… sayılı ilamın .. nci maddesinin (..) bendiyle, … yüklenimindeki …işinde, mukarnas kalıbı hazırlanması imalatı için V.1695 pozu yerine V.1694 pozu emsal alınarak hazırlanan V.1694/H pozu birim fiyatı üzerinden ödeme yapılması sonucu oluşan … TL kamu zararının sorumlulardan tazmini gerekmekte ise de bu tutarın tahsil edilmesi nedeniyle ilişilecek husus kalmadığına karar verilmişti.
Söz konusu hüküm hakkında sorumluların yapmış olduğu temyiz başvurusu üzerine Sayıştay Temyiz Kurulunun … tarih ve … tutanak numaralı kararı ile hüküm tasdik edilmiş olup, sorumluların karar düzeltme başvurusu üzerine Sayıştay Temyiz Kurulunun … tarih ve … tutanak numaralı kararının .. nci maddesinde,
“Mukarnas kalıbı hazırlanması iş kalemi birim fiyatının V.1695 pozu yerine V.1694/H pozu birim fiyatı üzerinden ödendiğine dair İlam hükmünün, sadece yüklenici tarafından SGK’ya sunulmuş olan bildirgelere dayandırılmış olduğu görülmüştür.
Bu husus yüklenici ile SGK arasındaki bir ilişkidir. Bununla birlikte, işçilerin sigortalarının düşük değerde olması onların mütehassıs usta olmadıkları anlamına gelmeyecektir.
Yukarıda belirtilen şekilde bir tespit yapılmadığından, yapılan işlemin kamu zararı olarak nitelendirilmesi mümkün değildir.
Bu itibarla, karar düzeltme talebinin kabul edilerek … tarih ve … tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamının .. inci maddesinin (..) bendinin DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLDUĞUNA ve … sayılı İlam in 1’inci maddesinin (H) bendi ile verilen hükmün 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin 7’nci fıkrası uyarınca, yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen BOZULARAK DAİRESİNE TEVDİİNE, Oyçokluğu ile, ”
Denilmektedir.
Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan Eski Eser Birim Fiyat Tarifleri Kitabında yer alan V.1694 - Nebati veya Hendesi Tezyinatlı veya Yazılı ve İstelaktitli veya Yalnız İstelaktitli Mihrap Yapılması İçin El İle Oyulmak Suretiyle Yeni Kalıp Hazırlanması pozunun birim fiyat tarifinde,
“Kontrolün direktifine, mevcut ve orjinal örneğine veya örneğe uygun olarak müteahhitçe hazırlanarak idarece tasdik edilecek krokisine veya idarece verilecek detay projesine göre nebati veya hendesi tezyinatlı veya yazılı ve istelaktitli veya yalnız istelaktitli mihrap yapılması için alçıdan el ile oymak suretiyle yeni kalıp hazırlanması, gerek nebafiye hendesi tezyinatla yazının, gerekse istelaktitlerin oyma sırasında kenar köşelerinin kırıksız ve kesin olarak çıkarılması, zeminin engebesiz ve düzgün yontulması, motiflerin kesiksiz ve mütemadi olarak tanzimi, kalıpların döküme hazır hale getirilmesi, her türlü malzeme ve işçilik dâhil, beher m2 bedeli:
ÖLÇÜ: Döküme hazır hale getirilmiş kalıbın çevrelediği alan yerde yatay izdüşümünden m2 cinsinden ölçülerek bedeli ödenir. Profil, tezyinat ve istelaktitlerin inkişafı ölçüde nazarı dikkate alınmaz.
NOT: Hazırlanmış kalıpla yapılan birden fazla dökümler için aynı kalıp kullanılır ve kalıp bedeli bir defa verilir.”
V.1695- Nebati veya Hendesi Tezyinatlı ve/veya Yalnız İstelaktitli Mihrap Yapılması îçin, Mevcudundan Islah Edilmeye Muhtaç Alçı Kalıp Alınarak Islah Edilmesi pozunun birim fiyat tarifinde ise,
“Nebati ve hendesi tezyinatlı veya yazılı ve istelaktitli ve yalnız istelaktitli mihrap yapılması için mevcut örneğinden ıslah edilmeğe muhtaç alçı kalıp alınarak poz no: V.1694 şartları ile ıslah edilerek döküme hazır hale getirilmesi, her türlü malzeme ve işçilik dâhil, beher m2 bedeli:
ÖLÇÜ: Poz no: V.1694 gibidir. NOT: Poz no: V.1694 gibidir. ”
Denilmiştir. Buna göre, V.1694 poz nolu mukarnas yapılması için kalıp hazırlanması iş kalemi, tarifinden de anlaşılacağı üzere, onaylı projesine göre alçıdan el ile oymak suretiyle yeni kalıp hazırlanması ve döküme hazır hale getirilmesi için öngörülmüş bir pozdur. V.1695 pozu ise mevcut örneğinden ıslah edilmeğe muhtaç alçı kalıp alınarak poz no: V.1694 şartları ile ıslah edilerek döküme hazır hale getirilmesi için öngörülmüştür. V.1694 pozu, herhangi bir mevcudu olmadan yapılacak mukarnas için kalıp alınması için öngörülmüştür. Mevcut örneğinden istifade edilerek (İslah edilmek suretiyle) yapılacak mukarnas kalıpları için ise V.1695 pozunun kullanılması gerekmektedir. İki pozun analizi incelendiğinde malzeme olarak bir fark bulunmamakta, sadece mütehassıs usta işçiliği bakımından büyük miktarda fark bulunmaktadır (24/117 saat).
Sorumluların gönderdiği karar düzeltme dilekçesinde, … sayılı İlamın … nci maddesinin (..) bendinin “Savunmalar” kısmında yazılı olan ifadelere benzer şekilde, başlangıçta V.1695 pozuna uygun kalıp alındığını ama zemine uymadığı için, V.1694 pozu kapsamında alçı kütlelerden el ile oyulmak suretiyle kalıp hazırlandığı ifade edilmiştir. V.1695 pozunun tarifinde mevcut örneğin aynen uygulanmasından değil, zaten var olan örneğin ıslah edilerek kalıp hazırlanmasından bahsedilmektedir. V.1694 pozu ise örneği olmadan yeni kalıp hazırlanması için öngörülen bir pozdur. … sayılı İlamda, söz konusu işle ilgili olarak yerinde yapılan denetimlerde, E02 mahalli ve avlu girişi mahallinde yapılan mukarnasların, mevcut örneğinden ıslah edilmeğe muhtaç alçı kalıp alınarak yapıldığının tespit edildiği belirtilmektedir. Dolayısıyla, mevcut örneğinden ıslah edilerek hazırlanan kalıplara ilişkin imalat bedelinin, yapılan işe uygun olarak, V.1695 pozu birim fiyatı esas alınarak ödenmesi gerekmektedir.
Ayrıca karar düzeltme dilekçesinde ifade edildiğinin aksine, 197 sayılı İlamın (H) bendinin “Gereği Görüşüldü” kısmında, yüklenicinin SGK bildirimlerine ait herhangi bir ifadeye yer verilmemiş, söz konusu bildirimlerin hükmün verilmesinde herhangi bir etkisi olmamıştır.
Açıklanan nedenlerle mukarnas kalıbı hazırlanması iş kalemine ilişkin ödemenin V.1695 pozu yerine V.1694 pozu emsal alınarak oluşturulan V.1694/H pozu birim fiyatı üzerinden yapılması sonucunda oluşan ve hesabı aşağıda gösterilen toplam … TL kamu zararının sorumlulara ortaklaşa ve zincirleme olarak ödettirilmesine karar verilmesi gerekmekte ise de, söz konusu tutarın tamamının tahsil edildiği anlaşıldığından ilişilecek husus kalmadığına,
(Üye …’nün, “Öncelikle söz konusu imalatlar sıradan bir inşaata ait imalatlar değil, dünya kültür mirası kapsamındaki, …. bir eserde gerçekleştirilen imalatlardır. Kültürümüze ait bu eserlerin tarihsel kimliklerini ve belgesel özelliklerini koruyarak aslına uygun bir şekilde yenilenmesi sırasında birim fiyat tariflerinin dar kalıplarına sıkışarak bir imalatın yapılmasını veya yapılmamasını istemek, kullanılan malzemenin mevcut yapı ile uyumunun ihmali, işçilik kalitesinden taviz, keyfi uygulamalara imkan tanıma ve daha fazla kâr elde etmek amacıyla özensiz iş yapma gibi istenmeyen sonuçlara yol açabilir. Uygun malzeme ve teknik kullanılarak gerçekleştirilmeyen onarımlar kaba tamirden öteye gitmez, hatta restorasyon eser tahribine dönebilir. Bu tür eserlerin restorasyonunda, sorumlular üzerinde oluşturulacak kamu zararı baskısı, bilimsel olarak olması gereken yerine, şekilsel olarak tarife uyan imalatın gerçekleştirilmesine, bu da bir kültür mirasının yok olmasına veya bozulmasına yol açabilir. Bu nedenle bir kültür mirasının gelecek nesillere aslına uygun olarak aktarılması amacıyla gerçekleştirilen restorasyon sırasında, bilim kurulu kararları, teknik ve uzman görüşleri çerçevesinde gerçekleştirildiği ifade edilen imalatların fiilen gerçekleştirilmediği ispatlanmadan, salt tariflere bağlı kalarak kamu zararı tespit etmek uygun olmaz. Öte yandan tarihi bir eserin restorasyonu sırasında idarenin karşılaştığı farklı durumlar karşısında en uygun çözümü üretebilmesi için takdir yetkisiyle donatılması da zorunludur. Takdir yetkisinin amacı, idareye farklı çözümler arasından uygun ve yerinde olanı seçme serbestisi tanımaktır. İdare, bilim kurulu, uzman personel ve yüklenicinin imalatlar sırasında karşılaşılan yeni durum için bulduğu çözümün uygun olup olmadığı hukuki bir mesele olmayıp, esasen bir yerindelik sorunudur. Eserin aslına uygun olarak inşasında asıl yetki ve sorumluluk sahibi olan idarece bulunan çözümün yerinde olup olmadığı sorgulanarak bir kamu zararı belirlemek bu açıdan da uygun olmaz. Kaldı ki çoğunluk görüşünde V.1694 pozunun örneği olmadan yeni kalıp hazırlanması durumunda kullanılacağı ifade edilmektedir. Oysa poz tanımında “mevcut ve orijinal örneğine veya örneğe uygun olarak” ifadesine yer verilmiştir. Bu nedenle önemli olan örneğin olup olmaması değil, fiilen işin mütehassıs işçi kullanılarak el ile oymak suretiyle yeni kalıp hazırlanıp hazırlanmamış olmasıdır. Dolayısıyla yapılan işlemlerin mevzuata uygunluğuna ve yapılan tahsilatın da iadesine karar verilmesi uygun olur.”
Şeklindeki görüşüne karşın, oy çokluğuyla,