AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR
Başvuru no. 20363/07
Mehmet Nesih SARIKAYA / Türkiye
ve 6 diğer başvuru (bk. ekli liste)
Başkan
Paul Lemmens
Yargıçlar
Ksenija Turković,
Jon Fridrik Kjølbro
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Abel Campos’un katılımıyla 24 Kasım 2015 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), ekli listede belirtilen çeşitli tarihlerde yapılmış olan yukarıdaki başvuruları göz önünde bulundurarak, yapılan müzakerelerin ardından aşağıdaki şekilde karar vermiştir.
OLAYLAR
Başvuranların isimleri ekli listede yer almaktadır. Türk Hükümeti (“Hükümet”), Mahkeme önünde, kendi görevlisi tarafından temsil edilmiştir.
A. Davanın Koşulları
1. Dava konusu olaylar, taraflarca ibraz edildiği şekliyle, aşağıdaki gibi özetlenebilir.
2. Başvurularını yaptıkları tarihlerde, başvuranların hapis cezaları çeşitli kurumlarda infaz edilmekteydi. Cezaevi yetkilileri, başvuranların tümünün telefon görüşmelerinde Kürtçe dilini kullanmalarına engel olmuştur. Başvuranların bu konuda infaz hâkimlikleri önünde yaptıkları itirazlar ve ağır ceza mahkemelerine yapmış oldukları temyiz başvuruları reddedilmiştir.
3. 35306/08 ve 37790/08 başvurulara göre, cezaevi disiplin kurulu kararlarıyla, başvuranların ayrıca Kürtçe dilinde yazılmış mektup göndermelerine de engel olunmuştur. Başvuranların, disiplin kurulu kararlarının iptal edilmesi istemiyle infaz hâkimlikleri önündeki itirazları ve ağır ceza mahkemelerine yapmış oldukları temyiz başvuruları reddedilmiştir.
4. 53408/07 başvuruya göre, cezaevi eğitim kurulunun bir kararıyla, başvuranın ayrıca Kürtçe yayınlanan bir gazetenin ve bir kitabın belirli nüshalarını alma talebi reddedilmiştir. Başvuranın disiplin kurulu kararlarının iptal edilmesi istemiyle infaz hâkimliği önündeki itirazı ve ağır ceza mahkemesine yapmış olduğu temyiz başvurusu reddedilmiştir.
5. 20363/07 başvuruya göre, başvuran, arkadaşları ve akrabaları tarafından ziyaret edilme hakkına ilişkin uygulandığını iddia ettiği kısıtlamaların kaldırılmasının sağlanması istemiyle infaz hâkimliğine bir başvuru yapmıştır. Başvuranın bu talebi, infaz hâkimliği ve sonrasında ise ağır ceza mahkemesi tarafından 5275 sayılı Kanun’un 83. maddesi uyarınca reddedilmiştir.
B. İlgili iç hukuk
1. Tutuklu ve hükümlülerin telefon görüşmesi yapma hakkına ilişkin değerlendirme
6. Söz konusu tarihte yürürlükte olan ilgili iç hukuk ve uygulamasına ilişkin tüm bilgilere Nusret Kaya ve Diğerleri/Türkiye (no. 43750/06, 43752/06, 32054/08, 37753/08 ve 60915/08, §§ 22-25, AİHM 2014 (alıntılar)) kararından erişilebilir.
2. Tutuklu ve hükümlülerin haberleşme hakkına ilişkin değerlendirme
7. Söz konusu tarihte yürürlükte olan ilgili iç hukuk ve uygulamasına ilişkin tüm bilgilere Mehmet Nuri Özen ve Diğerleri/Türkiye (no. 15672/08, 24462/08, 27559/08, 28302/08, 28312/08, 34823/08, 40738/08, 41124/08, 43197/08, 51938/08 ve 58170/08, §§ 30-34, 11 Ocak 2011) kararından erişilebilir.
3. Tutuklu ve hükümlülerin süreli yayın edinme hakkına ilişkin değerlendirme
8. Söz konusu tarihte yürürlükte olan ilgili iç hukuk ve uygulamasına ilişkin tüm bilgilere Mesut Yurtsever ve Diğerleri/Türkiye (no. 14946/08, 21030/08, 24309/08, 24505/08, 26964/08, 26966/08, 27088/08, 27090//08, 27092/08, 38752/08, 38778/08 ve 38807/08, §§ 78-80, 20 Ocak 2015) kararından erişilebilir.
4. 6384 sayılı Kanun ile kurulan Tazminat Komisyonu’nun görev alanına ilişkin değerlendirme
9. İlgili iç hukuka ilişkin tüm bilgilere Yıldız ve Yanak/Türkiye ((k.k.), no. 44013/07, §§ 9-17, 21 Mayıs 2014) ve Özbil/Türkiye ((k.k.), no. 45601/09, § 6, 22 Ekim 2015) kararlarından erişilebilir.
ŞİKÂYETLER
10. Başvuranlar, cezaevi yetkililerinin kendilerinin Kürtçe dilindeki telefon görüşmelerini kısıtlamış olmaları sebebiyle, haberleşmeye saygı haklarına ilişkin bir müdahalede bulunulduğundan şikâyetçi olmuşlardır. 35306/08 ve 37790/08 başvurularda, başvuranlar mektuplarının Kürtçe dilinde yazılmış oldukları gerekçesiyle cezaevi idaresi tarafından postaya verilmemiş olduğunu ifade etmişlerdir. 53408/07 başvuruda, başvuran, cezaevinde bir kitabın ve gazetenin kendisine teslim edilmemiş olması nedeniyle, bilgi alma hakkına ilişkin bir müdahalenin söz konusu olduğundan şikâyet etmiştir. Son olarak, 20363/07 başvuruda, başvuran ziyaret haklarına ilişkin haksız bir müdahalede bulunulduğunu iddia etmiştir. Başvuranlar, bu şikâyetlerine, Sözleşme’nin 3, 6, 8, 10, 13 ve 14. maddelerini dayanak olarak göstermişlerdir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
11. Mahkeme, mevcut davalardaki temel hususların Sözleşme kapsamındaki benzerliğini göz önünde bulundurarak, başvuruların birleştirilmesine ve bu başvuruların tek bir kararda değerlendirilmesine karar vermiştir.
12. Hükümet, Ümmühan Kaplan/Türkiye (no. 24240/07, 20 Mart 2012) davasında uygulanan pilot karar usulünün ardından 9 Ocak 2013 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin, adli yargılamaların uzunluğuna ve yargı kararlarının icra edilmemesi ya da gecikmeli olarak icra edilmesine ilişkin olarak Mahkeme’ye yapılan başvuruların tazminat ödenmek suretiyle çözümüne dair 6384 sayılı Kanun’u yürürlüğe koymuş olduğunu kaydetmiştir. Tazminat Komisyonu’nun görev alanı daha sonra 10 Şubat 2014 tarihinde kabul edilen ve 16 Mart 2014 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan bir kararnameyle, diğer hususların yanı sıra, tutukluların/hükümlülerin Türkçe dışında başka dillerde haberleşme/iletişim haklarına getirilen kısıtlamalara ilişkin şikâyetlerini ve cezaevi yetkililerinin farklı gerekçelere dayanarak, süreli yayınları kendilerine teslim etmeyi reddetmelerine ilişkin şikâyetlerini incelemek üzere genişletilmiştir. Yukarıda belirtilen hususlar ışığında, Hükümet, Mahkeme’den başvuranların Tazminat Komisyonu’na başvurmamış olmaları sebebiyle iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle söz konusu başvuruları reddetmesini talep etmiştir.
13. Mahkeme, Hükümet tarafından belirtildiği üzere, Türkiye’de yeni bir iç hukuk yolunun tesis edilmiş olduğunu gözlemlemektedir. Mahkeme ayrıca, hâlihazırda benzer başvuruları incelemiş olduğunu ve başvuranların iç hukuk yollarını, başka bir deyişle yeni hukuk yolunu tüketmedikleri gerekçesiyle söz konusu başvuruları kabul edilemez olarak beyan ettiğini hatırlatmaktadır (bk. tutuklu kimselerin Kürtçe dilindeki telefon görüşmelerinin kısıtlanmasına ilişkin Bozkurt / Türkiye (k.k.),no. 38674/07, 10 Mart 2015; tutuklu kimselerin Kürtçe dilindeki yazışmalarına ilişkin kısıtlamalara dair Çelik/Türkiye (k.k.), no. 23772/13, 16 Haziran 2015 ve cezaevi yetkililerinin süreli yayınları teslim etmeyi reddetmelerine ilişkin Özbil/Türkiye (k.k.), no. 45601/09, 29 Eylül 2015). Mahkeme, söz konusu başvuruların kabul edilemez olduklarına karar verirken, özellikle, bahse konu bu yeni hukuk yolunun, benzer şikâyetler bakımından ilk başta erişilebilir ve makul bir çözüm sunacak nitelikte olduğunu değerlendirmiştir.
14. Sonuç olarak, Mahkeme, Hükümet’in başvuranların 6384 sayılı Kanun ile tesis edilmiş olan yeni iç hukuk yoluna başvurmamış olmalarına ilişkin ilk itirazını göz önünde bulundurarak, Turgut ve Diğerleri/Türkiye ((k.k.), no. 4860/09, 26 Mart 2013) davasında varmış olduğu sonucu yinelemektedir. Mahkeme bu nedenle, bu şikâyetlerin iç hukuk yollarının tüketilmemiş olduğu gerekçesiyle Sözleşme’nin 35 §§ 1 ve 4 hükümleri gereğince reddedilmesi gerektiği sonucuna varmaktadır.
15. Mahkeme, 20363/07 başvuruda başvuran tarafından ileri sürülen şikâyet ile ilgili olarak ise, tarafların ibraz etmiş oldukları beyanları ve önündeki tüm bilgi ve belgeleri göz önünde bulundurarak, şikâyet edilen hususların yetkisi kapsamına girdiği ölçüde, Sözleşme veya Protokollerinde güvence altına alınan hak ve özgürlüklerin herhangi birinin ihlal edildiğine dair herhangi bir husus doğurmadığı kanaatine varmıştır. Mahkeme ayrıca, başvurunun bu kısmının açıkça dayanaktan yoksun olduğu gerekçesiyle kabul edilemez olduğuna ve Sözleşme’nin 35 §§ 3 (a) ve 4 hükümleri kapsamında reddedilmesi gerektiğine hükmetmiştir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme oybirliğiyle,
Başvuruların birleştirilmesine ve
Başvuruların kabul edilemez olduğuna karar vermiştir.
İşbu karar İngilizce dilinde tanzim edilmiş olup, 17 Aralık 2015 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir.
Abel CamposPaul Lemmens
Yazı İşleri Müdür YardımcısıBaşkan
EK
No.
Başvuru No.
Başvuru Tarihi
Başvuran
Doğum Tarihi
İkamet Yeri
Temsil Eden Avukat
20363/07
26/04/2007
Mehmet Nesih SARIKAYA
20/04/1971
Rize Cezaevi
Davut ERKAN
İstanbul
42789/07
24/09/2007
Mehmet Murat DEĞER
17/02/1982
Batman
53408/07
07/11/2007
Mehmet Nuri TANIŞ
15/08/1975
Bolu Cezaevi
Murat VARGÜN
Almanya
35306/08
04/07/2008
Osman KAPAN
01/01/1965
Bolu Cezaevi
Derya BAYIR
İstanbul
37790/08
22/07/2008
Cemal YILMAZ
04/01/1965
İzmir Cezaevi
Mazlum DİNÇ
İstanbul
18337/09
17/03/2009
Aziz GEZİK
01/05/1979
Adres bilinmiyor
Enver GÜNGÖR
01/01/1982
Elazığ
Mehmet Nur ÇELEBİ
05/07/1974
Sincan Cezaevi
Murat VARGÜN
Almanya
(Aziz Gezik ve Enver Güngör’ü temsil etmektedir)
31514/09
21/04/2009
Nedim ÖZALP
01/04/1963
Bolu Cezaevi
Murat VARGÜN
Almanya
Full & Egal Universal Law Academy