Yiyecek yardımı
338 sayılı ek ilamın 2 nci maddesiyle tazminine hükmolunan ve Temyiz Kurulunun 27.09.2016 tarih ve 42196 tutanak numaralı kararı ile bozulmasına karar verilen konunun, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince görüşülmesine karar verildi.
338 sayılı ek ilamın 2 nci maddesiyle, ... İl Özel İdaresi personeline yiyecek yardımının yemek verme yerine para ile temsil edilen araçlar (ticket) vasıtasıyla, ... Kurumsal A.Ş.’den yapılması sonucu oluşan ... TL kamu zararı için tazmin hükmü verilmişti.
Sayıştay 1. Dairesinin kararı sorumlularca temyiz edilmiş ve Sayıştay Temyiz Kurulunun 30.06.2015 tarih ve 40734 tutanak numaralı kararı ile tazmin hükmü tasdik olunmuştur.
Söz konusu tazmin hükmü hakkında sorumluların yapmış olduğu karar düzeltme başvurusu üzerine Sayıştay Temyiz Kurulunca verilen 27.09.2016 tarih ve 42196 tutanak numaralı kararda,
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Yiyecek yardımı” başlıklı 212 nci maddesi uyarınca çıkarılan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği hükümlerinden, yemek yardımından yararlananlardan yemek maliyetinin yarısının kesilmesi gerektiğinin anlaşıldığı, bu nedenle kamu zararı tutarının, yemek maliyetinin yarısı ile personelden kesilen Bütçe Uygulama Talimatındaki rakamlar kadar olması gerektiği, bu çerçevede ihale komisyonunda yer alanların sorumlu olmamaları gerektiği, yalnızca ödeme emri belgesini imzalayan gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisinin sorumlu olması gerektiği, belirtilmektedir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 212 nci maddesinde: “Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tesbit olunur.” hükmüne yer verilmiş ve bu hüküm uyarınca hazırlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının, Devlet Memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacaklarını ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemek olduğu, “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, bu Yönetmeliğin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar hakkında uygulanacağı, “Yardım Şekli” başlıklı 3 üncü maddesinde, yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı, bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulamayacağı, “Yardımın Şartları” başlıklı 5 inci maddesinde, Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği, yemek servisinin, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabileceği hükümlerine yer verilmiştir.
Söz konusu Yönetmelikte yer alan düzenlemeler göz önünde bulundurulduğunda, 657 sayılı Kanuna tabi personele yiyecek yardımının kupon, kart, fiş, ticket gibi para temsili araçlar sağlanarak dışarıdan temin edilmesi şeklinde yapılması mümkün değildir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, mal veya hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceği hükme bağlanmıştır. Aynı Kanunun “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde de, “Bu Kanunun uygulanmasında Hizmet: Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri, .. ifade eder.” denilmektedir. Buna göre para temsili araçlar ile yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanması, Kamu İhale Kanununun yukarıya alınan hizmet tanımı kapsamında bulunmamaktadır.
5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi birinci fıkrasında kamu zararı tanımlanmış, ikinci fıkrasında da bu zararın belirlenmesinde esas alınacak kriterler düzenlenmiştir. 5018 sayılı Kanunda, “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” da kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak kriterlerden birisi olarak sayılmıştır. Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere, para temsili araçlar ile yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanması ile ilgili idare işlemi, Yiyecek Yardımı Yönetmeliği ve Kamu İhale Kanununa aykırı olduğundan, bu işlem neticesi yapılan ödeme, mevzuatta öngörülmeyen bir ödeme mahiyetindedir.
Ayrıca yiyecek yardımının, 4734 sayılı Kanunun cevaz verdiği yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti yerine personele para temsili araçlar sağlanarak yapılmasına olanak veren ihale sürecinde yer alanların da sorumluluğu bulunmaktadır. Bu nedenle yapılan ödemeden ödeme emri belgesini imzalayan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin yanı sıra ihale komisyonu üyelerinin de sorumlu tutulmaları gerekmektedir.
Bu itibarla, ... İl Özel İdaresi personeline yiyecek yardımının yemek verme yerine para ile temsil edilen araçlar (ticket) vasıtasıyla, ... Kurumsal A.Ş.’den yapılması sonucu oluşan ve ayrıntısı aşağıdaki tabloda gösterilen toplam ... TL kamu zararının Harcama Yetkilisi ve İhale Yetkilisi ... ..., Gerçekleştirme Görevlisi ve İhale Komisyon Üyesi ... ... ile İhale Komisyonu Üyeleri ... ..., ... ..., ... ..., ve ... ...’ın uhdelerinde bırakılmasına,
(Üye ... ...’nün, “Esasen Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinde yer alan hükümler göz önünde bulundurulduğunda, çoğunluk görüşünde ifade edildiği üzere, yapılacak yiyecek yardımının memurlara nakit para veya para temsili araçlar sağlanarak gerçekleştirilmesi mümkün değildir. Bu nedenle dairenizin tazmin kararı yerindedir. Ancak Temyiz Kurulu son dönemlerde, yapılan ödemenin tamamı için tazmin hükmü verilmesi gerektiği yönündeki kararlarımızı ve bozma üzerine verilen ısrar kararlarımızı aynı gerekçe ile tekrar bozmaktadır. Anayasanın 141 inci maddesi gereği “Davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılması, yargının görevidir” bu nedenle Temyiz Kurulunun son dönemde müstekâr hale gelen bozma gerekçesine uyarak karar vermek gerekir.”)
Şeklindeki karşı görüşüne karşın, oy çokluğuyla,