… Büyükşehir Belediyesi … yılı hesabının Sayıştay 1. Dairesinde, … tarihinde yargılanması sonucunda düzenlenen … sayılı ilamın … inci maddesiyle, … yüklenimindeki, … TL ihale bedelli, … işinde, A 144 poz numaralı Honlu 60 x 60 x 3 Özel Ebatlı Mermer ile Döşeme Kaplaması Yapılması (3 cm), A 278 poz numaralı Her Boyutta Beyaz Mermer ile Döşeme Kaplaması Yapılması (3 cm), A 279 poz numaralı Her Boyutta Gri Mermer ile Döşeme Kaplaması Yapılması (3 cm), A 280 poz numaralı Beyaz Mermer Merdiven Basamağı Yapılması (4 cm Basamak + 3 cm Rıht) ve A 281 poz numaralı Gri Mermer Merdiven Basamağı Yapılması (4 cm Basamak + 3 cm Rıht) imalatlarında, mermerlere honlama yapılması için 4 saat mütehassıs usta bedeli öngörülmesine rağmen bu hizmetin alınmaması ve bedelinin hakedişlerden kesilmemesi nedeniyle … TL için tazmin hükmü verilmişti.
Sorumlularca temyiz edilmesi üzerine Temyiz Kurulunun … tarih ve … tutanak sayılı kararı ile söz konusu tazmin hükmünün bozulmasına karar verilerek yeniden hüküm tesis edilmek üzere … tarihinde yapılan yargılama sonucunda … sayılı ilamın … inci maddesiyle beraat hükmü tesis edilmişti.
Bu defa, söz konusu beraat hükmünün Sayıştay Başsavcılığı tarafından temyiz edilmesi üzerine Temyiz Kurulunca düzenlenen … tarih ve … tutanak sayılı kararı usul açısından,
“Davaya bakan mahkemeden başka bir mahkeme, o davaya ilişkin delil tespiti için yetkili ve görevli değildir. Bu sebeple dava açıldıktan sonra, davaya bakan mahkemeden başka bir mahkeme, o davaya ilişkin delillerin tespitine karar veremez ve delil tespiti yapamaz, yaparsa, böyle bir delil tespiti geçersizdir… karşı tarafa tebliğ edilmemiş olan delil tespiti tutanağı, davada delil olarak kullanılamaz. …Bu durumda, temyizi istenen ilamda, hukuka aykırı delil tespitine dayalı bilirkişi raporuna istinaden hüküm tesis edilmiş olduğundan, sorumluların beraatine yönelik ilam hükmünün öncelikle usulen bozulması gerekir”
Denilmektedir.
Temyiz Kurulunun anılan kararında işin esası hakkında ise,
“Asıl ilamda da belirtildiği üzere önemli olan mermer imalatlarının pahalı ya da ucuz olması yani birim maliyeti değil, yapılan işlemlerin, analizlerin, bu doğrultuda yapılan imalatların ve ödemelerin, mevzuata uygun olup olmamasıdır.
Kamu zararı iddiası, honlama işleminin fiilen yapılmadığı değil, fabrikada yapılmış olan honlama için ilaveten 4 saatlik işçilik bedeli ödenmeyeceği yönündedir.
İhtilafın kaynağı, mermerin honlu olup olmaması değildir. Burada sorun, mermer fabrikasından honlu olarak geldikten sonra döşendiği kabul edildiği halde, el ile honlama yapılıyormuş gibi, kamuyu zarara uğratacak şekilde analize honlama işçiliği adı altında yersiz olarak 4 saat mütehassıs usta bedeli eklenmesidir.
Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, honlama işçiliği bedeli adı altında 4 saat mütehassıs usta bedeli ödenmesi mümkün olmadığından, sorumluların beraatine yönelik ilam hükmünün konunun esası yönünden de bozulması gerekir..” denilerek söz konusu ilam hükmünün bozulmasına ve gerek usul gerekse esas yönünden yukarıda yer alan açıklamalar dikkate alınmak suretiyle yeniden hüküm tesis edilmesini teminen dosyanın ilgili daireye gönderilmesine karar verilmiştir.
… yüklenimindeki, … TL ihale bedelli, … işinin ilk ihalesine ait yaklaşık maliyet listesinde ve yapılacak işler listesinde, A 68 poz numaralı “mermer döşeme kaplaması” imalatı yer almış ve bu imalata ait birim fiyat tarifinde, iş kaleminin, 26.206/A poz tarifi ile aynı olduğu ve nakliyenin birim fiyata dâhil olduğu ifade edilmiştir.
Ancak işin uygulama aşamasında, A 68 poz numaralı imalattan hiç yapılmamış, bunun yerine A 362 poz numaralı “Honlu 60x60x3 Özel Ebatlı Mermer ile Döşeme Kaplama Yapılması” imalatı için yeni birim fiyat analizi yapılmıştır.
A 362 poz numaralı yeni birim fiyat analizi incelendiğinde, firmanın ilk teklifinde yer alan A 68 pozundaki mermer ebatlarının arttırıldığı, Vakıflar Genel Müdürlüğü V.1648 pozundan yararlanılarak “mermerin honlanması işçiliği karşılığı” adı altında 01.V04 pozundan 4 saat (1saat+3saat) mütehassıs usta bedeli eklendiği ve Ölçü ve Not kısmında “A 68 ve V.1648’deki gibidir” ibaresinin yer aldığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla yeni yapılan A 362 numaralı yeni fiyat analizinin A 68 analizinden en önemli farkı, yeni analize toplam 4 saatlik “mermerin honlanması” işçiliği olarak 4 saat/m2 usta işçilik eklenmesidir.
Söz konusu işe ilişkin ikinci ihalede, A 362 pozu ile birim fiyat tarifi aynı olan A 144 pozu ile A 278, A 279, A 280 ve A 281 pozlarında da honlama için öngörülen 4 saat mütehassıs usta bedeli aynen yer almıştır.
Analize referans olan Vakıflar Genel Müdürlüğü Eski Eser Birim Fiyat Listesinde yer alan “Mermer Somaki ve Emsali Taşlar Üzerine El İle Cila Yapılması” tanımlı V.1648 pozunun(analizi: 01.V04 pozundan 4 saat (1saat+3saat) mütehassıs usta + 04.522/F akrilik reçine esaslı cila) birim fiyat tarifindeki, “Cila yapılacak sathın evvela kaba, sonra ince zımpara taşı ile, daha sonra sırasıyla kalın ve ince ponza taşı ile silinmesi, sonra spiral taşı ile perdahı, bu şekilde ince perdahı yapılmış taş yüzüne somaki ise, sıcak macunla diğer mermer satıhlarda asit oksalit ile keçe perdahı yapılarak, taş ısınıncaya kadar perdahlanması ve parlatılması, her türlü malzeme ve işçilik dahil, beher m2 bedeli: ÖLÇÜ: Cilalanan yüzlerin inkişaf alanı m2 cinsinden ölçülerek bedeli ödenir” ifadelerinden, honlamanın imalatta kullanılacak mermere, el işçiliği ile cila yapılması anlamına geldiği ve daha çok eski eserlerde uygulama alanı bulduğu anlaşılmıştır. Yeni inşaatlarda ise mermerlerde honlama ve cilalama işlemi, iş yerinde değil, mermer imalathanelerinde yapılmaktadır. Nitekim Bayındırlık Bakanlığı rayiçlerinde mermerin cilalı olduğu yani rayiç bedele cilalama bedelinin dahil olduğu belirtilmektedir. A 68 pozundaki mermerin cilasız mermer olduğu varsayılsa bile ihale ve rekabet şartlarında oluşmuş olan A 64 mermer cilalama pozu(6,10.-T.L./m²) yerine analiz yapılmak suretiyle bu işlem karşılığı olarak, bedeli çok yüksek olan ve daha çok tarihi eserlere uygulanan Vakıflar Genel Müdürlüğü 01.V04 pozundan 4(3+1) saat mütehassıs usta bedelinin ödenmesi, izahı gereken bir durumdur.
Kaldı ki işe ait analiz ve tariflerde, kullanılan mermerlerin cilasız olduğuna ilişkin bir açıklama da mevcut değildir. İlk ihaleden itibaren imalatlarda yapılan değişiklikler, sadece mermer cinslerinin (beyaz mermer yerine Muğla beyazı veya Afyon Grisi kullanılması gibi) ve boyutlarının(3x30xserbest boy yerine 3x60x60 gibi), değişmesidir. Bu değişikliklerin, ilave maliyet gerektirdiği muhakkaktır. Ancak, sorgu konusu yapılmadığından bu hususlar, fazla ödemeye dayanak oluşturmamaktadır.
A 278, A 279, A 280 ve A 281 pozlarında “honlama” ifadesi yer almasa da 4 saat mütehassıs usta bedeli aynen yer almıştır. A 144 pozundaki uygulama, aynen devam etmiştir.
Diğer taraftan, bu analizlerde kullanılan 04.416/07E ve 04.416/10E pozları, Bayındırlık Bakanlığı mermer pozları olup, poz tanımlarında “cilalı” oldukları açık bir şekilde belirtilmektedir. . Bu durum, mermerlerin cilasız olduğu iddiasının asılsız olduğunu ve 4 saat mütehassis usta bedelinin karşılığının olmadığını ortaya koymaktadır.
Mevzu bahis olay, mermer imalatlarının pahalı ya da ucuz olması yani birim maliyeti değil, yapılan işlemlerin, analizlerin, bu doğrultuda yapılan imalatların ve ödemelerin, mevzuata uygun olup olmamasıdır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinde,
“Kamu zararı, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde,
……….
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
……….
Esas alınır.”
Denilmektedir.
Uygulamada, bu hususlar gözetilmemiş, honlama işlemi yapılmadığı halde buna ilişkin bedel yükleniciye ödenmiş ve kamu zararına sebebiyet verilmiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, mermer fabrikasından honlu olarak gelip döşendiği kabul edildiği halde, el ile honlama yapılıyormuş gibi analize honlama işçiliği bedeli adı altında 4 saat mütehassıs usta bedeli eklenmesi nedeniyle fazla ödendiği anlaşılan … TL’nin,
Harcama Yetkilisi … (Fen İşl.Dai.Bşk), Gerçekleştirme Görevlileri … (Şube Md.), … (Elk.Müh.), … (Mimar), … (Makine Müh.), … (İnşaat Müh.), … (Genel Sekreter Yrd.), …(Genel Sekreter Yrd.), … (Genel Sekreter) ve …(Genel Sekreter)’tan,
müştereken ve müteselsilen,
832 sayılı Sayıştay Kanununun 64 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleriyle birlikte tazminen tahsiline,