Yemek yardımı
Asıl ilamın 4 üncü maddesiyle hüküm dışı bırakılan konunun 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 50 nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü gereğince görüşülmesinin devamına karar verildi.
657 sayılı Kanunda memurların yararlanacağı çeşitli sosyal yardımlara yer verilmiştir. Bunlardan aile yardımı gibi bazıları her ay memurlara aylıklarıyla birlikte ödenirken bazıları belli şartlarda ve belli şekillerde verilmektedir. Örneğin Kanunun 212 nci maddesinde, “Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tesbit olunur.” hükmü yer almıştır. Madde hükmünde ‘Devlet memurlarının yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları’ denmeyip ‘hangi hallerde’ ifadesine yer verilmiştir. Yani her memur her hal ve şartta yemek yardımından faydalanamayabilir. Memurun hangi halde ve ne şekilde bu yardımdan faydalanacağı da yönetmeliğe bırakılmıştır.
Anılan maddeye dayanılarak hazırlanan, Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının. Devlet Memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacaklarını ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemek olduğu, “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, bu Yönetmeliğin 657 sayılı Kanuna tabi memurlar hakkında uygulanacağı, “Yardım Şekli” başlıklı 3 üncü maddesinde, yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı, bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulamayacağı, “Yardımın Şartları” başlıklı 5 inci maddesinde, kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği, yemek servisinin, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabileceği, yemek servisi için gerekli bina, tesis ve demirbaş eşyanın kurumlarca sağlanacağı hükümlerine yer verilmiştir.
Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinde yer alan hükümler göz önünde bulundurulduğunda, 657 sayılı Kanuna tabi memurlara yapılacak yiyecek yardımının nakit para ve para temsili araçlar sağlanarak veya civardaki lokantalara bedeli ödenmek suretiyle temin edilmesi şeklinde yapılması mümkün bulunmamaktadır.
Öte yandan 4734 sayılı Kanunda hizmetin tanımı yapılırken, ‘yemek hazırlama ve dağıtım’ ifadelerine yer verilmiştir. Bu ifadeden mamul mal alımı şeklinde lokantalardan hazır yemek alımının değil, yukarıda zikredilen yönetmelik hükümleri çerçevesinde yemeğin hazırlatılması ve dağıtımı hizmetinin alınmasının kastedildiği anlaşılmaktadır. Mevcut haliyle uygulama, Kamu İhale Kanunun cevaz verdiği bir hizmet alımından çok, mal alımı şekline dönüşmüş durumdadır. Kaldı ki 4734 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinde muhtelif değişiklikler yapılmış olmasına karşın, yiyecek yardımının nakit para ve para temsili araçlar sağlanarak veya civardaki lokantalara bedeli ödenmek suretiyle temin edilebilmesine dönük bir düzenlemeye de gidilmemiştir.
Bu itibarla, asıl ilamın 4 üncü maddesi ile verilmiş olan hüküm dışı kararının kaldırılarak, … İl Özel İdaresi personeline yiyecek yardımının yemek verme yerine, para ile temsil edilen araçlar (ticket) vasıtasıyla … Hizmet Yönetimi Sanayi ve Ticaret A.Ş’den yapılması sonucu oluşan ve ayrıntısı aşağıdaki tabloda gösterilen toplam … TL kamu zararının,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi ve İhale Yetkilisi … …, Gerçekleştirme Görevlisi … … ile İhale Onay Belgesini düzenleyen … …, İhale Komisyon Başkanı … …, İhale Komisyon Üyeleri … …, … …, … … ve … …’e,
… … TL'sinin, Harcama Yetkilisi … …, Gerçekleştirme Görevlisi .. … ile İhale Onay Belgesini düzenleyen … …, İhale Komisyon Başkanı … …, İhale Komisyon Üyeleri … …, … …, … … ve … …’e,
… TL'sinin, Harcama Yetkilisi ve İhale Yetkilisi … …, Gerçekleştirme Görevlisi ve İhale Komisyon Üyesi … … ile İhale Onay Belgesini düzenleyen … …, İhale Komisyon Başkanı … …, İhale Komisyon Üyeleri … …, … …, … … ve … …’e,
müştereken ve müteselsilen,
(Üye … …’ün, “Söz konusu ihaleye ilişkin İhale Onay Belgesi incelendiğinde işin adının “2013 Yılı … İl Özel İdaresi Personeline Koçan ve Kart Usulü Öğle Yemeği Hizmeti Alım İşi” olarak belirlendiği, dolayısıyla ihalenin baştan itibaren yemek hizmeti alımı değil, personele kart vermek suretiyle ilave satın alma gücü sağlanması şeklinde kurgulandığı anlaşılmaktadır. İhale mevzuatına göre ihale komisyonlarının görev yetki ve sorumlulukları, ihale sürecinin mevzuata uygun olarak yürütülmesi ve sonuçlandırılmasından ibaret olup ihale konusu işin, hangi yöntemle yapılması gerektiği yönünde herhangi bir değerlendirme yapma veya farklı yöntem belirleme yetkisi bulunmamaktadır. Harcama yetkilisi ile gerçekleştirme görevlisinin ise ihalesi gerçekleştirilmiş bir satın almaya ilişkin ödemenin yapılması aşamasında, satın alma yöntemini yeniden değerlendirerek satın almanın usulüne uygun olmadığını ileri sürmeleri ve ödemenin yapılmasından kaçınmalarının hukuken mümkün olmayacağı dikkate alındığında, gerek ihale komisyon üyelerinin gerekse harcama yetkilileri ile gerçekleştirme görevlilerinin söz konusu tazmin hükmünden sorumlu tutulmalarının hukuken mümkün olmayacağı anlaşılmaktadır. Yemek yardımının yemek verme yerine nakdi yardım şeklinde gerçekleştirilmesi, Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 3 üncü maddesine aykırılık teşkil ettiğinden bu işlem nedeniyle yapılan tüm ödemelerin İhale Onay Belgesini düzenleyen … … ile onaylayan İhale Yetkilisi … …’e müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine karar verilmesi gerektiği” şeklindeki sorumluluğa ilişkin farklı görüşüyle),
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ve temyiz yolu açık olmak üzere ödettirilmesine oy birliğiyle,