Fiyat Farkı
… İşine ait sözleşmenin 14 üncü maddesinin ikinci fıkrası ile İdari Şartnamenin 45 inci maddesinin üçüncü fıkrasında, “24.12.2002 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı gereğince yürürlükteki esaslara göre fiyat farkı ödenecektir.” denilmektedir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanununa göre İhalesi Yapılacak olan Yapım İşlerine İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esaslar hakkındaki 2002/5039 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 5 inci maddesinde, “ Bu esasların uygulanmasında,
(...)
j) Uygulama ayı: İdarece onaylanmış iş programına uygun olarak işlerin gerçekleştirildiği ayı,
k) Temel İndeks : İhale (son teklif verme) tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait indeksi,
1) Güncel İndeks : Hakedişin düzenlendiği tarihin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait indeksi,
(…)
m) Fiyat farkı: ……uygulama ayı içinde iş programına uygun olarak ilerleme yüzdelerine göre gerçekleşen imalat iş grupları için, bu Esaslara göre ödenecek veya kesilecek bedeli,”
(…)
ifade eder.”
6 ncı maddesinde, “Fiyat farkı aşağıdaki formüle göre hesaplanır:
F = An x B x ( Pn - 1 )
In Çn Dn Yn Kn Gn Mn
Pn = [ a —— + b1 —— + b2 —— + b3 —— + b4 —— + b5 —— + c —— ]
I0 Ç0 D0 Y0 K0 G0 M0
Formülde, F: Fiyat farkını (TL),
An: İlk geçici hakedişte (n=l) olmak üzere (n) inci hakedişte, birim fiyatlı işlerde, uygulama ayında gerçekleşen iş kalemleri ve ihzarat miktarlarının sözleşme birim fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), anahtar teslimi götürü bedel işlerde ise, uygulama ayında gerçekleşen ilerleme yüzdesiyle sözleşme bedelinin çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL),
B: 0,90 katsayısını,
Pn: İlk geçici hakedişte (n=l) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel indeksler ve güncel indeksler ile a, bl, b2, b3, b4, b5 ve c ağırlık oranları temsil katsayılarının yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını,
a: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak işçilik ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,
b1: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak çimentonun ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,
b2: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak demirin/çeliğin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,
b3: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak akaryakıtın ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,
b4: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak kerestenin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,
b5: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak diğer malzemelerin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,
c: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,
ifade eder.
(...)
denilmektedir.
Bu maddeye göre, formüldeki a, b1, b2, b3, b4, b5 ve c için belirlenecek sabit katsayıların toplamının bire (1.00) eşit olacak şekilde, ihaleden önce, işin niteliğine ve gereklerine göre idarece belirlenerek ihale dokümanında gösterilmesi zorunludur. Ancak, idari şartname ve sözleşmede bu Esaslara göre fiyat farkı verileceği belirtilmesine rağmen, ihaleyi yapan idare tarafından ihale dokümanında işin niteliğine ve gereklerine göre herhangi bir ağırlık oranı temsil katsayısı belirlenmemiş ise, fiyat farkı hesaplanırken temel indeks ve güncel indeks olarak yukarıdaki indeksler yerine, Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (TÜİK) tarafından aylık yayımlanan (1994=100) bazlı Tablo- 2: Toptan Eşya Fiyatları İndeks Sayıları Tablosunun “Genel” satırındaki sayının esas alınacağı da yine aynı maddede belirtilmiştir.
Ayrıca Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esasların 8 inci maddesinde, “Herhangi bir aya ait onaylı iş programındaki ödenek harcanamadığı takdirde, daha sonraki aylarda yapılacak hakedişlerde, hakediş toplamları ödeneğin harcanamayan kısmına eşit olana kadar, iş programı gerçekleştirilmemiş ayın indeksi uygulanır. ” hükmüne yer verilmiştir.
Hakediş raporlarının da, sözleşmenin “Ödeme Yeri ve Şartları” başlıklı 11 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre sözleşmenin eki olan Yapım işleri Genel Şartnamesinde düzenlenen esaslar çerçevesinde, kanuni kesintiler de yapılarak her ayın ilk beş iş günü içinde düzenlenmesi gerekmektedir.
Yukarıda yapılan açıklamalara göre fiyat farkı, uygulama ayı içinde iş programına uygun olarak ilerleme yüzdelerine göre gerçekleşen imalat iş grupları için ödenecek veya kesilecek bedeli ifade ettiğinden, hakedişler her ay düzenlenmese bile fiyat farkı hesabının aylık ödenek dilimlerine göre hesaplanması gerekmektedir. Dolayısıyla hakediş hangi ay düzenlenirse düzenlensin fiyat farkı hesap edilirken hakedişin düzenlendiği tarih değil ödenek dilimleri ve ödenek dilimlerine göre de güncel indeksin esas alınması gerekmektedir.
Ancak uygulamada hakedişler aylık olarak düzenlenmemiştir. Buna rağmen fiyat farkı hesap edilirken iş programındaki aylık ödenek miktarları değil, hakediş tutarının tamamı ve bu tutara uygulanmak üzere hakedişin düzenlendiği aya ilişkin indeks dikkate alınmıştır. Böylece işin tamamı son ayda yapılmış gibi fiyat farkı ödenmiştir.
Sorumlular savunmalarında kamu zararının tahsil edildiğini ifade etmişlerdir.
Bu itibarla, … İşinde, fiyat farkının hatalı hesaplanması sonucu oluşan toplam … TL kamu zararının sorumlulara ortaklaşa ve zincirleme olarak ödettirilmesine karar verilmesi gerekmekte ise de, kamu zararının tamamının … tarih ve … nolu banka dekontu ile tahsil edilmiş olduğu anlaşıldığından ilişik kalmadığına, oy birliğiyle,