AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR
Başvuru no. 47497/08
Çiğdem ŞARKAYA ve Afet SEÇKİN / Türkiye
ve diğer 14 başvuru (bkz., ekli liste)
Başkan
Nebojsa Vucinic,
Yargıçlar
Valeriu Gritco,
Stephanie Mourou-Vikström,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Hasan Bakırcı’nın katılımıyla 13 Aralık 2016 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm) (“Mahkeme”), ekli tabloda belirtildiği üzere çeşitli tarihlerde yapılmış olan yukarıdaki başvurulara ve davalı Devlet ve başvuranlar tarafından iletilen görüşlere ilişkin olarak yapılan müzakerelerin ardından aşağıdaki şekilde karar vermiştir:
OLAYLAR
1. Başvuranlar Türk vatandaşıdırlar. Başvuranların isimleri, doğum tarihleri ve temsilcilerinin isimleri ekte verilmiştir. 75193/10 sayılı başvuruda, başvuran Hikmet Kaya 14 Mart 2015 tarihinde vefat etmiştir ve varisleri Leman Kaya, Fikret Kaya ve Can Kaya 29 Haziran 2016 tarihinde başvuruyu takip etmek istediklerini belirtmişlerdir.
2. Türk Hükümeti (“Hükümet”) kendi temsilcisi tarafından temsil edilmiştir.
A. Davanın koşulları
3. Davanın koşulları, taraflar tarafından ibraz edildiği şekliyle aşağıdaki gibidir.
4. Başvuranların hepsi arazi sahibidirler. Kentsel dönüşüm planları nedeniyle, arazileri kamu kullanımı için ayrılmıştır. Daha sonra, arazilerinin rayiç değerindeki azalma ve arazilerinin akıbetinin ne olacağı konusundaki belirsizlik konusunda şikâyetçi olan başvuranlar, hukuk mahkemeleri önünde tazminat davaları açmışlardır. Davaları reddedilmiş ve sonuç olarak başvuranlar yetkililerden herhangi bir tazminat elde edememişlerdir.
5. Başvuruların detayları ekli tabloda verilmiştir.
B. İlgili iç hukuk ve uygulama
6. Aşağıda bahsi geçen (bk. aşağıda § 10) Tazminat Komisyonu’na ilişkin iç hukuk ve uygulamasına dair bilgilere Paksoy ve Diğerleri/Türkiye (k.k.) (no. 19474/10, 7 Haziran 2016) kararından erişilebilir.
ŞİKÂYETLER
7. Başvuranlar, Sözleşme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi uyarınca, arazilerine konulan kısıtlamalar nedeniyle mülkiyetin çekişmesiz kullanımı haklarının ihlal edildiği konusunda şikâyetçi olmuşlardır. Bu bağlamda, kısıtlamaların arazilerinin rayiç değerini önemli ölçüde düşürdüğünü, belirsizliğe yol açtığını ve mülklerinin kullanmalarını kısıtladığını iddia etmişlerdir. Ayrıca, başvuranlar, yetkililerin söz konusu müdahaleden doğan zarara karşılık tazminat ödememeleri nedeniyle, ağır bir yükü üstlenmek durumunda kaldıklarına işaret etmişlerdir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
8. Mahkeme, İçtüzüğün 42 § 1 maddesine uygun olarak, benzer olay ve hukuki arka plana sahip başvuruların birleştirilmesi gerektiği kanaatindedir.
9. Başvuranlar, Sözleşme’ye Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesi uyarınca, kentsel dönüşüm planları nedeniyle arazilerine uygulanan kısıtlamanın orantısız bir yük teşkil ettiğini ve böylece mülkiyetin çekişmesiz kullanımı hakkının ihlal edildiği konusunda şikâyetçi olmuşlardır.
10. Mahkeme, 6384 sayılı Kanun uyarınca, yargılamaların uzunluğu, kararların geç icra edilmesi ve kararların icra edilmemesine ilişkin başvuruları incelemek üzere Tazminat Komisyonunun kurulduğunu belirtmiştir. Daha sonra, Tazminat Komisyonunun konu bakımından yetkisi, 16 Mart 2014 ve 9 Mart 2016 tarihli kararnamelerle genişletilmiştir. İlgili Komisyon, kentsel dönüşüm planları nedeniyle arazilerine konulan kısıtlama sonucunda başvuranların arazilerini kullanamadıkları göz önüne alındığında mülkiyetin çekişmesiz kullanımının ihlal edildiği iddiasına ilişkin şikâyetleri incelemeye yetkilidir. Buna göre, Hükümet, başvuranların Tazminat Komisyonuna başvuru yapmadıkları gerekçesiyle iç hukuk yollarını tüketmediklerini belirtmiştir.
11. Mahkeme, Ümmühan Kaplan/Türkiye (no. 24240/07, 20 Mart 2012) davasında pilot karar usulünün uygulanmasının ardından, Türkiye’de yeni bir iç hukuk yolunun oluşturulduğunu gözlemlemektedir. Daha sonra, Mahkeme, Paksoy ve Diğerleri/Türkiye ((k.k.), no. 19474/10, 7 Haziran 2013) davasında verdiği kararda, başvuranların iç hukuk yollarını, başka bir deyişle yeni oluşturulmuş olan bu hukuk yolunu tüketmedikleri gerekçesiyle, başvurunun kabul edilemez olduğuna karar vermiştir. Mahkeme, bu kararı verirken, özellikle, söz konusu yeni hukuk yolunun, arazilerinin kentsel dönüşüm kapsamında kamu kullanımına ayrılması nedeniyle kısıtlandığına ilişkin şikâyetleri bakımından, ilk bakışta erişilebilir ve makul bir çözüm sunacak nitelikte olduğu kanısına vardığını belirtmiştir.
12. Mahkeme, Ümmühan Kaplan (yukarıda anılan, § 77) davasında verdiği kararda, Hükümete hali hazırda tebliğ edilmiş olan bu tür başvuruları yine de normal usul kapsamında inceleyebileceğini vurguladığına dikkat çekmektedir.
13. Ancak, Mahkeme, Hükümetin başvuranların 6384 sayılı Kanun ile tesis edilmiş olan yeni iç hukuk yoluna başvurmamış olmalarına ilişkin ilk itirazını göz önünde bulundurarak, yukarıda anılan Paksoy ve Diğerleri ve davasında varmış olduğu sonucu yinelemektedir.
14. Yukarıda belirtilenler nedeniyle Mahkeme, başvurunun iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle Sözleşme’nin 35 §§ 1 ve 4 hükümleri uyarınca reddedilmesi gerektiği sonucuna varmaktadır.
Bu gerekçelerle, Mahkeme oybirliğiyle,
Başvuruları birleştirmeye karar vermiştir.
Başvuruların kabul edilemez olduğuna karar vermiştir.
İşbu karar İngilizce dilinde tanzim edilmiş olup, 19 Ocak 2017 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir.
Hasan BakırcıNebojsa Vucinic
Yazı İşleri Müdür YardımcısıBaşkan
EK
Başvuru no ve Dava adı
Başvuru tarihi
Başvuranın adı, doğum tarihi
Başvuranın temsilcisi
İhtilaf konusu kısıtlanan arazinin detayları
Tazminat talebini reddeden ilk derece mahkemesi kararının tarihi ve numarası
Nihai Yargıtay kararının tarihi ve numarası
47497/08
Şarkaya ve Seçkin
26/09/2008
Çiğdem ŞARKAYA
1937
Afet SEÇKİN
1934
Suner
DAĞTEKİN,
Antalya
Antalya, Merkez, Hurma, Ada no. 12131
Parsel no. 3 (eski)/6-7 (yeni)
1995
15/05/2007
Antalya Asliye Hukuk Mahkemesi, E. 2006/4
K. 2007/108
21/04/2008
E. 2008/4092
K. 2008/5199
3492/09
Arslan
05/01/2009
Gülseren ARSLAN
1940
Ruşen ARSLAN, İstanbul
Adana, Seyhan, Kurttepe, Pafta no. 8284, Parsel no. 3
4/12/1998
27/05/2008
Adana Asliye Hukuk Mahkemesi, E. 2008/139
K. 2008/188
27/04/2009
E. 2009/2988
K. 2009/6374
55534/09
Kervan ve Albayrak
09/09/2009
Hanife KERVAN
1943
Feriha
ALBAYRAK
1959
Ferda KERVAN
1967
Muhammet Cihat
KERVAN
1968
Sebiha KERVAN
1971
Ali Nihat KERVAN
1973
Ersoy GÜNAY,
İstanbul
Kocaeli, Gebze, Muallimköy,
Pafta no. 31,
Parsel no. 1498
18/03/1998
13/02/2008
Gebze Asliye Hukuk Mahkemesi,
E. 2007/214
K. 2008/71
17/02/2009
E. 2009/169
K. 2009/2144
64630/09
Satan ve Diğerleri
01/12/2009
Menduh SATAN
1965
Mustafa TEKİNALP
1951
Fesih
TEKİNALP
1966
Osman Kudret SÖNMEZ,
İzmir
İzmir, Bornova, Kazımdirik, Ada no. 3849
Parsel no. 1, 1982
24/11/2008
İzmir Asliye Hukuk Mahkemesi, E. 2007/346
K. 2008/392
19/10/2009
E. 2009/11105
K. 2009/12911
6630/10
Öğün
28/12/2009
Süleyman ÖĞÜN
1945
Fatih ÖĞÜN
1948
Şükran ÖĞÜN
1954
Mürsel
ÖĞÜN
1959
Oktay POLAT,
Ankara
Ankara, Çankaya,
5. Bölge, Ada no. 6117, Parsel no. 20
31/07/1987
10/06/2008
Ankara Asliye Hukuk Mahkemesi,
E. 2008/189
K. 2008/198
12/10/2009
E. 2009/9267
K. 2009/11911
26034/10
Köse
12/04/2010
Erol KÖSE
1951
Şaban ÖZTÜRK,
Kayseri
Kayseri, Kocasinan, Argıncık, Pafta no. 449, Parsel no. 5180
28/12/2001
29/07/2008
Kayseri Asliye Hukuk Mahkemesi,
E. 2008/190
K. 2008/370
12/10/2009
E. 2009/9921
K. 2009/11813
38645/10
Güner
01/06/2010
Aytaç GÜNER
1945
Onur ULUOCAK,
İstanbul
Osmaniye, Merkez, Raufbey, Pafta no. 4, Ada no. 37, Parsel no. 19
09/04/2003
24/02/2009
Osmaniye Asliye Hukuk Mahkemesi,
E. 2008/362
K. 2009/74
21/12/2009
E. 2009/16348
K. 2009/18226
41917/10
Poyraz
02/07/2010
Nesrin POYRAZ
1933
İstanbul, Pendik, 2. Bölge (Batı)
Pafta no. 93, Ada no. 659, Parsel no. 51
31/01/2000
31/03/2009
Pendik Asliye Hukuk Mahkemesi, E. 2007/397
K. 2009/61
05/04/2010
E.2010/5201
K.2010/5620
47477/10
Bilgiç
28/06/2010
Nedim BİLGİÇ
1955
Alper Tunga BACANLI,
Antalya
Antalya, Merkez, Hurma, Ada no. 12131, Parsel no. 6
1998
03/12/2008
Antalya Asliye Hukuk Mahkemesi,
E. 2007/200
K. 2008/538
01/03/2010
E. 2009/16714
K. 2010/3006
55043/10
Güven
29/07/2010
Turgut GÜVEN
1948
Ayça KAYA,
Ankara
İstanbul, Bağcılar, Mahmutbey, Pafta no. 245 DS II-B,
Ada no. 271,
Parsel no. 1
20/06/1990
02/05/2008
Bakırköy Asliye Hukuk Mahkemesi,
E. 2007/583
K. 2008/221
05/04/2010
E. 2010/4349
K. 2010/5725
57522/10
Tetik ve Diğerleri
16/08/2010
Musa TETİK
1943
Hasan TETİK
1953
Aydın TETİK
1966
Bilal BEĞENDİ
1953
Cemal BEĞENDİ
1958
Nuriye AŞIK
1958
Fahriye ÇELİK
1962
Fikriye YILDIRIM
1958
Alev TETİK HORUŞ, Ankara
Ankara, Yenimahalle,
3. Bölge, Ergazi, Ada no. 42990, Parsel no. 1
26/02/1998
22/04/2008
Ankara Asliye Hukuk Mahkemesi,
E. 2006/507
K. 2008/152
22/02/2010
E. 2009/17998
K. 2010/2471
60898/10
Meşe
07/09/2010
Güllüzar MEŞE
1978
İdris KÖYLÜ,
Antalya
Antalya, Merkez, 3. Bölge, Ada no. 7269, Parsel no. 4,
1989
04/11/2008
Antalya Asliye Hukuk Mahkemesi, E. 2007/384
K. 2008/344
14/06/2010
E.2010/6497
K. 2010/11047
74534/10
Mercan ve Orhan
19/10/2010
Kezban MERCAN
1927
Fikriye MERCAN
1951
Selahattin MERCAN
1959
Seyfettin MERCAN
1955
Sertap MERCAN
1955
Ümit ORHAN
1975
Mehmet ORHAN
1967
Hulusi ORHAN
1965
Ali GÖYMEN
Ankara
Ankara, Yenimahalle, Çayyolu, Ada no. 42026,
Parsel no. 1
1992
21/07/2009
Ankara Asliye Hukuk Mahkemesi,
E. 2008/21
K. 2009/283
26/10/2010
E. 2010/11746
K. 2010/18207
75193/10
Kaya
06/12/2010
Leman KAYA
1964
Fikret KAYA
1984
Can KAYA
1998
H. Hüseyin BÜBERAL
İstanbul
İstanbul, Üsküdar, Kısıklı, Pafta no. 161/1, Ada no. 2461, Parsel no. 1, 2 ve 4
17/04/1995
17/12/2009
Üsküdar Asliye Hukuk Mahkemesi,
E. 2009/678
K. 2009/257
01/11/2010
E. 2010/12510
K. 2010/18677
50327/12
Arı
25/05/2012
Bekir ARI
1959
İzmir
Sibel Ünlü HASDEMİR İzmir
İzmir,
Aliağa, Köycivarı, Pafta no. 1, Parsel no. 5804
1975
24/02/2010
Aliağa Asliye Hukuk Mahkemesi, E. 2009/326
K. 2010/84
25/10/2011
E. 2011/11634
K. 2011/17078
Full & Egal Universal Law Academy