Yemek yardımı
Asıl ilamın 26 ncı maddesiyle hüküm dışı bırakılan konunun 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 50 nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü gereğince görüşülmesinin devamına karar verildi.
657 sayılı Devlet Memurları Kanununda memurların yararlanacağı çeşitli sosyal yardımlara yer verilmiştir. Bunlardan aile yardımı gibi bazıları her ay memurlara aylıklarıyla birlikte ödenirken bazıları belli şartlarda ve belli şekillerde verilmektedir. Örneğin Kanunun 212 nci maddesinde, “Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tesbit olunur.” hükmü yer almıştır. Madde hükmünde ‘Devlet memurlarının yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları’ denmeyip ‘hangi hallerde’ ifadesine yer verilmiştir. Yani her memur her hal ve şartta yemek yardımından faydalanamayabilir. Memurun hangi halde ve ne şekilde bu yardımdan faydalanacağı da yönetmeliğe bırakılmıştır.
Anılan maddeye dayanılarak hazırlanan, Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının. Devlet Memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacaklarını ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemek olduğu, “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, bu Yönetmeliğin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar hakkında uygulanacağı, “Yardım Şekli” başlıklı 3 üncü maddesinde, yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı, bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulamayacağı, “Yardımın Şartları” başlıklı 5 inci maddesinde, kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği, yemek servisinin, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabileceği, yemek servisi için gerekli bina, tesis ve demirbaş eşyanın kurumlarca sağlanacağı hükümlerine yer verilmiştir.
Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinde yer alan hükümler göz önünde bulundurulduğunda, 657 sayılı Kanuna tabi memurlara yapılacak yiyecek yardımının nakit para ve para temsili araçlar sağlanarak veya civardaki lokantalara bedeli ödenmek suretiyle temin edilmesi şeklinde yapılması mümkün bulunmamaktadır.
Öte yandan 4734 sayılı Kamu İhale Kanununda hizmetin tanımı yapılırken, ‘yemek hazırlama ve dağıtım’ ifadelerine yer verilmiştir. Bu ifadeden mamul mal alımı şeklinde lokantalardan hazır yemek alımının değil, yukarıda zikredilen yönetmelik hükümleri çerçevesinde yemeğin hazırlatılması ve dağıtımı hizmetinin alınmasının kastedildiği anlaşılmaktadır. Mevcut haliyle uygulama, Kamu İhale Kanunun cevaz verdiği bir hizmet alımından çok, mal alımı şekline dönüşmüş durumdadır. Kaldı ki 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun yürürlüğünden sonra Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinde muhtelif değişiklikler yapılmış olmasına karşın, yiyecek yardımının nakit para ve para temsili araçlar sağlanarak veya civardaki lokantalara bedeli ödenmek suretiyle temin edilebilmesine dönük bir düzenlemeye de gidilmemiştir.
Bu itibarla, asıl ilamın 26 ncı maddesi ile verilmiş olan hüküm dışı kararının kaldırılarak, … İlçe Özel İdaresi ile … Kebap … arasında 4734 sayılı Kanunun 22 nci maddesinin (d) bendine göre imzalanan sözleşme gereğince, aylık yenilen öğün sayısı kadar ilgili yükleniciye ödeme yapılması sonucu oluşan ve ayrıntısı aşağıdaki tabloda gösterilen toplam … TL kamu zararının,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi … …’e,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi … … ile Gerçekleştirme Görevlisi … …’a,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi … … ile Gerçekleştirme Görevlisi … …’a,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi … … ile Gerçekleştirme Görevlisi … …’a, müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ve temyiz yolu açık olmak üzere ödettirilmesine,
Daire Başkanı … … ve Üye … …’ün, “657 sayılı kanunun 212 nci maddesine dayalı olarak yürürlüğe konulan Memurlara Yapılacak Yiyecek Yardımı Yönetmeliği hükümleri değerlendirildiğinde,
- Yiyecek yardımı yemek verme şeklinde yapılacak, nakdi ödeme yapılamayacaktır. (Madde-3)
- Yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere bütçeye ödenek konulacak, geriye kalan kısmı yemek yiyenlerden karşılanacaktır.(Madde-4)
- Bütçeye konulan ödenek, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödenecektir. (Madde-5)
- Yemek servisi personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla kurulabilecektir. (Madde-5)
22.08.2009 tarihli Resmi Gazete yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliğinde, hizmet alım ihalelerinde oluşan tereddütlerin giderilmesine yönelik bir dizi açıklamalarda bulunulmuştur.
Tebliğin,
- 73.1 ve 73.3 üncü maddelerinde, yemek alım ihalelerinde kapasite raporunun hazırlanmasında nelere dikkat edileceği hususlarının açıklandığı,
- 75.3 ve 75.4 üncü maddelerinde, malzemeli veya malzemesiz yemek hizmeti alımı ihalelerinde, yeterliğe ilişkin hususların açıklandığı,
görülmektedir.
Bu açıklamalar dikkate alındığında, idarelerin, memurlarına yapacakları yemek yardımını, hizmet alımı çerçevesinde, bu işle iştigal eden lokantalardan ihale hükümleri çerçevesinde temin etmelerinde mevzuata bir aykırılık bulunmadığı anlaşılmaktadır. Yemeğin kurumun mutfağında hazırlanmasına imkan verildiği gibi yüklenicinin kendi mutfağında hazırlanmasında da mevzuata aykırılık bulunmamaktadır. Burada tereddüt edilecek bir tek husus, yemek servisinin personele nerede yapılacağı konusunda olabilir. Mevzuatta yemek servisinin kurum bünyesinde belirlenen bir yerde yapılacağını zorunlu kılacak bir düzenleme bulunmadığı gibi, mevcut uygulamanın olumsuzluğundan da söz edilemez.
Diğer taraftan, satın alma yönteminin ihale mevzuatına aykırılığı yönünde de bir tespitin olmadığı dikkate alındığında, idarece tesis edilen işlemin mevzuata uygun olduğuna hükmedilmesi gerektiği kanaatiyle çoğunluk görüşüne karşıyım.” şeklindeki karşı oylarına karşın oy çokluğuyla,