MUHASEBE YETKİLİSİNİN SORUMLULUĞU
Asıl ilamın 20 nci maddesiyle, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 63 üncü maddesi gereğince ….. Kaymakamına yapılan ödemelerin, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61, 94 ve 103 üncü maddeleri uyarınca “ücret” tarifi içine giren ödemeler arasında yer alması ve gelir vergisi kesintisine tabi olması ve gerek bu Kanunda, gerek 5302 sayılı Kanunda, gerekse diğer kanunlarda bu ödemelerin, gelir vergisine tabi tutulmayacağına ilişkin herhangi bir düzenlemenin bulunmaması gerekçeleriyle söz konusu ödemelerden, gelir vergisi kesilmemesi sonucu ….. TL’sı için tazmin hükmolunmuştu.
Bu hüküm, Sayıştay Temyiz Kurulunun 16.06.2015 tarihli ve 40634 tutanak sayılı kararıyla, sorumluluk yönünden bozulmuştur.
5302 sayılı Kanunun 35 inci maddesinde ilçelerde, özel idare işlerini yürütmek amacıyla kaymakama bağlı ilçe özel idare teşkilatının oluşturulabileceği düzenlenmiş olup, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 45/4 üncü maddesinde il özel idaresi ilçe birimlerince tutulacak hesapların, muhasebe yetkilisinin teklifi üzerine üst yöneticinin onayı ile belirleneceği, 309 uncu maddesinde 511 muhasebe birimleri arası işlemler hesabının, il özel idaresi merkez ve ilçe muhasebe birimlerinin birbirlerine gönderdikleri para ve kıymetler ile birbirleri adına nakden veya mahsuben yaptıkları tahsilat ve ödemelerin izlenmesinde kullanılacağı, 366 ve 367 nci maddelerinde ödenek hesaplarının, merkez ve merkez dışı birimlerde kullanılacak ödeneklerin merkez muhasebe birimlerince kaydedilip izlenmesi için kullanılacağı, 414 üncü maddesinde ise, il özel idaresi ilçe birimlerinin, yardımcı hesapları da kapsayacak şekilde ay sonu düzenleyecekleri mizanları en geç takip eden ayın beşine kadar merkez muhasebe birimine gönderecekleri hükümleri mevcuttur.
Anılan Yönetmelik hükümlerinde il ve ilçe özel idare muhasebe birimlerinden bahsedilmekte olup, dilekçinin Temyiz Kuruluna verdiği dilekçede ifade ettiği gibi yevmiyelerin her bir ilçe özel idaresince ayrı ayrı düzenlendiği, maaş ödemelerinin, fiilen merkez muhasebe yetkilisi imzası aranmadan yapıldığı anlaşılmıştır. Kendi imzası bulunmadan ilçe özel idaresinde ödemesi gerçekleştirilen bir belgedeki imza eksikliği nedeniyle, il özel idaresi muhasebe yetkilisinin kasıt, kusur veya ihmalinin varlığından da söz edilmesi mümkün değildir.
Bu itibarla,
Muhasebe yetkilisi ….. sorumluluğunun bulunmadığına,
5302 sayılı Kanunun 63 üncü maddesi gereğince Kaymakamlar ….. yapılan ödemelerden, 193 sayılı Kanunun 61, 94 ve 103 üncü maddelerine aykırı olarak gelir vergisi kesilmemesinden kaynaklanan ….. TL’lık kamu zararının,
Harcama yetkilisi …… Tek başına 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile tazminen tahsiline, temyiz yolu açık olmak üzere,
Üye ….., “Mülga İl Özel İdaresi Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde ilçe özel idare müdürü sayman mutemedi olarak anılmaktadır. 5018 sayılı Kanunla birlikte sayman ve sayman mutemedi kavramları yerine muhasebe yetkilisi ve muhasebe yetkilisi mutemedi kavramlarına yer verilmiştir. Muhasebe Yetkilisi Mutemetlerinin Görevlendirilmeleri, Yetkileri, Denetimi ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmeliğinin 5 inci maddesinde ilçe özel idare müdürü dışında yer alan diğer unvanlar korunmuştur. Ancak yürürlükte bulunan Yönetmelik tüm muhasebe yetkilisi mutemetlerini kapsadığından yalnızca il özel idarelerini kapsayan ve bu yönüyle özel düzenleme niteliğini haiz Mülga Yönetmelikte sayılan ilçe özel idare müdürünün genel düzenlemede yer almaması mümkün olup hükümde unvanlar da sınırlandırılmamıştır. Yine anılan 5 inci maddede özlük hakları ödemelerinin yapıldığı muhasebe biriminin bulunduğu yer dışında bulunan birimlerde görev yapan personelin, görev yapılan yerdeki aynı bütçeli diğer idarelere hizmet veren muhasebe yetkilisine bağlı mutemet olarak görevlendirilmesinin mümkün olduğu belirtilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin kararda anılan 309 ve 414 üncü maddeleri, öz kaynak hesaplarına ilişkin düzenlemeleri içermekte olup bu hesap grubu aynı Yönetmeliğin 305 inci maddesine göre varlıklar toplamı ile yabancı kaynaklar, değer hareketleri, yeniden değerleme farkları, geçmiş yıllar olumlu-olumsuz faaliyet sonuçları ve dönem faaliyet sonuçları toplamı arasındaki farkı ifade eden net değerin izlenmesi için kullanılmaktadır.
5302 sayılı Kanunun 35 inci maddesine göre ilçe teşkilatının oluşturulması zorunluluğu bulunmamaktadır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 45/4 üncü maddesine göre il özel idaresi ilçe birimlerince tutulacak hesaplar, muhasebe yetkilisinin teklifi üzerine üst yöneticinin onayı ile belirlenmektedir.
Ayrıca Muhasebe Yetkilisi Mutemetlerinin Görevlendirilmeleri, Yetkileri, Denetimi ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmeliğin 37 nci maddesine göre Sayıştay denetimine tabi kamu idareleri, her hesap yılı başında muhasebe birimlerini, muhasebe yetkililerinin ad ve soyadlarını Sayıştaya bildirmekle yükümlüdür. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esasları düzenleyen Yönetmeliğin “Verilecek defter, mali tablo, belge ve bilgilerin çeşitleri” başlıklı 5 inci maddesine göre de, muhasebe birimlerini gösterir cetveli ve muhasebe yetkililerinin adı soyadı, unvanı ve elektronik adresini gösterir cetvel ile imza sirkülerini hesap dönemi başında Sayıştaya sunması ve bu bilgilere ilişkin değişiklikleri en geç bir ay içinde Sayıştay Başkanlığına bildirmesi gerekmektedir.
Buna karşın anılan Yönetmelik hükümlerine göre ….. İl Özel İdaresince Sayıştay’a sunulan defter, kayıt, belge ve bilgilerde herhangi bir ilçe özel idaresi muhasebe birimine ve bu muhasebe birimlerinde görev yapan muhasebe yetkililerine ait listeye yer verilmemiştir. İlçe özel idareleri tarafından yapılan işlemler il özel idaresi muhasebe birimine sunulmaktadır. İlçe özel idaresi müdürleri 5018 sayılı Kanunun 61 inci maddesinde yer alan muhasebe yetkilisinde aranan şartları taşımamaktadır. Muhasebe yetkilisi mutemetleri ise doğrudan muhasebe yetkilisine karşı sorumludur. Yine İlam 2011 yılı ….. İl Özel İdaresi Muhasebe Birimine ilişkindir.
İlçe özel idarelerinden yapılacak ödemelerden gelir vergisi kesilmesi yönünde yazılı talimat verilmesine rağmen ilçe özel idaresinin harcama yetkilisi olan kaymakamlarca kesintinin yapılmadığı belirtilmişse de, muhasebe yetkilisine sorumluluk imza eksikliği nedeniyle tevcih edilmiştir.
Bu itibarla, tazmin hükmünün sorumluluk yönünden de asıl ilamın 20 nci maddesinde olduğu şekilde karar verilmesi gerekir.” şeklinde görüşüne karşın,
Oy çokluğuyla,