Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-4-104 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-44/995-341
Karar Tarihi : 03.08.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK 10
B. RAPORTÖRLER : Hilal YILMAZ, Selvi KOCABAY
C. BAŞVURAN : Kıyı Tur Turizm ve Dış Ticaret A.Ş.
İskenderpaşa Mah. Atatürk Alanı No: 10/A 61030 Trabzon
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : Samsunport Samsun Uluslararası Liman İşletmeciliği A.Ş.
Liman Mah. Rıhtım Cad. 55100 İlkadım/Samsun
E. DOSYA KONUSU: Samsunport Samsun Uluslararası Liman İşletmeciliği A.Ş.
(Samsunport)'nin Samsun Limanı'nda sunduğu hizmetlerde aşırı fiyat uyguladığı
iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikâyet dilekçesinde özetle, Trabzon ve Samsun Limanları ile 20
Rusya Federasyonu’nun Sochi-Tuepse ve Novorossysk Limanları arasında genellikle ro-ro
ile narenciye ve yaş sebze ihraç yükü taşıdıkları; Trabzon Limanı’nı işleten Trabzon Liman
İşletmeciliği A.Ş. ile Samsun Limanı’nı işleten Samsunport’un ücretlendirmeleri arasında
aşırı fiyat farkları bulunduğu; gemilerinin Samsun Limanı’nda atık, barınma, palamar,
pilotaj ve römorkaj hizmetlerine ödediği ücretlerin, Trabzon Limanı’nda ödediği ücretlerden
belirgin şekilde yüksek olduğu; iki liman arasındaki esas farklılığın ise yükleme-boşaltma
hizmetinde görüldüğü; gemi işletenin kendi imkânları ile yaptığı yükler bakımından
Samsun Limanı’nda ton başına … ABD Doları ve ayrıca tarifelerde bulunmayan ISPS
Kodu (Uluslararası Gemi ve Liman Tesisi Güvenlik Kodu) kapsamında yük için ton başına
… ABD Doları alınırken, Trabzon Limanı’nda aynı yükleme boşaltma işlemi için ton başına 30
sadece … ABD Doları alındığı ve üstelik ISPS Kod kapsamında ilave bir ücret talep
edilmediği; gemiye verilen içme ve kullanma suyu içinse Samsun Limanı’nda ton başına …
ABD Doları alınırken, Trabzon Limanı’nda ton başına … ABD Doları alındığı belirtilmiş ve
bu çerçevede, Samsunport’un Samsun Limanı’nda sunduğu hizmetlerde aşırı fiyat
uygulamak suretiyle 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiği ileri sürülmüştür.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 06.04.2011 tarih ve 2612 sayı ile giren başvuru
üzerine hazırlanan 27.04.2011 tarih ve 2011-4-104/İİ-11-365.BK sayılı İlk İnceleme
Raporu, 04.05.2011 tarih ve 11-28 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve soruşturma
açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar 40
verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 15.07.2011 tarih ve 2011-4-104/ÖA-11-171.HY sayılı
Önaraştırma Raporu 29.07.2011 tarih ve REK.0.08.00.00-110.02.02/351 sayılı Başkanlık
Önergesi ile 11-44 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
11-44/995-341
2
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; Samsunport hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı görüşüne yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Samsun Limanı’nda sunulan hizmetler göz önünde bulundurularak, dosya kapsamında 50
ilgili hizmet pazarı, “konvansiyonel yük, konteyner elleçleme, ro-ro ve demiryolu ile taşıma
hizmetlerine yönelik liman hizmetleri” pazarı olarak belirlenmiştir.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Dosya konusu liman hizmetleri bakımından, ilgili coğrafi pazar “Karadeniz Bölgesi” olarak
tespit edilmiştir.
I.2. Yapılan Tespitler ve Değerlendirme
Yapılan şikâyet başvurusunda temel olarak, Samsunport’un yükleme ve boşaltma
hizmetleri başta olmak üzere liman hizmetlerinde aşırı fiyat uyguladığı iddia edilmiştir.
Başvuruda, aşırı fiyat iddiası Samsunport ve Trabzon Limanı işleticisi Trabzon Liman
İşletmeciliği A.Ş.’nin yükleme-boşaltma, barınma, palamar, pilotaj, römorkaj, atık ile içme 60
ve kullanma suyu hizmetleri için uyguladığı fiyatlar arasındaki farklılıklara dayandırılmıştır.
4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinde “Bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin bütününde
ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim durumunu tek başına yahut
başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye kullanması”
yasaklanmaktadır. Söz konusu madde kapsamında kötüye kullanma olarak kabul edilen
eylemlerden biri de hâkim durumdaki teşebbüslerin, sundukları mal veya hizmetlerde aşırı
fiyat uygulamalarıdır. Ancak herhangi bir fiyatlamanın hâkim durumun kötüye kullanılması
kapsamında bir “aşırı fiyat” olarak değerlendirilebilmesi için, öncelikle ilgili teşebbüsün ilgili
mal veya hizmeti sunduğu pazarda hâkim durumda bulunması, ardından da uygulanan
fiyatın “aşırı fiyat” niteliğini taşıması gerekmektedir. Diğer taraftan, teşebbüs hâkim 70
durumda olsun veya olmasın, teşebbüs tarafından aşırı fiyat uygulanmadığının tespit
edilmesi durumunda hâkim durum tespitinin yapılmasına gerek duyulmayabilir. Bu amaçla
öncelikle İmtiyaz Sözleşmesi’nin liman hizmet tarifelerinin belirlenmesine ilişkin hükümleri
incelenmiştir.
Samsun Limanı’nın özelleştirilmesi sürecinde TCDD, ÖİB ile Samsunport arasında
akdedilen 31.03.2010 tarihli İmtiyaz Sözleşmesi’nin “Tarifeler” başlıklı 9.16. maddesinin
birinci fıkrasında Liman İşleticisi’nin liman hizmetlerine ilişkin ücret tarifelerini yürürlükteki
mevzuat çerçevesinde tespit etmeye yetkili olduğu ve tarifelerin rekabetçi bir anlayışla
belirleneceği belirtilmiştir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında ise Liman’ın teslim tarihinden
(01.04.2010) itibaren üçüncü yılın sonuna kadar İşleticinin uygulayacağı tarifelerin, 80
TCDD’nin Liman’da 15.03.2010 tarihinde ABD Doları bazında uygulamakta olduğu
tarifelerden daha yüksek olmayacağı hükme bağlanmıştır. Samsunport’un uyguladığı
tarifelerin bahsi geçen tariflerden daha yüksek olması halinde, TCDD İşleticiye İmtiyaz
Sözleşmesi’nin 17. maddesi uyarınca idari para cezası uygulayacak, ihlalin devamı halinde
ise Sözleşme’nin 18.1. maddesi kapsamında Sözleşme feshedilebilecektir. Ancak bu üç
yıllık dönemde Üretici Fiyat Endeksi’nde, ABD Doları/TL paritesinden daha fazla bir
değişimin gerçekleşmesi halinde, İşletici tarifelerde bu fazlalık oranında artış
yapabilecektir. Bunun yanı sıra İşletici, Liman’da TCDD tarafından sunulmayan bir
hizmetin tarifesini veya çeşitli hukuki veya teknik zorunluluklar nedeniyle uygulamak
11-44/995-341
3
zorunda kaldığı ek fiyatlandırmalarını ilk üç yıl içerisinde TCDD’nin onayını almak şartıyla 90
belirlemekte serbesttir.
Sözleşme’nin 9.16. maddesinin üçüncü fıkrasında ise, İşleticinin üçüncü yılın sonundan
itibaren hizmet tarifelerini serbestçe belirleyebileceği, ancak her bir farklı hizmet kategorisi
için maliyet ayrıştırması sistemi ile gider hesabı tutmak (yıllara yayılmış işletme hakkı
bedeli de bir maliyet kalemi olarak sayılmak üzere) ve “fahiş fiyatlandırmadan ” kaçınmak
zorunda olduğu ifade edilmiştir. Ayrıca işleticinin Liman’da aşırı fiyatlandırma yaptığı her
bir olay için TCDD, Sözleşme’nin 17. maddesi uyarınca para cezası uygulayacaktır. Öte
yandan, TCDD, her bir olaya uygulayacağı para cezasından ayrı olarak, İşleticinin
Liman’da aşırı fiyatlandırma uygulamasının devam etmesi durumunda bu uygulamanın
devam ettiği süre boyunca İşleticiye süreli para cezası da uygulayacaktır. İşleticinin ihlali 100
gidermemesi halinde Sözleşme’nin 18.1. maddesi uyarınca Özelleştirme İdaresi
Başkanlığı Sözleşme’yi feshedecektir. Bahsi geçen Sözleşme hükümleri ile TCDD’nin
Samsun Limanı’nda özelleştirme sonrasında aşırı fiyat uygulanmasının önüne geçilmesi
amaçlanmıştır. Yine aynı amaçla, TCDD’nin 5 personelinin gözetim görevini yerine
getirmek üzere Liman’da düzenli olarak çalıştığı Samsunport yetkilileri tarafından ifade
edilmiştir.
İmtiyaz Sözleşmesi’nin söz konusu maddeleri uyarınca, 2013 yılı Nisan ayına kadar
Samsunport tarafından uygulanan liman ücretleri, TCDD tarafından Liman’da 15.03.2010
tarihinde uygulanan fiyatların üzerine çıkılmayacak şekilde belirlenmiştir. Aksi takdirde
Samsunport’a para cezası verilmesi ile İmtiyaz Sözleşmesi’nin feshi dahi söz konusu 110
olabilecektir. TCDD tarafından liman hizmet tarifelerine getirilen üst sınırın, yaptırımları ile
birlikte 2013 yılına kadar devam edecek olması, yani Samsunport’un fiyatlarını belirleme
serbestîsine sahip olmaması dikkate alındığında, bu dönem içerisinde Samsunport
tarafından aşırı fiyat uygulanması mümkün görünmemektedir. Dolayısıyla, Samsunport
tarafından uygulanan tarifelerinin aşırı fiyat niteliğinde olmadığı ve hâkim durumun kötüye
kullanılmasının söz konusu olmadığı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara yönelik
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
olmadığına, şikâyetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 120
Full & Egal Universal Law Academy