HAKEDİŞ
a) ….. Restorasyonu işinde, V.0413 Eski taş duvar yüzlerinde derz açılması iş kalemi imalat miktarının, 3 ve 4 no’lu hakediş metrajlarında yer alan mahallere, 6 no’lu hakediş metrajlarında tekrar yer verilmesi sonucu ... m² fazla hesaplandığı ve ödendiği, hakediş ve eki belgelerden anlaşılmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde, “h) Kamu gideri: Kanunlarına dayanılarak yaptırılan iş, alınan mal ve hizmet bedelleri, sosyal güvenlik katkı payları, iç ve dış borç faizleri, borçlanma genel giderleri, borçlanma araçlarının iskontolu satışından doğan farklar, ekonomik, malî ve sosyal transferler, verilen bağış ve yardımlar ile diğer giderleri (…) İfade eder.”
Aynı Kanunun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinin, “Kamu zararı, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde,
a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
(…)
Esas alınır.”
Hükümleri uyarınca bu şekilde yapılan hesaplama ve ödeme, kamu kaynağında eksilişe ve kamu zararına sebep olmuştur.
Belirtilen nedenlerle, ….. TL kamu zararının sorumlularından tahsili gerekmekte ise de bu tutarın, ….. tahsil edilmesi nedeniyle ilişilecek husus kalmadığına, oy birliğiyle,
b) İş kapsamında yapılan V.1818/A Düz çatı vb. yerlerde (2 mm) kalınlığında kurşun döşenmesi (Kurşun dâhil), V.1819/A Kubbe, tonoz, mahruti, meyilli ve kavisli yerlerde (2 mm) kalınlığında kurşun döşenmesi (Kurşun hariç) ve V.1820/C Kubbe, tonoz, mahruti, meyilli ve kavisli yerlerde (2 mm) kalınlığında kurşun döşenmesi (Kurşun dâhil) iş kalemlerinin birim fiyat tariflerinde, “(…) levha ve kösteklerin üst başlar 6 mm’lik kapitoner (beton) çivi ile zemine tespit edilmesi, çivi başı altına kurşun pul konularak çakılması, (…) duvarda açılmış duvar ve baca dibi kurşun derzlerine kurşunun tespitinde dübel veya gerekli çivi kullanılarak (kubbe baca diplerinde en az 25 cm. yukarıda olacak şekilde) kurşun uçlarının derz içine sokularak dövülmesi (…) her türlü malzeme ve işçilik dahil, beher kg bedeli” denilmekte, birim fiyat analizlerinde de, 04.303 ve 04.304 pozlarından kapitoneye (beton) çivi ve madeni pul bedeli, yer almaktadır.
Bu durumda, V.1818/A, V.1819/A ve V.1820/C poz numaralı iş kalemleri teklif birim fiyatına dâhil olduğu anlaşılan imalatlar için ayrıca, Özel 06 8x8 mm kesitinde dörtköşe paslanmaz çelik çubuklarla kurşun kösteklerin bağlanması için başlıklı çivi yapılması ve yerine çakılması iş kaleminin, ödenmesi mümkün değildir.
5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi hükümleri uyarınca söz konusu iş kalemi için yapılan ödeme, kamu kaynağında eksilişe ve kamu zararına sebep olmuştur.
Belirtilen nedenlerle, ….. TL kamu zararının sorumlularından tahsili gerekmekte ise de bu tutarın, ….. tahsil edilmesi nedeniyle ilişilecek husus kalmadığına, oy birliğiyle,
c) İş kapsamındaki V.0502/A Eski eserlerde yıkıntı moloz toprak karışımı hafriyat yapılması iş kaleminin, inşaat mahallindeki yıkıntı ve molozların kazılması için, V.0510 Eski eserde dar derin hafriyat yapılması iş kaleminin, iç mahallerde yapılacak kazılar için ve V.0511 Eski eserde geniş derin hafriyat yapılması iş kaleminin, avlu ve dış mahallerde yapılacak kazılar için öngörülmüştür. Dolayısıyla, kazı yapılan yerin mahal ve özelliğine göre söz konusu kazı pozlarından imalat bedeli hesaplanması ve ödemenin de buna göre yapılması gerekmektedir.
Hakediş ve eki belgeler incelendiğinde, yıkıntı ve moloz kazıları ile bina oda içleri ve avlu kısımlarında yapılan tüm kazıların, birim fiyatı daha pahalı olan V.0502/A pozundan ödendiği anlaşılmıştır. Ayrıca, 221,851m³ kazı miktarı, mükerrer hesaplanmıştır.
Diğer taraftan, V.0502/A pozunun teklif birim fiyatı, Eski Eser Birim Fiyat Eki Listesinde yer alan birim fiyatların aksine, diğer pozlara nazaran daha yüksek verilmiştir. V.0502/A pozu, birim fiyatı ….. TL iken ….. TL, V.0510 pozu birim fiyatı ….. TL iken ….. TL, V.0511 pozu birim fiyatı ….. TL iken ….. TL olarak teklif fiyat verilmiştir.
Söz konusu kazı imalatları, V.0502/A pozu yerine V.0510 pozundan hesaplandığında, derinliği 2 m’den fazla olan yerler için, YFT. 22 Her cins zeminde el ile yapılan (geniş-dar) derin kazılarda derinlik zammı (İksasız kazılarda) iş kalemi ödenmesi gerekmektedir.
5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi hükümleri uyarınca yukarıda izah edildiği şekilde yapılan ödemeler, kamu kaynağında eksilişe ve kamu zararına sebep olmuştur.
Belirtilen nedenlerle, …… TL kamu zararının sorumlularından tahsili gerekmekte ise de, bu tutarın, ….. tahsil edilmesi nedeniyle ilişilecek husus kalmadığına,
Başkan Vekili ….., “Söz konusu işte, teklif birim fiyat cetvellerinde inşaat alanında yapılacak kazılar için, kazı yapılan yerin mahal ve özelliğine göre farklı kazı pozları belirlendiği görülmektedir. İmalat bedelleri hesaplanırken fiilen yapılan kazı imalat mahalli dikkate alınarak uygun poza göre ödeme yapılması gerektiği açıktır. Ancak savunmalarda söz konusu işin Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu ….. Bölge Kurulu kararı gereği bilim heyeti danışmanlığında yürütülmekte olduğu, medrese hücre ve dershane oda duvarlarında bulunan yapısal derin çatlakların ±0.00 kotunun altına doğru da ilerlediğinin tespit edilmesi, özellikle ….. Caddesi tarafına doğru medresenin yatayda 40cm dışa doğru deplasman yapmış olması ve bu sebeple ±0.00 kotunun altına doğru da devam eden derin yarıklara ulaşıp bu çatlakların dikişinin ve tamiratının yapılması gerekliliğinden dolayı ±0.00 kotunun ortalama 8m derinliğe kadar olan dolgunun boşaltılarak buradaki çatlaklara müdahale edildiği. Fiilen gerçekleştirilen bu imalatın karşılığı birim fiyatın da keşifte bulunmadığı, ancak çatlaklara müdahale etmenin yapının depreme karşı dayanımı bakımından ortaya çıkan zaruri bir imalat olduğu ifade edilmiştir.
Öncelikle söz konusu imalatlar sıradan bir inşaata ait imalatlar değil, yapımı 1463-1470 yıllarına kadar uzanan ….. yaptırılmış bir eserde gerçekleştirilen imalatlardır. Kültürümüze ait bu eserlerin tarihsel kimliklerini ve belgesel özelliklerini koruyarak aslına uygun bir şekilde yenilenmesi sırasında birim fiyat tariflerinin dar kalıplarına sıkışarak bir imalatın yapılmasını veya yapılmamasını istemek, kullanılan malzemenin mevcut yapı ile uyumunun ihmali, işçilik kalitesinden taviz, keyfi uygulamalara imkan tanıma ve daha fazla kâr elde etmek amacıyla özensiz iş yapma gibi istenmeyen sonuçlara yol açabilir. Uygun malzeme ve teknik kullanılarak gerçekleştirilmeyen onarımlar kaba tamirden öteye gitmez, hatta restorasyon, eser tahribine dönebilir. Bu tür eserlerin restorasyonunda, sorumlular üzerinde oluşturulacak kamu zararı baskısı, bilimsel olarak olması gereken yerine, şekilsel olarak tarife uyan imalatın gerçekleştirilmesine, bu da depreme karşı dayanımı bakımından zaruri olduğu ifade edilen bir imalatın gerçekleştirilmemesi nedeniyle kültür mirasının yok olmasına veya bozulmasına yol açabilir. Bu nedenle bir kültür mirasının gelecek nesillere aslına uygun olarak aktarılması amacıyla gerçekleştirilen restorasyon sırasında, bilim kurulu kararları, teknik ve uzman görüşleri çerçevesinde gerçekleştirildiği ifade edilen imalatların fiilen gerçekleştirilmediği ispatlanmadan, salt tariflere bağlı kalarak ve gözleme dayanarak kamu zararı tespit etmek uygun olmaz. Öte yandan tarihi bir eserin restorasyonu sırasında idarenin karşılaştığı farklı durumlar karşısında en uygun çözümü üretebilmesi için takdir yetkisiyle donatılması da zorunludur. Takdir yetkisinin amacı, idareye farklı çözümler arasından uygun ve yerinde olanı seçme serbestîsi tanımaktır. Nitekim savunmada da “Uygulama İşleri Genel Şartnamesi 13. Maddesi” gereği, daha fazla işçilik gereken bir durumda yeni işçilik miktarına göre yeni bir birim fiyat oluşturmaya imkan tanımakta olmasına karşın bu kazı işi için, işe özel yeni bir birim fiyat oluşturmak yerine kamu yararı gözetilerek daha yüksek bir yeni birim fiyat oluşturulmayıp işin keşfinde bulunan V0502/A pozu kullanılarak ödeme yapıldığı belirtilmiştir. İdare, bilim kurulu, uzman personel ve yüklenicinin imalatlar sırasında karşılaşılan yeni durum için bulduğu çözümün uygun olup olmadığı hukuki bir mesele olmayıp, esasen bir yerindelik sorunudur. Eserin aslına uygun olarak inşasında asıl yetki ve sorumluluk sahibi olan idarece bulunan çözümün yerinde olup olmadığı sorgulanarak bir kamu zararı belirlemek bu açıdan da uygun olmaz. Dolayısıyla yapılan işlemlerin mevzuata uygunluğuna ve mükerrer ödendiği idarece de kabul edilen tutar dışında kalan tahsilatın da iadesine karar verilmesi uygun olur.”
Görüşüne karşın, oy çokluğuyla,
ç) İş kapsamındaki V.0206/B Her yükseklikte kubbe ve tonoz iskelesinde kereste bedeli ve V.0605/B poz nolu Kubbe ve tonoz iş iskelesi yapılması işçiliği iş kalemi imalat miktarlarının, h=1,5 m yükseklik ölçüsü minha edilmeden hesaplandığı ve ödendiği, hakediş ve eki belgelerden anlaşılmıştır.
V.0206/B ve V.0605/B poz numaralı iş kalemlerinin, birim fiyat tariflerinin ölçü kısmında, tabandan başlayarak kubbe veya tonozun en yüksek noktası arasındaki yüksekliğin 1,5 m eksiği, yükseklik kabul edilerek bulunan miktar, m³ kereste bedeli hacmi olarak kabul edileceği belirtilmektedir. Dolayısıyla, bu iki pozun imalat bedelinin hesabında, yüksekliğin 1,5 m düşülerek hesaplanması gerekmektedir.
5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi hükümleri uyarınca bu hususa aykırı şekilde yapılan ödemeler, kamu kaynağında eksilişe ve kamu zararına sebep olmuştur.
Belirtilen nedenlerle, ….. TL kamu zararının sorumlularından tahsili gerekmekte ise de bu tutarın, ….. tahsil edilmesi nedeniyle ilişilecek husus kalmadığına, oy birliğiyle,
d) İş kapsamında V.0402 Tekrar sıvanacak taş veya tuğla gibi satıhlarda sıva raspası yapılması iş kaleminin uygulandığı yüzeyler için bu iş kalemi miktarının %20’si oranında Özel 10 Yeniden sıva yapılacak yüzeylerde, sıva raspası sonrası derz aralarında kalan çimento kalıntılarının özgün tuğlalara zarar vermeden temizlenmesi iş kaleminden yapılması öngörüldüğü halde, %100’ü oranında Özel 10 imalatının uygulandığı ve ödendiği, hakediş ve eki belgelerden anlaşılmıştır.
Sıva raspası yapılan yüzeylerdeki sıvaların temizlenmesi ve yüzeyin yıkanarak sıva yapılmaya hazır hale getirilmesi karşılığı, zaten V.0402 pozunun birim fiyatında yer almaktadır. Bu nedenle, Özel 10 pozunun, V.0402 poz numaralı iş kalemi miktarının %20’si oranında yapılması, sıva raspası yapılan alanın tamamı için temizleme işlemi yapılmışsa, %20’lik oran dışındaki miktar için teklif birim fiyat cetvelinde yer alan V.0413 Eski taş duvar yüzeylerinde derz açılması bedeli verilmesi gerekmektedir.
5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi hükümleri uyarınca yukarıda izah edildiği şekilde yapılan ödemeler, kamu kaynağında eksilişe ve kamu zararına sebep olmuştur.
Belirtilen nedenlerle, ….. TL kamu zararının sorumlularından tahsili gerekmekte ise de bu tutarın, ….. tahsil edilmesi nedeniyle ilişilecek husus kalmadığına, oy birliğiyle,
e) İnşaat mahallinde yapı denetim elemanları ile birlikte yapılan incelemede, makine tesisat kapsamında yer alan ve bedeli ödenen (VRV tesisatı) yapılması iş kalemlerinin, montajının yapılmadığı ve henüz ihzarat halinde inşaat mahallinde bulunduğu tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi hükümleri uyarınca bu şekilde yapılan ödeme, kamu kaynağında eksilişe ve kamu zararına sebep olmuştur.
Belirtilen nedenlerle, ….. TL kamu zararının sorumlularından tahsili gerekmekte ise de bu tutarın, ….. tahsil edilmesi nedeniyle ilişilecek husus kalmadığına, oy birliğiyle,
f) İnşaat mahallinde ve metrajlar üzerinde yapılan incelemede, Özel 04 Yonu taşı tozlu akrilik emülsiyon katkılı horasan harcı ile yonu taşı imalatta derz yapılması ve YFA.05 Düz yonu taşı yüzeylerine 0,8-1,2 atm basınçla hava ve dolamit granül püskürtülerek temizlenmesi iş kalemi imalat miktarlarına, güney cephe çelik platform altında kalan taş duvar yüzeylerine isabet eden ve imalat yapılmayan 269,250 m²’lik yüzeylerin de dâhil edildiği anlaşılmıştır.
Ayrıca, V.1664/A Horasan harcı ile eski duvar yüzeylerine tirfil veya çelik mala perdahlı düz sıva yapılması ve V.1665/A Horasan harcı ile eski duvar yüzeylerine tirfil veya çelik mala perdahlı kavisli sıva yapılması iş kaleminin miktarlarına, henüz yapılmayan duvar yüzeylerinin de dâhil edilmesi sonucu V.1664/A pozu için yaklaşık 1.088,581 m² ve V.1668/A pozu için ise yaklaşık 615,356m² fazla hesaplama yapıldığı görülmüştür.
5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi hükümleri uyarınca bu şekilde yapılan fazla hesaplama ve ödeme, kamu kaynağında eksilişe ve kamu zararına sebep olmuştur.
Belirtilen nedenlerle, ….. TL kamu zararının sorumlularından tahsili gerekmekte ise de bu tutarın, ….. tahsil edilmesi nedeniyle ilişilecek husus kalmadığına, oy birliğiyle,