Yiyecek Yardımı
Asıl ilamın …üncü maddesiyle hüküm dışı bırakılan konunun 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 50 nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü gereğince görüşülmesinin devamına karar verildi.
5902 sayılı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 18 inci maddesinin üçüncü fıkrasında, “Müdürlüklerin harcamaları, il özel idarelerinin bütçelerine bu amaçla konulacak ödenekten yapılır. Harcamalarda, İl Özel İdaresi Kanununda il genel meclisi ve il encümenine verilen yetkiler vali tarafından kullanılır. Müdürlüklerin personel harcamaları ve personel ile ilgili diğer harcamaları Başkanlık bütçesinden karşılanır.” denilmektedir.
Anılan kanunun 18 inci maddesiyle, İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü, İl Genel Meclisinin görev ve yetki alanı dışında tutularak, diğer özel idare birimlerinden farklı bir noktada konumlandırılmış, personel harcamalarının ve personel ile ilgili diğer harcamalarının, Başkanlık bütçesinden karşılanması hükme bağlanmıştır. İl Genel Meclisinin görev ve yetki kapsamında bulunmayan personel giderlerinin, 5902 sayılı Kanun uyarınca Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığınca karşılanması gereken İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğüne, yiyecek yardımı için İl Özel İdare bütçesinden ödenek tahsis edilmesi mümkün değildir.
Danıştay 5. Dairesi de 17.5.2012 tarih ve 2012/884 Esas, 2012/3279 Karar numaralı ve 13.04.2012 tarih, 2012/2007 Karar numaralı Kararlarında, İl Afet ve Acil Durum Müdürlükleri bünyesinde çalışan memurlara İl Özel İdare bütçesinden yiyecek yardımı yapılamayacağına hükmetmiştir.
Diğer taraftan, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 212 nci maddesinde, “Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tespit olunur.” denilmiş ve bu hüküm gereğince 11.12.1986 tarih ve 19308 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin “Yardımın Şekli” başlıklı 3 üncü maddesinde,“Yiyecek yardımı yemek verme şeklinde yapılır. Bu yardım karşılığında nakten bir ödemede bulunulmaz.”
“Yemek Servis Giderleri” başlıklı 4 üncü maddesinde,“Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır.
Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır.”
“Yardımın Şartları” başlıklı 5 inci maddesinde,“Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödenek, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödenir.
Yemek servisi, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabilir.
Yemek servisi için gerekli bina, tesis ve demirbaş eşya kurumlarca sağlanır. Bunlara karşılık memurlardan ücret alınmaz.”
hükümlerine yer verilmiştir.
Memurlara yapılacak yemek yardımı konusunda, 657 sayılı Kanunun 212 nci maddesine dayanılarak çıkarılan yegane düzenleyici işlem olan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin yukarıda yer alan hükümlerinde yemek yardımı yapılmasının esas ve usulleri ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Buna göre yemek yardımı, ayni yemek verme şeklinde yapılacak, yemek yardımı adı altında, memurlara nakden bir ödemede bulunulamayacağı gibi yemek harici herhangi bir ayni yardıma dönüştürülme imkanı da bulunmamaktadır. Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödenek, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödenecek, dolayısıyla yemek verme hizmetini gerçekleştirmeyen kuruluşlara bu tür ödemeler yapılamayacaktır.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, 657 sayılı Kanuna tabi memurlara yapılacak yiyecek yardımının, nakit para ve ayni yemek yardımı yerine personele para temsili araçlar sağlanarak yapılması mümkün değildir.
Öte yandan, 4734 sayılı Kanunda hizmetin tanımı yapılırken, “yemek hazırlama ve dağıtım” ifadelerine yer verilmiştir. Bu ifadeden mamul mal alımı şeklinde lokantalardan hazır yemek alımının değil, yukarıda anılan yönetmelik hükümleri çerçevesinde yemeğin hazırlatılmasının ve dağıtım hizmetinin alınmasının kastedildiği anlaşılmaktadır.
Mevcut haliyle uygulama, 4734 sayılı Kanunun cevaz verdiği bir hizmet alımından çok, mal alımı şekline dönüşmüş durumdadır. Kaldı ki 4734 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra söz konusu Yönetmelikte muhtelif değişiklikler yapılmış olmasına karşın, yiyecek yardımının nakit para ve para temsili araçlar vasıtasıyla temin edilebilmesine yönelik bir düzenlemeye gidilmemiştir.
Kamu zararı tutarı … TL olarak tespit edilmiştir. Ancak bu tutarın hesabında maddi hata yapıldığı görülmüş olup, kamu zararı tutarı … TL olarak yeniden tespit edilmiştir.
Bu itibarla, … TL için verilmiş olan hüküm dışı kararının kaldırılarak, İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü personeline yapılan yiyecek yardımının İl Özel İdaresi bütçesinden karşılanması ve bahse konu yardımın yemek verme yerine para ile temsil edilen araçlar (ticket) vasıtasıyla, … A.Ş.’den yapılması sonucu oluşan ve ayrıntısı aşağıdaki tabloda gösterilen toplam … TL kamu zararının Harcama Yetkilisi ve İhale Yetkilisi …, Gerçekleştirme Görevlisi ve İhale Komisyon Üyesi … ile İhale Komisyonu Üyeleri …’ya, müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ve temyiz yolu açık olmak üzere ödettirilmesine oy birliğiyle,