MANİA KRİTERLERİNİN AŞILMASI VE SORUMLULUK
2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun “İnşaat Sınırlamaları” başlıklı 47 nci maddesinde, “Havaalanlarının ve ilgili tesis ve teçhizatın çevresinde, ..... Bakanlığınca belirlenecek esaslar içinde ve saptanacak bir alan dahilinde izin alınmadıkça hava trafiği, uçuş güvenliği ve haberleşmeyi engelleyecek, seyrüseferi ve meydan güvenliğini tehlikeye düşürecek nitelikte ve yükseklikte bina, yapı, inşaat yapılması, ağaç ve direk dikilmesi, tesis kurulması yasaktır.
..... Bakanlığı, havaalanları ve uçuş emniyeti tesisleri etrafında uçuş emniyetini tehlikeye düşürebilecek yapı, bina, ağaç, direk gibi tesisleri kaldırtabilir.
(…)
..... Bakanlığı, ilgili kuruluşların da görüşünü alarak havaalanları için yukarıda değinilen hususları kapsayan planları ve kuralları hazırlar ve yayınlar.
(…)”
Denilmek suretiyle, hava trafiği, uçuş güvenliği ve haberleşmeyi engelleyecek, seyrüseferi ve meydan güvenliğini tehlikeye düşürecek nitelikte ve yükseklikte bina, yapı, inşaatların yapılması yasaklanmış, bu durumun önüne geçilmesi ve kontrolü için gerekli planların hazırlanması yetki ve görevi, ..... Bakanlığına verilmiştir.
Bu yetkiye istinaden ..... Müdürlüğü vasıtasıyla havaalanı mania planları hazırlanmış ve havaalanları çevresindeki yapılaşma kriterlerinin tayini için 26.06.2007 tarih ve B.11.1.SGH.0.10.01.05-610-20000 sayılı Genelge çıkarılmıştır.
Çıkarılan bu Genelgeyle, “(…)
Havaalanı Mania Planları sınırları dâhilinde kalan ve arazi zemin kotundan itibaren 45 metre ve daha fazla yükseklikte yapılacak yapılar ile Havaalanı Mania Planları sınırları dışında kalan ve arazi zemin kotundan itibaren 150 metre ve daha fazla yükseklikte yapılacak tüm yapılar için yapım öncesinde ..... Müdürlüğü’nden izin alınması,
(…)
Havaalanı Mania Planlan sınırları dahilinde yapılacak olan imar planı düzenlemelerindeki Hmax yüksekliklerinin, yapılann çatı, baca, anten dahil en üst noktasının dikkate alınarak belirlenmesi,
(…)
Yukarıda belirtilen hususlar dışındaki konularda, havaalanları ve çevresinde yapılacak olan yapılaşmalar için havaalanlarının emniyetini teminen ..... Müdürlüğünün görüşüne ihtiyaç duyulması halinde görüşlerin ilgili belediyeler tarafından
sorulması ve görüş sorulacak parsel ya da bölgenin 3 derecelik UTM (XYZ) koordinatlarının
veya aynı koordinat sistemine göre hazırlanmış sayısal haritalarının elektronik ortamda gönderilmesi,
Havaalanı Mania Planlarının uygulamasından sorumlu belediyelerin, havaalanı yetkilileri ile sürekli işbirliği ve koordinasyon içerisinde bulunmaları,
Yukarıda belirtilen hususların imar planlarına işlenerek ilgili belediyelerce hassasiyetle takibinin yapılması ve yanlış veya eksik uygulamalara sebebiyet verilmemesi, aksi takdirde bu konuda olabilecek tüm olumsuzlardan birinci derecede belediyelerin sorumlu olacağı,(…)”
Hükme bağlanarak, mania planları ve kriterlerinin, imar planlarına işlenmesi ve uygulanmasının takibi ile ilgili sorumluluk, belediyelere verilmiştir.
….. Müdürlüğü Hizmet Binası Yapım işinde, ….. Belediyesinin 16.06.2011 tarih ve 07/3518 sayılı yazısıyla, yapı yüksekliğinin ….. mania oluşturduğu gerekçesiyle, inşaat, mühürlenerek durdurulmuştur.
Bahse konu işin ilerleme safhalarına bakıldığında,
-İşin proje yüklenicisine verilen ve proje çizimine temel oluşturan ….. Belediyesi ….. Müdürlüğü 17.02.2004/553-24 sayılı imar durumu belgesinde, yapı düzeni ile ilgili yaklaşma sınırlarının, arsa sınırlarından ….. m olarak gösterildiği, bunun dışında yükseklik sınırlayıcı veya mania kriterleri ile ilgili kısıtlayıcı veya uyarıcı herhangi bir not veya bilgiye yer verilmediği,
-İşin ihalesi öncesinde aynı müdürlükten alınan 13.09.2006 tarih ve 6248-24 sayılı ve 31.03.2009 tarih ve 1945-24 sayılı imar durum belgelerinde de, bu türden bir bilginin yer almadığı,
-Proje yüklenicisi ….. tarafından tamamlanan yapı projelerinin, ….. Belediyesi Mimarı …… tarafından 3194 sayılı İmar Kanununun 26 ncı maddesine uygunluğu yönünden tetkik edildiği ve onaylandığı,
-….. Müdürlüğünün, 21.01.2009 tarih ve 03884 sayılı yazısı ve ekiyle (mimari proje ve su basman kotu), ….. Belediyesinden inşaat ruhsatı talebinde bulunduğu,
-….. Belediyesinin, 3194 sayılı Kanunun 26 ncı maddesinde tek bir inşaat ruhsatı mevcutken ve yapı projeleri, uhdesindeyken, mevzuata aykırı olarak inşaat ruhsatını iki kısma ayırdığı ve sadece temel ruhsatı (12.03.2009-6/19) verdiği, ancak, birden fazla yazışmada bu ruhsatı, inşaat ruhsatı olarak ifade ettiği,
-İşin ihalesinin, 08.09.2009 tarihinde yapıldığı ve iş yerinin, 11.01.2010 tarihinde teslim edildiği,
-İnşaat henüz temel aşamasındayken ….. İl Özel İdaresinin, 18.03.2010 tarih ve 755/4222 sayılı yazısıyla ….. Belediyesinden, verilen inşaat ruhsatının mania kriterlerine uygun olup olmadığını sorduğu,
-….. Belediyesi, 25.03.2010 tarih ve 12/2696 sayılı yazısıyla, inşaatın sadece ….. m’sinin ….. mania teşkil ettiğini, ancak, 18.04.2011 tarih ve 01/2108 sayılı yazısıyla, asansör üstü olan bu fazlalığın maniaya uygun olduğunu ifade ettiği,
-….. Müdürlüğünün 07.06.2011 tarih ve 1022/7820 sayılı ve ….. müdürlüğünün 06.06.2011 tarih ve 302/5231 sayılı yazıları, ….. Belediyesinin, maniayı deniz seviyesinden tespit ettiğini, yapının bulunduğu yerin, deniz seviyesine göre yüksekliğinin dikkate alınmadığını ve yapının, ….. m mania oluşturduğunu ortaya koyduğu,
-Bunun üzerine Belediyenin, 16.06.2011 tarih ve 07/3518 sayılı yazısıyla, inşaatı mühürleyerek durdurduğu,
Tespit edilmiştir.
….. Müdürlüğü ve İl Özel İdaresi, mania planlarını ve kriterlerini imar planlarına işlemek ve uygulamakla yükümlü olan ….. Belediyesine, gerek proje aşamasında, gerek ihale aşamasında, gerekse inşaat aşamasında inşaatın yüksekliği ile ilgili bilgileri zamanında vermiş, mania kriterleri konusunda ayrıca hassasiyet göstermiştir.
Söz konusu binanın, mania nedeniyle bazı kısımlarının yıkılması durumunda 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesi uyarınca kamu kaynağında eksiliş, dolayısıyla kamu zararı oluşabilecek ise de henüz bir yıkım gerçekleşmemiş, diğer bir ifadeyle kamu kaynağında bir azalma da olmamıştır. Kaldı ki, binanın proje ve kontrollük safhasında yer alan ve sorguya konu olan ….. Müdürlüğü ve İl Özel İdare personelinin, Kanunun aynı maddesi uyarınca yukarıda belirtilen nedenlerle kasıt, kusur veya ihmallerinden söz edilemez ve bu kişilere sorumluluk yüklenemez.
Yine projelerde onayı bulunan ….. Belediyesi mimarı ….. da, projeleri tetkiki sırasında mania plan ve kriterlerinin, Belediye imar planlarına işlenmemiş olmasından veya yanlış işlenmiş olmasından dolayı, mevcut onaylı imar planına göre projeyi onaylamış olduğundan bu kişinin, kasıt, kusur veya ihmalinden bahsedilemeyeceğinden, maniadan dolayı oluşacak kamu zararından sorumlu tutulamaz.
Bu itibarla, sorumlular ….. hakkında yapılacak bir işlem bulunmadığına,
Ancak ….. Bakanlığınca (….. Müdürlüğü) belirlenen mania kriterlerinin imar planlarına işlenmemesi veya mania kriterlerinin doğru bir şekilde imar planlarına yansıtılmaması ile ilgili olarak uygulama imar planını hazırlamakla görevli ….. Belediyesi ile onaylamakla görevli ….. Büyükşehir Belediyesi görevlileri hakkında gerekli inceleme ve soruşturma yapılmak üzere konunun ….. Bakanlığına gönderilmesine,
oy birliğiyle,