Fazla çalışma ücreti
Asıl ilamın 5 inci maddesiyle tazminine hükmolunan konuyla ilgili olarak Temyiz Kurulunun 08.02.2017 tarih ve 42709 tutanak numaralı bozma kararı üzerine 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince görüşülmesine karar verildi.
Asıl ilamın 5 inci maddesiyle zarar tespit komisyonlarında görevli 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personele, bu yönde bir Bakanlar Kurulu Kararı olmamasına rağmen fazla çalışma ücretlerinin saat başı 5 katı fazla ödenmesi sonucu oluşan … TL kamu zararı için tazmin hükmü verilmişti.
Söz konusu tazmin hükmü hakkında sorumlulardan Harcama Yetkilisi …. …’ın yapmış olduğu temyiz başvurusu üzerine, Sayıştay Temyiz Kurulunca verilen 08.02.2017 tarihli ve 42709 tutanak sayılı karar ile, ödemeyi tahakkuk ettiren, mali kontrolü yapan gerçekleştirme görevlileri ve harcama yetkilisi ile söz konusu ödemelerin dayanağı olan “Zarar Tespit Komisyonu Fazla Çalışma Cetvellerini” “Düzenleyen”, “Kontrol Eden” ve “Onaylayan” kişilerin de görev ve sorumluluklarının netleştirilerek sorumluların yeniden tespiti için, 183 sayılı ilamın 5 inci maddesi, sorumluluk yönünden bozulmuştur.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye 11.10.2011 tarihli ve 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 1 inci maddesiyle eklenen 13 üncü maddesinde,
“Belirli bir sürede bitirilmesi gereken zorunlu, ve istisnai işlerden, her defasında ayrıca Bakanlar kurulu kararının alınması kaydıyla, Bakanlar Kurulunca uygun görülenlerde çalışan 657 sayılı kanuna tabi personele, ayda elli saati ve bir yılda altı ayı geçmemek üzere yılı merkezi yönetim bütçe kanununda belirlenen fazla çalışma saat ücretinin beş katını aşmamak kaydıyla ilgili kurumun önerisi ve Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca belirlenen çalışma süresi miktar usul ve esaslar dahilinde fazla çalışma ücreti ödenebilir. Bu ödeme damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi tutulamaz. Diğer mevzuat hükümleri çerçevesinde yaptıkları fazla çalışma karşılığında herhangi bir ad altında Ödeme yapılan personele bu madde uyarınca ayrıca fazla çalışma ücreti ödenmez.” hükümleri yer almaktadır.
2013 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa ekli “Ek Ders, Konferans ve Fazla Çalışma Ücretleri İle Diğer Ücret Ödemelerinin Tutarlarını” gösteren “K – Cetveli”nin “III. Fazla Çalışma Ücreti” başlıklı bölümünün “(A) Saat Başı Fazla Çalışma Ücreti” bendinin 1 inci sırasında “657 sayılı Kanunun 178 inci maddesi uyarınca fazla çalışma karşılığında saat başına yapılacak ödeme 1,45 Türk Lirasıdır. (399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 30 uncu maddesinin (a) bendi hariç olmak üzere özel kanunlarındaki hükümler uyarınca bütçe kanunlarıyla belirlenmesi gereken fazla çalışma ücretleri için bu saat ücreti esas alınır.)” hükmü yer almaktadır. Buna göre 2013 yılı için belirlenmiş olan saat başına fazla çalışma ücreti … TL dir.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 13 üncü maddesi kapsamında fazla çalışma yapılabilmesi ve karşılığında beş kata kadar fazla çalışma ücreti ödenebilmesi anılan maddede bir kısım şartlara bağlanmıştır. Bu şartlar, Bakanlar Kurulunca belirli bir sürede bitirilmesi gereken zorunlu ve istisnai işlerden olma, her defasında ayrı ayrı Bakanlar Kurulu kararı alınması, 657 sayılı Kanuna tabi personel olunması, ayda elli saati ve bir yılda altı ayı geçmeme ve ilgili kurumun önerisi ve Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca belirlenmedir. Ancak bu şartların gerçekleşmesi halinde merkezi yönetim bütçe kanununda belirlenen fazla çalışma saat ücretinin yine Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenmek şartıyla beş katını aşmamak kaydıyla ödeme yapılabilmektedir.
Buna göre 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 13 üncü maddesi uyarınca Bakanlar Kurulu Kararı alınmaksızın, Merkezi Yönetim Bütçe Kanununda belirlenen fazla çalışma saat ücretinin beş katı şeklinde fazla mesai ücreti ödemesi mümkün değildir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8 inci maddesinde, “Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” denilmekte olup aynı Kanunun “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesinde de, “Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi, harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.
Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine, işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.
(…)”
Hükümleri yer almaktadır.
14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı Sayıştay Genel Kurul Kararının “Ödeme Emri Belgesine Eklenmesi Gereken Taahhüt ve Tahakkuk Belgelerine İlişkin Sorumluluk” başlıklı bölümünde,
“5018 sayılı Kanunun 33 üncü maddesi uyarınca bütçeden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanmış ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekmektedir.
Öte yandan anılan maddede, bir mali işlemin gerçekleştirilmesinde görevli olanların sorumluluğunun belirlenmesinde, bu görevlilerin yetkili ve görevli olması ve yapılan giderin de bu görevlilerce düzenlenen belgeye dayanıyor olması hususlarına bakılması gerekmektedir. Yani mali işlemin gerçekleştirilmesinde, görevli olanların imzası olmadan ödeme belgesinin tamamlanmış sayılmaması gerekmektedir.
Bu nedenle, ödeme emri belgesine eklenmesi gereken taahhüt ve tahakkuk işlemlerine ilişkin fatura, beyanname, tutanak gibi gerçekleştirme belgelerini düzenleyen veya bu belgeleri kabul eden gerçekleştirme görevlilerinin, bu görevleriyle ilgili olarak yapmaları gereken iş ve işlemlerle sınırlı olarak harcama yetkilisiyle birlikte sorumlu tutulmaları gerektiğine çoğunlukla,”
Denilmektedir.
İlişikli ödeme emri belgeleri ve eki belgelerin incelenmesinde, Hakkari Valiliği Zarar Tespit Komisyonu Başkanlığı sekretarya görevini yürüten personele yapılan fazla çalışma karşılığı ödenmesi gereken fazla çalışma ücretlerinin, ödeme emri belgelerine ekli “Zarar Tespit Komisyonu Fazla Çalışma Cetveli” düzenlenmek suretiyle ödendiği, Cetvelde fazla çalışma saat ücretinin yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununda belirlenen fazla çalışma saat ücretinin beş katı şeklinde alındığı ve anılan Cetvelin “Düzenleyen” ve “Onaylayan” kişilerce hazırlanmış olduğu görülmektedir.
Savunmalarda fazla çalışma ücretlerinin, Valilik Makamının .. tarihli, … sayılı ve … tarihli, … Olur’larına istinaden ödendiği ifade edilse de söz konusu Olur’larda personele fazla çalışma yaptırılması karşılığında ödenecek ücretin miktarı belirtilmemektedir. Sorgu konusu olan neden fazla çalışma ücreti ödendiği değil, bu yönde bir Bakanlar Kurulu Kararı olmamasına rağmen fazla çalışma ücretlerinin saat başı 5 katı fazla ödenmesidir.
Bu nedenle, söz konusu ödemeleri tahakkuk ettiren, mali kontrolü yapan gerçekleştirme görevlileri ve harcama yetkilileri ile birlikte bu ödemelerin dayanağı olan “Zarar Tespit Komisyonu Fazla Çalışma Cetvelleri”ni “Düzenleyen” ve “Onaylayan” kişilerin de sorumluluğu bulunmaktadır.
Savunmalarda ayrıca, Zarar Tespit Komisyonunda görevli personelden beşinin işçi statüsünde çalıştığı ve Türkiye Yol İş Sendikası ile İl Özel İdareleri adına TÜHİS tarafından imzalanan 4. Dönem Toplu İş Sözleşmesinin 94 üncü maddesinde yer alan “fazla çalışma ücreti yüzde 75 zamlı ödenir” hükmü gereği fazla çalışma ücretinin kendilerine fazla ödendiği, 657 sayılı Kanuna tabi personele yapılan fazla ödemenin ise tahsilinin sağlanacağı belirtilmişse de tahsilata ilişkin belge gönderilmemiştir.
Bu itibarla, sorgu aşamasında tespit edilen kamu zararının .... TL’sinin, zarar tespit komisyonlarında görevli işçi statüsünde çalışan personele 4 üncü Dönem Toplu İş Sözleşmesinin 94 üncü maddesi hükmü gereğince ödendiği anlaşıldığından bu tutar için ilişilecek bir husus bulunmadığına,
Zarar tespit komisyonlarında görevli 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personele, bu yönde bir Bakanlar Kurulu Kararı olmamasına rağmen fazla çalışma ücretlerinin saat başı 5 katı fazla ödenmesi sonucu ortaya çıkan ve ayrıntısı aşağıdaki tabloda gösterilen toplam … TL kamu zararının ise,
… TL’sinin, Harcama Yetkilisi … …, Gerçekleştirme Görevlisi … … ile Diğer Sorumlular Düzenleyen … … ve Onaylayan … …’e,
… TL’sinin, Harcama Yetkilisi … …, Gerçekleştirme Görevlisi … … ile Diğer Sorumlular Düzenleyen … … ve Onaylayan … …’a,
… TL’sinin, Harcama Yetkilisi … …, Gerçekleştirme Görevlisi … … ile Diğer Sorumlular Düzenleyen … … ve Onaylayan … …’a,
… TL’sinin, Harcama Yetkilisi … …, Gerçekleştirme Görevlisi … … ile Diğer Sorumlular Düzenleyen … … ve Onaylayan … …’e,
… … TL’sinin, Harcama Yetkilisi … …, Gerçekleştirme Görevlisi … … ile Diğer Sorumlular Düzenleyen … … ve Onaylayan … …’e,
… TL’sinin, Harcama Yetkilisi … …, Gerçekleştirme Görevlisi … … ile Diğer Sorumlular Düzenleyen … … ve Onaylayan … …’a,
… TL’sinin ise, Harcama Yetkilisi … …, Gerçekleştirme Görevlisi … … ile Diğer Sorumlular Düzenleyen … … ve Onaylayan … …’e,
müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ve temyiz yolu açık olmak üzere ödettirilmesine oy birliğiyle,