Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-3-66 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 09-31/672-157
Karar Tarihi : 1.7.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI(Başkan V.) 10
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA
B. RAPORTÖRLER: Aytül TOKATLI, İmren SEYRANTEPE
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Fatma SEVİM
Kılınçdere Mah. Çubukçu Sok. No:1 Samsun
20
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
Samsun Fırıncılar Esnaf ve Sanatkar Odası
Pazar Mah. Necati Efendi Sk. No:48 Kat:3 Samsun
E. DOSYA KONUSU: Samsun Fırıncılar Esnaf ve Sanatkar Odası’nın Samsun’da
bulunan fırınlara ekmeği tek fiyattan satma konusunda baskı uyguladığı iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde özetle; Samsun Fırıncılar Esnaf ve
Sanatkâr Odası’nın Samsun’da bulunan fırınlara ekmeği tek fiyattan (0,75 TL) satma
konusunda baskı uyguladığı ve ekmeği 0,5 TL’den satmak isteyen fırınların bu baskı 30
nedeniyle ekmeği daha ucuza satamadığı iddia edilmekte ve gereğinin yapılması
talep edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 3.4.2009 tarih, 2385 sayı ile intikal eden
başvuru üzerine hazırlanan 11.6.2009 tarih, 2009-3-66/BN-09-AT sayılı Bilgi Notu
Rekabet Kurulu’nun 18.6.2009 tarih ve 09-29/611-M sayılı toplantısında görüşülmüş
ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde bir soruşturma
açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun’un 40/1. maddesi
uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan
inceleme sonucunda düzenlenen 23.6.2009 tarih ve 2009-3-66/ÖA-09-AT sayılı 40
Önaraştırma Raporu 26.6.2009 tarih, REK.0.07.00.00-110/161 sayılı Başkanlık
önergesi ile 09-31 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Samsun Fırıncılar Esnaf ve Sanatkâr Odası’nın 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini
ihlal ettiğini gösterir somut bir belge ya da bulguya rastlanmadığı, dolayısıyla şikâyete
konu olay hakkında 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem yapılmasına
gerek bulunmadığı,
09-31/672-157
2
- ancak şikayet konusuyla ilgili olarak Samsun Fırıncılar Esnaf ve Sanatkar Odası’na,
5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu çerçevesinde 50
belirledikleri tarifelerin ekmekte azami satış fiyat tarifesini ifade ettiği halde bu fiyat
tarifesinin fırın ve bakkallar tarafından sabit fiyat olacak şekilde uygulanmasına yol
açacak fiillere yönelik uygulamalarının 4054 sayılı Kanun’u ihlal edeceği yönünde
görüş bildirilmesinin uygun olacağı
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
I.1.1. Yapılan Tespitler
Şikâyetçiden 9.4.2009 tarihli e-posta ile ek bilgi istenmiştir. Şikâyetçi tarafından 60
istenen bilgilere yönelik gönderilen ve Kurum kayıtlarına 20.4.2009 tarih ve 2825 sayı
ile giren yazıda, şikayet dilekçesinde öne sürülen aynı iddialar tekrarlanmakta ve
böyle bir zorlama nedeniyle Mis Ekmek Fırını adlı teşebbüsün ucuz ekmek
satamadığı dile getirilmektedir. Ayrıca şikâyetçi tarafından gönderilen 22.4.2009
tarihli diğer e-postada; bir fırının camında olduğu iddia edilen bir fiyat ilanının
gönderildiği, gönderilen ilanın Samsun Fırıncılar Odası Başkanlığı tarafından
hazırlandığı, bakkal ve bayiler için ekmek satış fiyat listesi olduğu ve bayi
ıskontosunun belirlendiği anlaşılmaktadır. İlanın alt kısmında yer alan ve net olmayan
ifadede ise “kesinlikle bu fiyatlar altında satılmaz” ibaresinin yer aldığı şikâyetçi
tarafından ileri sürülmektedir. 70
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden; Raportörlerce internet üzerinden de
araştırmalar yapıldığı ve ilgili bazı gazete haberlerine ulaşıldığı görülmüştür.
Haberlerden anlaşıldığı kadarıyla, Oda tarafından maliyetlerdeki artış gerekçesiyle
ekmeğe yapılan %25 oranındaki zam Samsun Valiliği tarafından incelenmiş, bu
konuda toplanan komisyonda oy çokluğu ile zam uygun bulunmuş fakat, Samsun
Büyükşehir Belediyesi zammın reddi için mahkemeye başvuracağını ifade etmiştir.
Aynı haberlerde, zammı fazla bulan Akkaya Fırını sahibinin ekmeği 0,4 TL’den
satmaya başladığı ancak, bu duruma bazı fırıncıların tepki gösterdiği bilgisi de dikkat
çekmektedir. Hatta, Durmaz Market’in sahibinin de karşı fırının ekmek fiyatını 0,4 80
TL’ye indirmesi sonrası, 0,3 TL’den ekmek satmaya başladığı ve satışlarının arttığı
hususu da haberlerde belirtilmektedir.
Bu haberlere ilişkin olarak Samsun Valiliği’nden 6.5.2009 tarih ve 1766 sayılı yazı ile
ekmeğe yapılan zam sonrası fiyat tarifesinin uygunluğu hakkında toplanan komisyon
tarafından yapılan incelemenin aşamaları hakkında bilgi ve belge istenmiştir. Samsun
Valiliği tarafından söz konusu bilgi talebine cevaben hazırlanan yazıda, Oda’nın
belirlediği fiyat tarifesine yapılan itirazları değerlendirmek üzere 5362 sayılı Esnaf ve
Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu çerçevesinde yapılan uzlaşı toplantısından
sonuç alınamadığı, bu nedenle Vali Yardımcısı başkanlığında Esnaf Sanatkârlar 90
Odalar Birliği ve Ticaret Sanayi Odası Başkanlığı temsilcilerinden müteşekkil bir
komisyon oluşturulduğu ve yapılan oylamada oy çokluğu ile zammın uygun
bulunduğu ifade edilmektedir.
Samsun Valiliği’nin bildirdiği üzere Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı ticaret
mahkemesinde söz konusu zamma yönelik olarak ihtiyati tedbir talebinde bulunmuş
olup, dava dilekçesi, yazının ekinde gönderilmiştir. Dava dilekçesinde iddia edilen
Oda tarafından belirlenen azami fiyat tarifesinin halkı mağdur edeceği görüşüne
09-31/672-157
3
dayanak olarak Samsun Büyükşehir Belediyesi tarafından kullanılan gerekçe;“Esnaf
ve Sanatkârlar Odasınca kilogram bazında girdi fiyatlarının artması gerekçe 100
gösterilerek ekmek fiyatlarında artış yoluna gidilmiştir. Bu durum gerçekle
bağdaşmadığı gibi halen piyasada 300 gr Ekmeği 35-40 kuruş arası fiyatlarda satan
işletmelerin de bulunması ve bunların da bu fiyat üzerinden kazanç elde etmesi,
Esnaf ve Sanatkârlar Odasının gerekçesinin de doğruları yansıtmadığını
göstermektedir.” şeklindedir.
Samsun’daki fırıncıların belirlenen azami satış fiyatının altından satış yapabildikleri
Belediye’nin dava dilekçesinden anlaşılmaktadır. Üstelik, 7.5.2009 tarihli dava
dilekçesi şikâyetçinin fiyat ilanını gönderdiği 22.4.2009 tarihli e-postasından sonraki
bir dönemi göstermektedir. 110
Gazete haberleri ve Samsun Valiliği’nden elde edilen yukarıdaki bilgi ve belgelerin
yanı sıra, inceleme kapsamında ulaşılan haberlerde Oda tarafından belirlenen fiyatın
altında satış yaptıkları bilgisi verilen Akkaya Fırını sahibi ve Durmaz Market sahibi ile
de iletişime geçilmiş ve konu hakkında bilgilerine başvurulmuştur. Akkaya Ekmek
Fırını sahibi ile raportörlerce yapılan 2.5.2009 tarihli görüşmede, Samsun’da ekmeğin
mevcut durumda 30,35 ve 40 kuruştan satıldığı bilgisi edinilmiştir. Akkaya Fırını
sahibi, Oda’nın fırıncılardan ucuz ekmek satmamak için senet aldığını ancak,
Oda’nın kendisine ucuz ekmek satmaktan dolayı bir yaptırımı olamayacağını ifade
etmiştir. Aynı tarihte Durmaz Market sahibi ile raportörlerce yapılan telefon 120
görüşmesinden de, ekmeği istedikleri fiyattan satabildikleri anlaşılmıştır.
I.1.2. Değerlendirme
Şikâyetin değerlendirilmesi bakımından değinilmesi gereken ilk husus ekmekteki fiyat
tarifelerine ilişkin düzenlemelerdir. Ekmekte azami fiyatın belirlenmesine ilişkin tacir
ve esnaf niteliğindeki fırıncılar için iki ayrı mevzuat vardır. Esnaf ve Sanatkârlar
Odalarına bağlı esnaf niteliğindeki işletmeler, 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar
Meslek Kuruluşları Kanunu’nun 62. maddesindeki düzenlemeye göre belirlenen
azami fiyatlara uymak durumundadırlar. Tacir ve sanayici niteliğinde olan ve Ticaret
ve Sanayi Odalarına kayıtlı işletmeler ise, 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar 130
Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu’nun 12. maddesi ve bu maddeye dayanarak
çıkarılan “Tacir ve Sanayiciler Tarafından Üretilen Mal Ve Hizmetlerin Azami Fiyat
Tarifelerinin Düzenlenmesi Hakkında Yönetmelik” hükümleri çerçevesinde belirlenen
azami satış fiyat tarifesine uymak durumundadırlar. Her iki düzenlemede de
belirlenen azami fiyat, uygulanacak fiyatlar bakımından bir üst sınırın tespiti
anlamında olup, fırıncılar fiyatlarını bu sınırın altında olmak üzere belirlemekte
serbest olmalıdırlar. Tarifenin belirlenmesi ve tarifeye nasıl itiraz edileceği gibi
hususlar, gerek esnaf, gerekse tacir niteliğindeki fırıncılar için paralel şekilde
düzenlenmiştir. Her halükarda mevzuat gereği, fırıncıların ekmek fiyatlarında Esnaf
ve Sanatkârlar Odaları veya Ticaret ve Sanayi Odaları tarafından belirlenen azami 140
hadleri aşmamaları gerekmektedir. Ancak odaların belirledikleri azami fiyatlara
uymaları konusunda fırıncıları zorlaması 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlali
olacaktır.
Şikâyete konu olayda şikayetçi, Samsun Fırıncılar Esnaf ve Sanatkâr Odası’nın
Samsun’da bulunan fırınlara ekmeği tek fiyattan satma konusunda baskı uyguladığını
iddia etmekte, hatta daha ucuza ekmek satmak isteyen fırın olmasına rağmen ilgili
fırının istediği fiyattan satış yapamadığını belirtmektedir. Bu iddiaların yanı sıra
09-31/672-157
4
şikâyetçi, bir fırının camında yer aldığını ileri sürdüğü bir fiyat ilanını da Kuruma
göndermiştir. Şikâyetçiden bilgisine başvurulmak amacıyla ilgili fırının iletişim 150
numaralarının yanı sıra üzerindeki ifadeleri net olmayan fiyat ilanına ilişkin
açıklamalar talep edilmiş fakat şikâyetçi tarafından istenen bilgiler Kuruma
gönderilmemiştir. Diğer yandan inceleme döneminde Samsun Valiliği’nden konu
hakkında bilgi talebinde bulunulmuş ve gelen bilgilerin ekinde yer alan Samsun
Büyükşehir Belediyesi’ne ait dava dilekçesinde, Samsun’da fırınların ekmeği
belirlenen azami satış fiyatının altında sattığı ifadesinin yer aldığı görülmüştür.
Benzer nitelikteki gazete haberlerinin bulunmasının yanı sıra bu durum haberlerde
adı geçen fırıncılardan da teyit edilmiştir. Ancak iletişime geçen fırınlardan biri
Oda’nın esnaftan senet aldığı iddiasında bulunmuştur.
160
Dolayısıyla elde edilen bilgi ve belgeler, mevcut durumda Samsun’da ekmek satış
fiyatı konusunda 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal eder nitelikte değildir.
Bununla beraber, şikâyetin yanı sıra fırıncılardan senet alındığı gibi bir iddianın
varlığının dikkate alınması gerekmektedir. İlgili pazarda sağlıklı rekabet koşullarının
yaratılması ve geliştirilmesi amacıyla bu kapsamda şikayete konu Oda’ya, ekmekte
fiyat tarifelerinin 4054 sayılı Kanun’a uygun olarak belirlenmesi gerektiği yolunda bir
yazı gönderilmesinin ve düzenlemeler gereği odaların ancak azami fiyat hadlerini
belirleyebileceğinin, bu fiyatların tek fiyat olarak uygulanması için fırıncılara baskı
yapılamayacağının, vurgulanmasının yerinde olacağı kanaatine varılmıştır. 170
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1- Başvuru konusu iddialara ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi
uyarınca Samsun Fırıncılar Esnaf ve Sanatkâr Odası hakkında soruşturma
açılmasına gerek bulunmadığına,
2- Bununla birlikte, 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu 180
çerçevesinde belirlenen tarifelerin ekmekte azami satış fiyat tarifesini ifade
ettiği, bu fiyat tarifesinin fırın ve bakkallar tarafından sabit fiyat olacak şekilde
uygulanmasına yol açacak fiillerin 4054 sayılı Kanun kapsamında rekabet
ihlali oluşturabileceği yönünde Samsun Fırıncılar Esnaf ve Sanatkar Odası’na
görüş yazısı gönderilmesi konusunda Başkanlığa yetki verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy