrazda ödenmesi veya çeklere istinaden takibe girişilmesi durumunda davacı hakkını elde etme konusunda zora düşecek ve ciddi bir zararla karşılaşabilecektir. Bununla birlikte, davanın tarafı olmayan üçüncü kişileri etkileyecek şekilde ihtiyati tedbir kararı verilmesine olanak yoktur .
Bu sebeplerle, ihtiyati tedbir koşullarının somut olayda gerçekleştiği değerlendirilmiş, çeklerin toplam bedelinin %15'i oranında teminat karşılığında, dava konusu çeklerin ibraz edilmemesine, ibrazda ödenmemesine, ayrıca bu çeklere istinaden takip başlatılmamasına yönelik ve sözleşme taraflarıyla sınırlı olacak şekilde ihtiyati tedbir kararı verilmiştir.
... yönünden, Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 23/02/2012 tarih .... Esas .... karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere sözleşmenin tarafı olmayan 3. Kişileri etkileyecek şekilde ihtiyati tedbir kararı verilemeyeceği, talep edenin çekin avans mahiyetinde satıcıya verildiğini bankaya karşı ileri süremeyeceği, her ne kadar talep dilekçesinde çekin satıcı şirket tarafından teminat amacıyla bankaya teslim edildiği belirtilmişse de kambiyo senetlerinin illetten mücerret olup bu hususun banka ve çeki teslim eden kişi arasında ileri sürülüp tartışılabileceği değerlendirilmekle davacı vekilinin 3. kişilerin yaptıkları ve yapacakları muhtemel takipleri de durdurur mahiyette tedbir kararı verilmesi yönündeki talebinin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçeleri ile talebin kısmen kabulüne karar verilmiştir.
İSTİNAFA BAŞVURAN TARAFLAR ve İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
İhtiyat tedbir talep eden vekili istinaf dilekçesinde; "İhtiyati tedbir talebinin ..... yönünden çek bedelinin bankaya depo edilmesi halinde karşılıksız kaşesi vurulmaması yönünde kabulüne karar verilmesi, İcra İflas Kanunun 72. maddesindeki özel düzenleme ve Hukuk Muhakemeleri Kanununun 389. maddesindeki genel düzenlemeye aykırıdır.
Hukuk Muhakemeleri Kanunun 389. maddesi "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir." hükmünü,
İcra ve İflas Kanunun 72. maddesi; "Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir. İcra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir." hükmünü içermektedir.
İstinaf konusu kararın gerekçesinde "ihtiyati tedbir koşullarının somut olayda gerçekleştiği değerlendirilmiş, çeklerin toplam bedelinin %15'i oranında teminat karşılığında, dava konusu çeklerin ibraz edilmemesine, ibrazda ödenmemesine, ayrıca bu çeklere istinaden takip başlatılmamasına yönelik ve sözleşme taraflarıyla sınırlı olacak şekilde ihtiyati tedbir kararı verilmiştir" denilmesine rağmen hüküm kısmında "karşılıksız işlemi yapılmaması için % 15 teminat ile birlikte çek bedelinin bankaya depo edilmesi koşulunun kabul edilmesi", yasadan kaynaklanan bir hakkın kullanılmasını engelleyen ve icra takibinden önce açılan menfi tespit davasında ihtiyati tedbir istenilmesini anlamsız kılan bir karardır.
Bu durumda davacının bağlantı amacıyla verdiği ve borçlu olmadığı çekler nedeniyle icra takibinden önce % 115 teminat ile ihtiyati tedbir kararı verilmiş, yasada açıkça gösterilen teminat oranı göz ardı edilmiştir. Diğer bir ifade ile İ.İ.K.nun 72/2. maddesi uygun olarak % 15 teminat ile ihtiyati tedbir kararı verilmemiş, H.M.K.nun 389. maddesinde aykırı şekilde hakkın elde edilmesini önemli ölçüde zorlaştıran bir koşul getirilmiştir.
Davacının cebri icra marifeti ile çekleri ödemesi durumunda ödediği bedeli, işlemiş faizi ile istirdat etmesi mümkün iken; mevcut durumda menfi tespit davası lehine sonuçlandığı takdirde, depo edeceği çek bedeli hesabında blokeli olarak durduğu ve davalı tarafa ödeme yapılmadığı için bu bedele ilişkin faiz talep edilemeyecektir.
Ayrıca ihtiyati tedbir kararında "çeklerin icra takibine konu edilmemesi" yönünde herhangi bir karar verilmediğinden çek bedeli ödenmese dahi davacı icra takibine muhatap olacaktır.
İhtiyati tedbir talebinin ............ yönünden reddine karar verilmesi ve gerekçe olarak Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin .... Esas - .... Karar sayılı ilamının gösterilmesi, bariz bir hukuki hatadır.
Öncelikle ifade edelim ki, vaki tedbir talebinde ............, üçüncü kişi değil bizzat açılacak menfi tespit davasının davalısıdır. Yerel mahkeme kararının dayandığı Yargıtay kararında ise "davanın tarafı olmayan 3. kişileri etkileyecek şekilde ihtiyati tedbir kararı" verilemeyeceği ifade edilmiştir.
Yerel mahkeme, hakkında menfi tespit davası açılacak oan ........... Bankası yönünden ihtiyati tedbir talebini reddetmek suretiyle davacının İ.İ.K.nun 72. maddesinden kaynaklanan yasal hakkının kullanılmasını engellemiştir.
Diğer taraftan .... temel ilişkinin tarafı olmamakla birlikte,...'ye bağlantı amacıyla verilen çeklerin kendisine teminat olarak bırakıldığı bankanın "çek teminat ekranında" (ek-1) görülmektedir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin .... Esas - .... Karar sayılı ilamında "... Bu belgelere göre çeklerin teminat olarak bankaya verildiği ve bankanında bu suretle çekleri aldığını kabul etmek gerekir. 6102 sayılı TTK'nın 818. maddesinde poliçeye ilişkin hükümlerin çek hakkında da uygulanacağı belirtilmiş olup, anılan maddede rehin cirosunun düzenlendiği 689. madde düzenlemesine atıf bulunmadığından çeklerde rehin cirosu caiz değildir. Bu durumda ... davalı banka yönünden davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştiir" denilmek suretiyle istinaf kararının bozulmasına hükmedilmiştir.
Anılan karara göre ihtiyati tedbir konusu çekleri rehin cirosu ile ....'den teminat olarak alan ve bu durum bizzat kendi kayıtlarında görünen görünen ...., yetkili hamil olmadığı gibi sebepten mücerretlik savunması da ileri süremez.
28.08.2024 keşide tarihli .... seri numaralı 500.000 TL bedelli çekin keşide tarihinde tahrifat (2 rakamının 8) bulunduğuna ilişkin iddiamız "senet metnine ilişkin" bir itiraz olup, keşide tarihindeki tahrifat nedeniyle bu evrakın çek vasfı bulunmamaktadır.
Bu durum dahi göz ardı edilerek anılan çek yönünden ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmesi, açıkça hukuka aykırıdır." şeklindeki beyanlarla istinaf başvurusunda bulunmuştur.
DELİLLER :
Tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :
1-İlk derece mahkemesince "..... yönünden, Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 23/02/2012 tarih .... Esas .... karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere sözleşmenin tarafı olmayan 3. Kişileri etkileyecek şekilde ihtiyati tedbir kararı verilemeyeceği, talep edenin çekin avans mahiyetinde satıcıya verildiğini bankaya karşı ileri süremeyeceği, her ne kadar talep dilekçesinde çekin satıcı şirket tarafından teminat amacıyla bankaya teslim edildiği belirtilmişse de kambiyo senetlerinin illetten mücerret olup bu hususun banka ve çeki teslim eden kişi arasında ileri sürülüp tartışılabileceği değerlendirilmekle davacı vekilinin 3. kişilerin yaptıkları ve yapacakları muhtemel takipleri de durdurur mahiyette tedbir kararı verilmesi yönündeki talebinin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçeleri ile banka yönünden ihtiyati tedbir isteminin reddine karar verilmiş ise de; tedbir isteyenin delil olarak dayandığı belge içeriğine göre çeklerin teminat olarak bankaya verildiği ve bankanın da bu suretle çekleri aldığını kabul etmek gerekir.
Poliçeye ait olup çek hakkında da uygulanması mümkün bulunan 6102 sayılı TTK’nın 818. maddesinde rehin cirosu ile ilgili aynı Kanun'un 689. maddesine yapılmış bir atıf bulunmadığından çekte rehin cirosu caiz olmayıp, rehin veya bunun sonucunu elde etmeye yönelik olarak teminat amacıyla çekin ciro ile elde edilmesi halinde çeki devir alan kişi çeke dayalı hakları kullanamaz.
Yargıtayın yerleşik uygulamalarına göre de çekte rehin cirosu mümkün değildir. Bu itibarla ihtiyati tedbir talebinin ..... yönünden de kabulüne karar verilmesi gerekirken reddi hatalıdır. İhtiyati tedbir isteyen vekilinin buna ilişen istinaf itirazı yerindedir.
2-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 26. maddesi “Hâkim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir.” hükmü uyarınca taleple bağlılık kuralına aykırı olarak talepten fazlasına karar verilmesi usule aykırıdır. Anılan husus kamu düzenine ilişkindir. Bu konuda istinaf itirazı bulunmasa dahi 6100 sayılı HMK'nun 355. maddesindeki düzenleme uyarınca Dairemizce resen gözetilmelidir.
Somut uyuşmazlıkta; davacının dava dilekçesinde talep konusu çeklerin bankaya ibraz edilmesi halinde ödenmesinin ve icra takibine konu edilmesinin engellenmesine yönelik ihtiyati tedbir kararı verilmesi talep edilmiş olmasına rağmen mahkemece talep aşılmak suretiyle "talep konusu çeklerin ibrazı halinde karşılıksız kaşesi vurulmaması" şeklinde ayrıca tedbir kararı verilmesi isabetli olmamıştır.
3- Mahkemece istinaf incelemesine konu kararın gerekçe kısmında "Bu sebeplerle, ihtiyati tedbir koşullarının somut olayda gerçekleştiği değerlendirilmiş, çeklerin toplam bedelinin %15'i oranında teminat karşılığında, dava konusu çeklerin ibraz edilmemesine, ibrazda ödenmemesine, ayrıca bu çeklere istinaden takip başlatılmamasına yönelik ve sözleşme taraflarıyla sınırlı olacak şekilde ihtiyati tedbir kararı verilmiştir. " denilmiş olmasına rağmen hüküm kısmında verilen ihtiyati tedbir kapsamının tamamı yönünden hüküm kurulmamış olması hatalıdır.
Yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda; ihtiyati tedbir talep eden vekilinin istinaf başvurusu kabul edilmeli ve 6100 sayılı H.M.K‘nun 353/1-b-2 maddesi gereğince karar kaldırılarak yeniden esas hakkında karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;
1-İhtiyati tedbir talep eden vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile; Samsun Asliye Ticaret Mahkemesinin 25.07.2024 tarih ve .... D. İş Esas ve .... D.İş Karar nolu Kararının KALDIRILMASINA
2- İhtiyati tedbir talebinin KABULÜ ile;
-.... ve..... yönünden çek bedellerinin %15 'i oranında teminat mukabilinde 30/07/2024 tarih .... seri nolu 300.000 TL bedelli, 28/09/2024 tarih .... seri sıra nolu 500.000 TL bedelli, 28/10/2024 tarih ..... seri sıra nolu 500.000 TL bedelli, 28/11/2024 tarih .... seri sıra nolu 500.000 TL bedelli, 28/12/2024 tarih .... seri sıra nolu 500.000 TL bedelli ve 28/08/2024 tarih .... seri sıra nolu 500.000 TL bedelli çeklerin (3. kişiler hariç olmak üzere) ibraz edilmesi halinde ödenmemesine ve bu çeklere istinaden takip başlatılmamasına yönelik İHTİYATİ TEDBİR kararı verilmesine
3-Teminat yattığında tedbir kararının infazı için ilgili bankaya İlk Derece Mahkemesince müzekkere yazılmasına,
4-Harç peşin yatırıldığından ayrıca harç alınmasına yer olmadığına,
5-İhtiyati tedbir talep eden tarafından istinaf başvurusu sırasında yatırılan istinaf karar harcının talep halinde İlk Derece Mahkemesince iadesine,
6-İhtiyati tedbir isteyen tarafından yapılan 427,60 TL başvurma harcı, 427,60 TL istinaf başvurma harcı, 704,50 TL peşin harç ve 60,80 TL vekalet harcı olmak üzere toplam 1.620,50 TL yargılama gideri ile ihtiyati tedbir isteyen vekili için avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince belirlenen 4.700,00 TL ücreti vekaletin aleyhine ihtiyati tedbir talep edilen .... ve .... 'den alınarak ihtiyati tedbir isteyene verilmesine,
7- Kararın ilk derece mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,
Dair, tarafların yokluğunda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.2 hükmü gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda aynı yasanın 361/1 ve 362/1-f hükümleri uyarınca KESİN olmak üzere, 20.08.2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.20/08/2024
....
Başkan
.....
¸e-imza
....
Üye
.....
¸e-imza
....
Üye
....
¸e-imza
....
Katip
....
¸e-imza
GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİHİ : 20/08/2024
Bu belge 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında E-İMZA ile imzalanmıştır!