Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2019-1-11 (Devralma)
Karar Sayısı : 19-14/183-81
Karar Tarihi : 04.04.2019
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Adem BİRCAN, Mehmet AYAN,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Şükran KODALAK
B.RAPORTÖRLER: Emine TOKGÖZ, Musa ÇOKUR, Yakup GÖKALP,
Melisa AĞYÜZ
C. BİLDİRİMDE
BULUNANLAR : - TOTAL Marketing Services S.A.
Temsilcileri: Av. Şahin ARDIYOK, Av. Bora İKİLER
Büyükdere Cad. Bahar Sok. No:13 River Plaza
Kat 11-12 Levent Şişli İstanbul
- Saudi Aramco Retail Company
Temsilcisi: Av. H. Emre ÖNAL
Bahar Sok. No:13 River Plaza Kat:17 Levent, Şişli İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Saudi Arabian Oil Company ve TOTAL S.A. tarafından
Tasheelat Marketing Company ve Sahl Transportation Company üzerinde ortak
kontrol tesis edilmesi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 13.03.2019 tarih ve 1806 sayı ile
giren ve eksiklikleri en son 25.03.2019 tarih ve 2121 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine
düzenlenen 25.03.2019 tarih ve 2019-1-11/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle, söz konusu işleme izin verilmesinde
sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME ve DEĞERLENDİRME
(4) İlgili başvuruda; Saudi Aramco Oil Company’nin (ARAMCO) tek kontrolündeki Saudi
Aramco Retail Company (ARAMCO RETAIL) ile TOTAL S.A.’nın (TOTAL) tek
kontrolündeki TOTAL Marketing Services S.A. (TOTAL MARKETING) tarafından
Tasheelat Marketing Company (TASHEELAT MARKETING) ve Sahl Transportation
Company’nin (SAHL TRANSPORT) (birlikte SAHEL) ortak kontrolünün devralınmasına
izin verilmesi talep edilmiştir.
(5) Bildirim konusu işlemin temelini taraflar arasında (…..) tarihinde akdedilen “Hissedarlık
Sözleşmesi” (Sözleşme) oluşturmaktadır. Buna göre, sözleşme uyarınca ARAMCO
RETAIL ve TOTAL MARKETING, %(…..) pay ile SAHEL’in paylara bölünmüş
sermayesinin tamamını ortaklaşa devralacaklardır.
(6) 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ’in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesinin üçüncü fıkrasında ortak girişim;
“Bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak girişim
oluşturulması” şeklinde tanımlanmaktadır. Bu çerçevede bir ortak girişimin 2010/4 sayılı
Tebliğ kapsamında devralma sayılabilmesi için ortak kontrol altında bir teşebbüsün
19-14/183-81
2 / 4
bulunması ve ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması şeklinde iki
unsurun birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.
(7) Ortak kontrolün varlığının gerçekleşip gerçekleşmediğini tespit ederken ana
teşebbüslerin eşit oy hakkına sahip olması veya karar organlarında eşit üyeyle temsil
edilmesi; ana teşebbüslerden bazılarının azınlık paylarına sahip olmasına rağmen veto
haklarını elinde bulundurması, oylamalarda ortak hareket edilmesi gibi hususlar
belirleyici olmaktadır. Ortak kontrol sadece hissedarlık yapısıyla değil, karar alma süreci,
yönetim mekanizması, şirketin önemli kararlarında veto hakkının varlığı, hukuki/fiili olarak
oy haklarının birlikte kullanılması ihtimalleri ve belirleyici oyun yokluğu gibi faktörlerin
değerlendirilmesiyle, niceliksel olmaktan çok niteliksel olarak test edilen bir kavramdır.
(8) Bildirim Formunda, ana şirketlerin, SAHEL’deki oy haklarının (…..) bir sonucu olarak
SAHEL üzerinde ortak kontrol sahibi olacakları belirtilmiştir. Buna göre, (…..) veto
yetkisine sahip olacaktır. Dolayısıyla, SAHEL’in, kurucuların ortak kontrolünde olacağı
anlaşılmıştır.
(9) İktisadi bağımsızlık, ortak girişimin, stratejik kararların alınması bakımından taraflarından
tamamen ayrı hareket etmesini değil, operasyonel anlamda bağımsız faaliyette
bulunabilmesini ifade etmektedir. Zira ortak kontrol altındaki bir varlığın stratejik olarak
ana teşebbüslerden tamamen bağımsız olması gerçekçi olmayacaktır. Bu sebeple ortak
girişimin bağımsız iktisadi varlık olup olmadığı, pazarda aktif bir rol üstlenmeye hazır bir
durumda olup olmadığıyla ve devamlılık (en azından pazarda kalıcı bir değişiklik
meydana getirebilecek kadar devamlı) saikiyle kurulup kurulmadığı ile ilgilidir. Bildirim
konusu işlemde, üzerinde ortak kontrol tesisi edilen SAHEL halihazırda aktif olan bir
teşebbüs olup işlem sonrasında da kendi çalışanları, mali kaynakları ve yöneticilerine
sahip olmaya ve pazarda bağımsız ekonomik bir birim olmaya devam edecektir. Bildirim
konusu işlem, hâlihazırda faal olan dikey bütünleşik iki şirketin ortak girişim haline
gelmesine ilişkin olup Suudi Arabistan’da faal olmaya devam edecektir. Dolayısıyla, ortak
girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıktığı değerlendirilmektedir.
(10) Yukarıdaki tespitler çerçevesinde, bildirime konu işlem 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi
çerçevesinde bir devralmadır. Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, tarafların cirolarının
2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasındaki ciro eşiklerini aştığı, dolayısıyla
işlemin izne tabi olduğu anlaşılmıştır.
(11) Ortak kontrol taraflarından TOTAL MARKETING, TOTAL’in tek kontrolünde olup
hidrokarbonların arama, üretim ve rafinajı yanında petrokimyasallar, özel kimyasallar,
ham petrol ticareti, nakliyatı ve pazarlama alanlarında faaliyet göstermektedir. TOTAL’in
ülkemizde Total Türkiye Pazarlama A.Ş. (TOTAL TÜRKİYE) unvanlı bir iştiraki
bulunmakta olup teşebbüs; madeni yağlar, kimyasallar, doğal gaz, uluslararası
taşımacılık tedariki, petrokimyasallar, inşaat, paketleme, tüketici ürünleri, hijyen ve
kozmetik, otomotiv, tekstil, yapıştırıcı madde, elektrik üretim tesisleri mühendisliği
alanlarında faaliyetlerde bulunmaktadır. TOTAL, özellikle nakliye yüklenicilerine yakıt
tedariki alanında uzmanlaşmıştır. Diğer yandan, polietilen, polipropilenleri içeren
polimerlerin satışı ile iştigal etmektedir. Ayrıca, Türkiye’de doğal gaz tedariki çözümleri
de geliştirmekte ve Hazar Bölgesi’nden yapılan ham petrol ticaretinde Bakü-Tiflis-
Ceyhan Boru Hattı projesinde %(…..) oranında hisse sahibidir. Son olarak, SunPower
Engineering and Construction of Energy Production and Trade ve SunPower Mühendislik
İnşaat Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş. unvanlı iştirakleri aracılığıyla santral inşaat ve
mühendislik hizmetleri gerçekleştirmektedir.
(12) Ortak kontrol taraflarından diğeri olan ARAMCO RETAIL’in hisselerinin tamamı
ARAMCO’ya ait olup ARAMCO’nun perakende satış işleri ile iştigal etmektedir.
19-14/183-81
3 / 4
ARAMCO, Suudi Arabistan Krallığı’nda kurulmuş bir anonim şirket olup devlet
sahipliğindedir. Ham petrol sondajı, üretimi ve pazarlaması, rafinajı, petrokimyasalların
üretimi ve pazarlaması alanlarında faaldir. Türkiye’ye ham petrol ihracatı
gerçekleştirmekte olup ARAMCO’nun ülkemizde yerleşik herhangi bir bağlı ortaklığı veya
iştiraki bulunmamaktadır.
(13) Üzerinde ortak kontrol tesis edilen TASHEELAT MARKETING ile SAHL TRANSPORT
Suudi Arabistan’da halihazırda faal olup pazarlama ve taşıma işini dikey bütünleşik
olarak gerçekleştirmekte olan akaryakıt şirketleridir. Bu kapsamda, SAHL TRANSPORT,
TASHEELAT MARKETING’in istasyonlarına yakıt taşımacılığı hizmeti sağlamaktadır.1
Her iki şirket, “Sahel” markası altında perakende yakıt hizmet istasyonları ve araç servis
merkezlerini içeren bir perakende hizmet istasyonu ağı işletmekte; atıştırmalıklar,
içecekler, şekerlemeler gibi çeşitli ürün ve hizmetler de sunmaktadır. SAHEL’in
Türkiye’de herhangi bir faaliyeti bulunmamakta olup yalnızca Suudi Arabistan’da faaldir.
(14) Bildirime konu işlem kapsamında kurulacak ortak girişim SAHEL’in Türkiye’de herhangi
bir faaliyeti bulunmasa da ana şirketlerin faaliyetleri ülkemizde dikey olarak petrol ve
çeşitli petrol ürünleri pazarlarında örtüşmektedir. Söz konusu pazarlardaki 2017 yılı pazar
paylarına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir:
Tablo 1: Türkiye’de Dikey Pazarlarda 2017 Yılı Pazar Payları
Pazar
Pazar Payı (%)
ARAMCO TOTAL
Petrol ihracatı (…..) (…..)
Petrol ithalatı (…..) (…..)
Akaryakıt satışı (…..) (…..)
Madeni yağlar-genel (…..) (…..)
Madeni yağlar-otomotiv (…..) (…..)
Madeni yağlar-sanayi (…..) (…..)
Madeni yağlar-deniz (…..) (…..)
Polipropilen homopolimer ve copolimer (…..) (…..)
Polistiren ve expand polistiren (…..) (…..)
Yüksek yoğunluklu polietilen, alçak yoğunluklu polietilen, lineer alçak yoğunluk
polietilen
(…..) (…..)
Metalosen (…..) (…..)
(15) Yukarıdaki tablodan da görüldüğü üzere, herhangi bir pazarda ortak girişim taraflarının
pazar payları %25 seviyesine ulaşmamaktadır. Küresel petrol ticaretinde ciddi gücü
bulunan ARAMCO’nun ülkemize gerçekleştirdiği ihracatın payı yaklaşık %(…..) civarında
olup petrolün girdi olarak kullanıldığı ve TOTAL’in aktif bulunduğu akaryakıt, madeni
yağlar, polimerler alt pazarlarında en yüksek pazar payı %(…..) (deniz taşıtlarında
kullanılan madeni yağlar). Bilindiği üzere yatay olmayan yoğunlaşmalarda girdi ve/veya
müşteri kısıtlamasından bahsedebilmek için imkân ve güdü koşullarının sağlanması
gerekmektedir. Ancak tarafların pazar payları pazar kapama yönünde imkan ve/veya
güdüye işaret edecek nitelikte değildir.
(16) Yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde, bildirime konu işlem ile 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi kapsamında herhangi bir pazarda hâkim durum yaratılması veya
mevcut hâkim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılması
söz konusu değildir.
1 Bu kapsamda, kendi bünyesinde yaklaşık (…..) litre; Suudi Arabistan genelindeki diğer istasyonlara
yaklaşık (…..) litre yakıt taşınmaktadır.
19-14/183-81
4 / 4
H.SONUÇ
(17) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan
nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve
böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme
izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy