T.C.
SAMSUN
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/1389
KARAR NO : 2024/1974
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN: ....
ÜYE: ....
ÜYE: ....
KATİP: ....
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: SAMSUN ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 16/04/2024
NUMARASI: 2023/1469 2024/464
DAVACILAR: ...
VEKİLLERİ: ....
DAVALI: ....
VEKİLLERİ: ....
DAVANIN KONUSU: Yargılanmanın İadesi
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili DAVA dilekçesi ile özetle: Müvekkili davacıların murisi ....arafından davalı şirket aleyhine açılan alacak davasının (Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ....E. sayılı dosyası) davanın reddi şeklinde sonuçlandığını ve kararın derecattan geçerek 04.12.2013 tarihinde kesinleştiğini, daha sonra ....'nun şikayeti üzerine davalının bölge müdürlüğü temsilcileri ile çalışanları hakkında yürütülen soruşturmanın davaya dönüştüğünü ve Samsun 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nde görülen davada (.... E.) bir kısım irsaliyelerin sahte olduğunun saptandığını ve dolayısıyla ürünlerin davacıya çıkışının yapıldığı fakat 3.kişilere teslim edildiğinin belirlendiğini, bu durumun.... E. sayılı davası derdest iken ortaya çıkmasını engellemek için davalının 10 yıllık saklama süresi dolmamış olmasına rağmen defter kayıtlarının dayanağı fatura ve sevk irsaliyelerini imha ettiğini ve hileli davranışı ile hakikatin ortaya çıkmasını engellediğini, alacak davası devam ediyor iken dosyaya ibraz ettikleri delillerin ve sevk irsaliyelerinin hiçbirinin inceleme konusu yapılmadığını, sevk irsaliyeleri dikkate alınmadan rapor düzenlendiğini ve sonuca gidildiğini, kovuşturma aşamasında ceza dosyasına da ibraz ettikleri bu irsaliyelerin davacının cari hesabını eksiye düşürmek için davalı tarafından tek taraflı olarak düzenlendiğini, geçek mal teslim ilişkisini yansıtmadığını, 6100 s. HMK'nın yargılamanın iadesine ilişkin 375. maddesinin 1/ç maddesinde (Yargılama sırasında, aleyhine hüküm verilen tarafın elinde olmayan nedenlerle elde edilemeyen bir belgenin, kararın verilmesinden sonra ele geçirilmiş olması) ve 1/h maddesinde (Lehine karar verilen tarafın, karara tesir eden hileli bir davranışta bulunmuş olması) vazolunan iade koşullarının somut olayda gerçekleştiğini ve yargılamanın iadesi gerektiğini beyanla, mahkememizin .... E. sayılı dosyasındaki yargılamanın iadesini (ve dolayısıyla şimdilik 10.000-TL'nin 04.04.2011 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsilini) talep ve dava ettiği anlaşılmıştır.
Davalı vekili cevap dilekçesi ile özetle: Yargılamanın iadesi sebebi olarak ileri sürülen sebepler için öngörülen 3 aylık hak düşürücü sürenin geçtiğini ve davanın bu sebeple reddi gerektiğini, müvekkili davalının hileli davranışta bulunduğu ileri sürülmüş ise de Samsun 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nde görülen davada (.... E.) taraflar arasındaki ticaretin hile içermediğinin belirlendiğini, yine aynı davada sahtecilik ve dolandırıcılık iddialarının yerinde olmadığının saptandığını ve davanın sanıkların beraatiyle sonuçlandığını, iadesi talep olunan davada tarafların ticari defterlerine göre sonuca gidildiğini beyanla, davanın reddini dilediği anlaşılmıştır.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk derece Mahkemesi tarafından davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
İSTİNAFA BAŞVURAN TARAFLAR ve İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
İstinaf başvuru talebinde bulunan davacılar vekili dilekçesinde özetle, 10 yıllık muhafaza etme süresi beklenilmeden 22.01.2013 tarihinde imha edilmiş olması bilirkişilerce hileli hareket olarak görüldüğünü, üçüncü şahıs ya da firmalar ile davacı müvekkili firma arasında herhangi bir ticari hareket ve irtibatın olmadığının tespit edildiğini, yargılanılmanın iadesine karar verilmesini yasal süresi içinde talep ettiklerini ileri sürerek, kararın kaldırılarak, talepleri doğrultusunda karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
İstinaf başvuru talebinde bulunan davalı vekili dilekçesinde özetle, gerekçede hak düşürücü sürenin geçirildiği konusundaki itirazlarının kabul edilmediği için bu konudaki savunmalarını tekrar ile hak düşürücü sürenin de davada geçirildiğinin kabulü ile gerekçeye alınmasını talep ettikleri gerekçesi ile istinaf talebinde bulundukları anlaşılmıştır.
DELİLLER :
Tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :
Dava, yargılamanın iadesi istemine ilişkindir.
İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.
Somut olayda davacı, davalının satışını yaptığı bir kısım ürünün çıkışının davacıya yapıldığını fakat ürünlerin 3. kişilere teslim edildiğini, yani gerçekte 3. kişilere satılıp teslim edilen ürünlerin sanki davacıya satılmış gibi irsaliye düzenlendiğini, bu durumun Samsun 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nde görülen davada ortaya çıktığını ileri sürerek, HMK'nın 375. maddesinin 1-ç ve 1/h maddesi uyarınca yargılamanın yenilenmesi istemiyle eldeki davayı açmıştır.
Yerel mahkemece davanın reddine dair verilen karara karşı davacılar vekili ile katılma yoluyla davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
Yargılamanın iadesi HMK'nın 374. ve devamındaki maddelerde düzenlenmiştir. HMK'nın 374. maddesinde kesin olarak verilen veya kesinleşmiş olan hükümlere karşı yargılamanın iadesi yoluna gidilebileceği belirtilmiştir. Aynı kanun'un 375. maddesinde yargılamanın iadesi sebepleri tahdidi olarak sayılmıştır. Bunlar dışında bir sebepten dolayı yargılamanın iadesi yoluna başvurulamaz. Kıyas yolu ile genişletilemez.
6100 sayılı Kanunun "Yargılamanın İadesi Sebepleri" başlıklı 375 inci maddesi;
"(1) Aşağıdaki sebeplere dayanılarak yargılamanın iadesi talep edilebilir:
a) Mahkemenin kanuna uygun olarak teşekkül etmemiş olması.
b) Davaya bakması yasak olan yahut hakkındaki ret talebi, merciince kesin olarak kabul edilen hâkimin karar vermiş veya karara katılmış bulunması.
c) Vekil veya temsilci olmayan kimselerin huzuruyla davanın görülmüş ve karara bağlanmış olması.
ç) Yargılama sırasında, aleyhine hüküm verilen tarafın elinde olmayan nedenlerle elde edilemeyen bir belgenin, kararın verilmesinden sonra ele geçirilmiş olması.
d) Karara esas alınan senedin sahteliğine karar verilmiş veya senedin sahte olduğunun mahkeme veya resmî makam önünde ikrar edilmiş olması.
e) İfadesi karara esas alınan tanığın, karardan sonra yalan tanıklık yaptığının sabit olması.
f) Bilirkişi veya tercümanın, hükme esas alınan husus hakkında kasten gerçeğe aykırı beyanda bulunduğunun sabit olması.
g) Lehine karar verilen tarafın, karara esas alınan yemini yalan yere ettiğinin, ikrar veya yazılı delille sabit olması.
ğ) Karara esas alınan bir hükmün, kesinleşmiş başka bir hükümle ortadan kalkmış olması.
h) Lehine karar verilen tarafın, karara tesir eden hileli bir davranışta bulunmuş olması.
ı) Bir dava sonunda verilen hükmün kesinleşmesinden sonra tarafları, konusu ve sebebi aynı olan ikinci davada, öncekine aykırı bir hüküm verilmiş ve bu hükmün de kesinleşmiş olması.
i) Kararın, İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmenin veya eki protokollerin ihlali suretiyle verildiğinin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmiş olması, (Ek ibare: 7145 S.K. m.19; R.G: 25.7.2018) “veya karar aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvuru hakkında dostane çözüm ya da tek taraflı deklarasyon sonucunda düşme kararı verilmesi”
(2) Birinci fıkranın (e), (f) ve (g) bentlerindeki hâllerde yargılamanın iadesinin istenebilmesi, bu sebeplerin kesinleşmiş bir ceza mahkûmiyet kararı ile belirlenmiş olması şartına bağlıdır. Delil yokluğundan başka bir sebeple ceza kovuşturmasına başlanamamış veya mahkûmiyet kararı verilememiş ise ceza mahkemesi kararı aranmaz. Bu takdirde dayanılan yargılamanın iadesi sebebinin, yargılamanın iadesi davasında öncelikle ispat edilmesi gerekir." hükmünü içermektedir.
Yargılamanın iadesi istenen Samsun Asliye Ticaret Mahkemesinin .... Esas .... Karar sayılı dosyasında; davanın reddine dair verilen karar Yargıtay denetiminden geçerek 04.12.2013 tarihinde kesinleşmiştir. Samsun 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nin .... Esas sayılı dosyasında ise sanıkların nitelikli dolandırıcılık suçundan beraatlerine karar verildiği ve kararın 10.10.2023 tarihinde kesinleştiği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, somut olayda, davanın hak düşürücü süre içinde açıldığı, HMK'nın yargılamanın iadesine ilişkin 375. maddesinin 1/ç bendi ile 1/h bendindeki koşulların gerçekleşmediği, dava dilekçesinde ileri sürülen sebeplerin HMK'nun 375. maddesinde belirtilen şartlardan olmadığı, yerel mahkemece talebin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla taraf vekillerinin yerinde bulunmayan istinaf kanun yolu başvurularının 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1.Davacılar vekili ve Davalı vekilinin istinaf kanun yolu başvurularının ayrı ayrı ESASTAN REDDİNE,
2.Alınması gerekli harç peşin alındığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
3.İş bu kararın, Dairemiz Yazı İşleri Müdürü'nce taraflara tebliğine,
Dair, HMK'nın 361/1 maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 14/11/2024
....
Başkan
....
¸e-imza
....
Üye
....
¸e-imza
....
Üye
....
¸e-imza
....
Katip
....
¸e-imza
GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİHİ : 14/11/2024
Bu belge 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında E-İMZA ile imzalanmıştır!