Maden ruhsatı-devlet hakkı
3213 sayılı Maden Kanununun “Devlet hakkı ve özel idare payı” başlıklı 14 üncü maddesinde,
“Devlet hakkı, ocaktan çıkarılan madenin ocak başındaki fiyatından alınır.
Üretilen madenin hammadde olarak kullanılması veya satılması halinde, aynı pazar ortamında madenin işletmelerdeki tüvenan olarak ocak başı satışında uygulanan fiyat, ocak başı satış fiyatıdır. Bu fiyat emsallerinden az olamaz. Emsal fiyatının tespitinde bu maddenin üçüncü fıkrası esas alınır.
Tüvenan madenin, herhangi bir zenginleştirme işlemine tabi tutulduktan veya bir prosesten geçirildikten sonra satış fiyatının oluştuğu durumlarda, ocak başı satış fiyatı, madenin ocakta üretiminden ilk satışının yapıldığı aşamaya kadar oluşan nakliye, zenginleştirme ve varsa farklı prosese ait kullanılan tesis ve ekipmanın amortismanı dahil giderler çıkarılarak oluşan fiyattır.
Devlet hakkı,
a) I. Grup ve II. Grup (a) bendi madenler ile mıcır, kaba inşaat, baraj, gölet, liman, yol gibi yapılarda kullanılan her türlü yapı hammaddelerinde ocak başı satış fiyatı boyutlandırılmış ve/veya yıkanmış olarak satılan fiyatı olup, bu madenlerden % 4,
b) II. Grup (b) bendi madenlerde % 2, ancak bu madenlerin yurt içindeki kendi tesisinde işlenerek uç ürün haline getirilmesi durumunda % 1,
c) III. Grup ve V. Grup madenlerde % 4,
ç) IV. Grup madenlerde % 2, ancak Altın, Gümüş ve Platin madenlerinde % 4,
d) VI. Grup madenlerden % 4,
oranında alınır.
(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/8 md.) Ruhsat sahibi tarafından beyan edilen ocak başı satış fiyatı Bakanlık tarafından denetlenir ve eksik beyanlar tamamlattırılır. Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerde yapılacak madencilik faaliyetlerinden Devlet hakkı % 30 fazlasıyla alınır. Devlet hakkı işletme ruhsat harç miktarından az olamaz.
(…)
(Değişik fıkra: 10/6/2010-5995/8 md.) Ruhsat sahibi tarafından yatırılan Devlet hakkının % 25’i il özel idare payı olarak ruhsatın bulunduğu ilin özel idaresine, % 25’i ruhsatın bulunduğu bölgeyle sınırlı olarak altyapı yatırımlarında kullanılmak üzere, doğrudan ilgili ilçe veya ilçelerin Köylere Hizmet Götürme Birlikleri hesabına, % 50’si de Hazine hesabına yatırılır.”
Denilmektedir.
Madencilik Faaliyetleri Uygulama Yönetmeliğinin “Devlet hakkına ilişkin genel hükümler” başlıklı 86 ncı maddesinde de yukarıda yazılı yasa hükümlerine paralel düzenlemeler yapılmıştır.
… İl Özel İdaresi tarafından ... Belediye Başkanlığına Belediyenin alt yapı hizmetlerinde kullanılmak üzere 5 (beş) yıllığına ve ... TL bedelle I (a) grubu maden işletme ruhsatı verilmiştir.
Yukarıda yer alan düzenlemeler doğrultusunda, … İl Özel İdaresi tarafından ... Belediye Başkanlığına maden ruhsatı verilmesi ve adı geçen belediyenin söz konusu madeni işletmesi nedeniyle … Belediyesince 2010 ve 2011 yılları için ödenmesi gereken toplam … TL devlet hakkı hesaplanarak özel idare kayıtlarına alınmış ancak bu tutar tahsil edilmemiştir.
Ayrıca söz konusu maden ruhsatının verilmesi nedeniyle … İl Özel İdaresi ile … Belediye Başkanlığı arasında imzalanan sözleşmenin “Özel Şartlar” bölümünde,
“I (a) grubu maden ruhsatının devredilmek istenilmesi durumunda belirtilen ihale bedeli geçerli olmayıp, İl Encümenince devralacak ilgilinin isteği üzerine yeniden ihale bedeli belirlenir.”
Hükmüne yer verilmiştir.
Söz konusu düzenleme gereğince … Belediyesine verilen I (a) grubu maden ruhsatı adı geçen belediye tarafından tek taraflı bir tasarrufla üçüncü kişilere devredilemeyecek İl Encümeni tarafından yeniden fiyat tespit edilmesi gerekecektir. Ancak … Belediyesince bu düzenlemeye aykırı olarak bahsi geçen ruhsat 16.08.2010 tarihinde … İnş. Taah. Madencilik A.Ş. ye üç yıllığına ve yıllık … TL bedelle kiraya verilmiştir.
Açıklanan nedenlerle, ... Belediyesinden devlet hakkı olarak alınması gereken toplam … TL den,
… TL sinin 26.06.2012 tarih ve … nolu ve 02.11.2012 tarih ve … nolu dekontlarla tahsil edilmiş olduğu anlaşıldığından bu tutar için ilişik kalmadığına oy birliğiyle,
Kalan … TL sinin ise sorumlular … … ve … …’a
Müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ve temyiz yolu açık olmak üzere ödettirilmesine oy birliğiyle,
Söz konusu maden ruhsatını sözleşmesine aykırı olarak üçüncü kişiye kiraya veren … Belediyesi yetkilileri hakkında gerekli yasal işlemlerin yapılması için girişimlerde bulunmayan … İl Özel İdaresi yetkilileri hakkında gerekli yasal işlemlerin yapılması için konunun İçişleri Bakanlığına yazılmasına oy birliğiyle,