A) Özel idare geliri
… İl Özel İdaresi ile … İletişim Hizmetleri A.Ş. (…) arasında düzenlenen “Ekli projede, planda, krokide görüldüğü üzere 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu ve Elektronik Haberleşme Hizmetlerinin Yürütülmesinde Geçiş Hakkına Dair Yönetmelik hükümleri çerçevesinde İdare sorumluluk alanlarından geçen bir veya birden fazla güzergahta yer altı kazısı yapılarak fiber optik kablo döşenmesi suretiyle tesisatın geçirilmesi ve İdare Yol Envanteri ve Kadastral haritada görünen asfalt sathi kaplama, stabilize kaplama, tesviyeli ve beton yollardan iş bu protokolün 4.9 maddede belirtilen sürece geçiş hakkı verilmesi” ile ilgili 01.10.2010 tarihli protokolün 3.2. maddesinde,
“İşe başlamadan önce ve işin bitiminde yolun durumu fotoğraflarla belgelenecektir. .. kazılan kesimler ile zarar verilen yol güzergahlarını, zeminin ve yol satıhlarının özelliğine uygun malzeme ile Karayolları Yollar Fenni Şartnamesine uygun olarak eski durumuna getirecektir.”
3.13. maddesinde,
“Protokol imza tarihinden geçerli olmak üzere 90 gün içerisinde söz konusu firma çalışmalarını tamamlamak zorundadır. … protokoldeki sorumluluklarını yerine getirmediği takdirde İDARE yazılı ihtarda bulunarak 30 gün içerisinde eksikliklerin giderilmesini talep edecek eksiklikler giderilmediği takdirde firma tarafından verilen teminat İDARE’ce irat kaydedilecek ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu ve Elektronik Haberleşme Hizmetlerinin Yürütülmesinde Geçiş Hakkına Dair Yönetmelik hükümleri ile bu protokolün 10. madde hükümleri uygulanacaktır.”
Hükümlerine yer verilmiştir.
… İl Özel İdaresi Yol ve Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünce Mali Hizmetler Müdürlüğüne yazılan 23.12.2011 tarihli yazıda, … tarafından fiber optik kablo hattı geçiş çalışmaları sırasında zarar verilen ve eski haline getirilmeyen köy yolları ile ilgili olarak teknik personel tarafından hazırlanan raporda, söz konusu zarar tutarının … TL olduğu ve bu tutarın adı geçen firmanın teminat mektuplarından tahsil edilmesi belirtilmiştir.
… İl Encümenin 02.09.2010 tarih ve 617 sayılı kararında da, … İletişim Hizmetleri A.Ş. nin ... ili sınırları içerisinde Özel İdarenin hizmet alanı içerisinde kalan projede belirtilen hat üzerinde olan asfalt, sathi kaplama, stabilize kaplama, tesviyeli yol, köprü ve menfezler ile kadastral yollardan 25 yıllığına verilen geçit hakkı karşılığı olarak … TL nin adı geçen firmadan tahsil edilmesi ve gereği için kararın İmar ve Kentsel İyileştirme Müdürlüğüne gönderilmesi ifade edilmiştir.
Bu durumda adı geçen firmadan yollara verdiği zarar karşılığı olarak … TL ve geçiş hakkı bedeli olarak da … TL tahsil edilmesi gerekmektedir.
Adı geçen firma tarafından idareye üç adet dekontla toplam (… TL, … TL ve … TL) … TL yatırılmıştır. Ancak 26.12.2011 tarih ve … nolu dekontun “açıklama” bölümünde, yapılan … TL ödemenin “geçiş hakkı” bedeli olduğu belirtilmiştir. Dolayısıyla yollara verilen zarar karşılığı olarak tespit edilen … TL den … TL si tahsil edilmiş kalan … TL si ise tahsil edilmemiş olmaktadır.
Mali Hizmetler Müdürlüğüne yazılan 27.12.2011 tarihli ve … … imzalı yazıda da söz konusu … TL zararın ilgili firma tarafından idare hesaplarına yatırıldığı ve idarede bulunan teminat mektuplarının iadesinde sakınca bulunmadığı belirtilmektedir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinde,
“(Değişik birinci fıkra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararı, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde,
a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,
d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,
e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,
f) (Mülga:22/12/2005-5436/10 md.)
g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,
Esas alınır.”
Hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda bahsi geçen encümen kararı, protokol hükümleri ve bunlara istinaden gerçekleştirilen idari işlemlerin incelenmesinde, bir kamu alacağı olan “yollara verilen zarar” bedelinin ilgili görevlilerce mevzuata uygun olarak tahsil işlemlerinin yapılmaması sonucunda tahsil edilemediği anlaşılmaktadır. Zira geçiş hakkı ile ilgili encümen kararı gereği için İmar ve Kentsel İyileştirme Müdürlüğüne, zarar bedeli olarak belirlenen tutar ise Yol ve Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünce Mali Hizmetler Müdürlüğüne bildirilmiş olup daha sonra da zarar bedelinin tamamının tahsili sağlanmadığı halde bu tutarların tahsil edildiği ve adı geçen firmanın teminatının iade edilmesinde bir sakınca olmadığını belirtir 23.12.2011tarihli ve Genel Sekreter … … imzalı yazı Mali Hizmetler Müdürlüğüne gönderilmiştir. Sorumlular adı geçen firmanın zarar bedelini üç ayrı dekontla idare hesaplarına yatırıldığını, 26.12.2011 tarih ve … nolu dekontta yer alan tutarın geçiş hakkı bedeli ile aynı tutar olan … TL olması nedeniyle idareyi yanıltıcı bir özellik taşıdığını ifade etmişler ise de, söz konusu dekontta yatırılan bedelin geçiş hakkı karşılığı olduğu açıkça belirtilmiştir.
Açıklanan nedenlerle … İletişim Hizmetleri A.Ş. (…) tarafından fiber optik kabloların döşenmesi sırasında yollara verilen zarar karşılığı olarak tespit edilmeyen toplam … TL den tahsil edilmeyen … TL nin sorumlular,
… …, … …, … … ve … …’ya,
Müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ve temyiz yolu açık olmak üzere ortaklaşa ve zincirleme olarak ödettirilmesine oy birliğiyle,
B)Damga vergisi
… İl Özel İdaresi ile … İletişim Hizmetleri A.Ş. (…) arasında düzenlenen söz konusu protokolün 3.12. maddesinde,
“… tarafından protokoldeki söz konusu işlerin yapılması ile ilgili olarak çalışma yapılacak olan yol güzergahlarında meydana gelecek hasar bedeli stabilize yollarda … TL, 1. kat asfalt kaplama yollarda … TL, beton yollarda … TL, büz imalatında … TL olmak üzere toplam … TL olarak İDARE tarafından hesaplanmış olup, bu miktarın … TL si (…) için İDAREYE teminat mektubu verilecektir. Teminat mektubunun süresi protokolün imzalanması tarihinden itibaren 1 (bir) yıl olacaktır.
İDARE ihtiyaç oluştuğunda teminat mektubunun süresini uzatma hakkına sahiptir.”
Denilmektedir.
488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde,
“Bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtlar Damga vergisine tabidir.
Bu kanundaki kağıtlar terimi, yazılıp imzalamak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade eder.
3 üncü maddesinde,
“Damga Vergisinin mükellefi kağıtları imza edenlerdir.
Resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların Damga Vergisini kişiler öder.”
4 üncü maddesinde,
“Bir kağıdın tabi olacağı verginin tayini için o kağıdın mahiyetine bakılır ve buna göre tabloda yazılı vergisi bulunur.
Kağıtların mahiyetlerinin tayininde, şekli kanunlarda belirtilmiş olanlarda kanunlardaki adlarına, belirtilmemiş olanlarda üzerlerindeki yazının tazammun ettiği hüküm ve manaya bakılır.
Mahiyeti tayin edilmek istenen kağıt üzerinde başka bir kağıda atıf yapılmışsa, atıf yapılan kağıdın hükümlerine nazaran iktisap ettiği mahiyete göre vergi alınır.”
8 inci maddesinde,
“Bu kanunda yazılı resmi daireden maksat, genel ve özel bütçeli idarelerle, il özel idareleri, belediyeler ve köylerdir.”
Hükümlerine yer verilmiş ve kanuna ekli I Sayılı Cetvelde belli parayı ihtiva eden akitlerle ilgili kağıtlardan mukavelenameler, taahhütnameler ve temliknamelerin binde 8.25 oranında (2011 yılı için geçerli oran) damga vergisine tabi olacağı belirtilmiştir.
Bu durumda söz konusu protokolden (… * 0,00825) … TL damga vergisi kesintisi yapılması gerekmektedir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Gelirlerin toplanması sorumluluğu” başlıklı 38 inci maddesinde,
“Kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanlar, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumludur.”
Denilmektedir.
Bu nedenle İdarenin Mali Hizmetler Müdürlüğünce söz konusu damga vergisi tahsilatının gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, söz konusu damga vergisinin tahsil edilmemesi sonucunda oluşan … TL kamu zararının … … …, … ve …’ya,
Müştereken ve müteselsilen
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ve temyiz yolu açık olmak üzere ödettirilmesine oy birliğiyle,