Üniversitede görevli öğretim üyeleri ve araştırma görevlilerinin mevzuatta dayanağı olmadığı halde Üniversite Yönetim Kurulu kararıyla yurtdışına yaz okulu yoğunlaştırılmış dil kursuna gönderildiği görülmüştür.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Yurt içinde ve yurt dışında görevlendirme” başlıklı 39’uncu maddesinde,
“Öğretim elemanlarının kurumlarından yolluk almaksızın yurt içinde ve dışında kongre, konferans, seminer ve benzeri bilimsel toplantılarla, bilim ve meslekleri ile ilgili diğer toplantılara katılmalarına, araştırma ve inceleme gezileri yapmalarına, araştırma ve incelemenin gerektirdiği yerde bulunmalarına, bir haftaya kadar dekan, enstitü ve yüksekokul müdürleri, on beş güne kadar rektörler izin verebilirler. Bu şekilde on beş günü aşan veya yolluk verilmesini gerektiren veya araştırma ve incelemenin gerektirdiği masrafların üniversite ile buna bağlı birimlerin bütçesinden veya döner sermaye gelirlerinden ödenmesi icabeden durumlarda, ilgili yönetim kurulunun kararı ve rektörün onayı gereklidir. …” hükmü yer almaktadır.
Yurt içinde ve Yurt Dışında Görevlendirilmelerde Uygulanacak Esaslara İlişkin Yönetmeliğin “Görevlendirmeler” başlıklı 2’nci maddesinin (a) fıkrasında,
“Kısa süreli görevlendirme: Öğretim elemanlarının bilimsel toplantılara katılmak, inceleme, araştırma ve uygulama yapmak üzere süresi üç ay kadar (üç ay dâhil) olan görevlendirmelerdir.
İnceleme, araştırma ve uygulama için görevlendirmelerde konu ile ilgili bir ön raporun Fakülte Yönetim Kurulunca kabulü şartı aranır. Kongrelere bilimsel tebliğ ile katılmak esastır.” ve aynı Yönetmeliğin 3’üncü maddesinde:
“Öğretim elemanlarının kurumlarından yolluk almaksızın yurtiçinde ve dışında kongre, konferans, seminer ve benzeri bilimsel toplantılarla, bilim ve meslekleri ile ilgili diğer toplantılara katılmalarına, araştırma ve inceleme gezileri yapmalarına, araştırma ve incelemenin gerektirdiği yerde bulunmalarına, bir haftaya kadar dekan, enstitü ve yüksekokul müdürleri, on beş güne kadar rektörler izin verebilirler. Bu şekilde on beş günü aşan veya yolluk verilmesini gerektiren veya araştırma ve incelemenin gerektirdiği masrafların üniversite ile buna bağlı birimlerin bütçesinden veya döner sermaye gelirlerinden ödenmesi icabeden durumlarda, ilgili yönetim kurulunun kararı ve rektörün onayı gereklidir.
Kurumları adına yurtdışında görevlendirilecek öğretim üyelerine verilecek yolluklar, yol masrafları ve gündelikler, yurtdışına gönderilen Devlet memurlarına verilen gündeliklerin aynı olmak üzere, genel hükümler çerçevesinde ödenir.
Geçici görev yolluğu, yükseköğretim kurumu hesabına gönderilenlere kurum bütçesinden, üniversite dışındaki bir kurum hesabına gönderilenlere ise ilgili kurumun bütçesinden ödenir.” denilmektedir.
Mezkûr Kanun ve Yönetmeliğin ilgili maddelerine göre, öğretim elemanları yolluk almaksızın yurt içinde ve dışında kongre, konferans, seminer ve benzeri bilimsel toplantılarla, bilim ve meslekleri ile ilgili diğer toplantılara katılmak, araştırma ve inceleme gezileri yapmak için görevlendirilebilirler. İnceleme, araştırma ve uygulama için görevlendirmelerde konu ile ilgili bir ön raporun Fakülte Yönetim Kurulunca kabulü ve hizmetin aksamaması şartı aranmalıdır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri gereğince, yurtdışına yabancı dil eğitimi için personel gönderilmesi, eğitim ve ulaşım giderlerinin bütçeden karşılanması mümkün değildir.
Diğer taraftan, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 15’inci maddesine göre üniversite yönetim kurulu rektörün başkanlığında dekanlardan, üniversiteye bağlı değişik öğretim birim ve alanlarını temsil edecek şekilde senatoca dört yıl için seçilecek üç profesörden oluşur. Üniversite yönetim kurulu toplantılarına oy hakkı bulunmaksızın katılan rektör yardımcıları … … ve … …’in yurtdışına yabancı dil eğitimi için personel gönderilmesi, eğitim ve ulaşım giderlerinin bütçeden karşılanması hususundaki anılan kararda sorumlulukları bulunmamaktadır.
Bu itibarla, yurtdışında yaz okulu yoğunlaştırılmış dil kursu için, … Üniversitesine … yılında … TL (… ABD doları) eğitim bedeli ve … kişi için …’er TL’den toplam … TL uçak bileti ödenmesi sonucu oluşan toplam … TL kamu zararının,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Genel Sekreter) … …, Gerçekleştirme Görevlisi (İMİD Başkanı) … …, Üniversite Yönetim Kurulu Üyeleri … …, … …, … …, … …, ... …, … …, … …, … …, … …, … …, …, … …, … …, … … ve … …’a,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Genel Sekreter) … …, Gerçekleştirme Görevlisi (İMİD Başkanı) … …, Üniversite Yönetim Kurulu Üyeleri … …, … …, … …, … …, … …, … …, … …, … …, … …, … …, … …, … …, … …, … …, … … ve … …’a
müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle birlikte ödettirilmesine,
(Üye … …’nün, “Üniversitede görevli öğretim üyelerinin yabancı dil eğitimi için yurtdışına gönderilebileceğine dair mevzuatta bir düzenleme bulunmamaktadır. Gerçi 2018 yılı Bütçe Kanunu’nun E cetveli 73’üncü maddesi (g) bendine özel hüküm konularak YÖK tarafından aylık 2.500 TL’yi geçmemek üzere dil kursu giderlerine destekleme bursu verilmesi imkanı sağlanmıştır. Ancak bu ödeme de YÖK’ten yapılacak aktarma ile mümkün olabilecektir. Bu nedenle 2016 yılında mevzuata aykırı olarak yapılan söz konusu ödeme için tazmin hükmü verilmesi ve bu ödemeden dolayı Yönetim Kurulu’nun sorumlu tutulması gerekmekle birlikte 2547 sayılı Kanun’un 15’inci maddesine göre oy hakkı bulunmadan Yönetim Kuruluna katılan rektör yardımcılarının sorumlu tutulmaması yönündeki çoğunluk görüşüne katılıyorum.
Harcama yetkilisinin sorumluluğuna gelince,
24.12.2003 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 5018 sayılı Kanun’un 31’inci maddesinde, “Bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir.
Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin merkez ve merkez dışı birimlerinde harcama yetkililerinin görev unvanları itibarıyla tespitine ve harcama yetkisinin devredilmesine ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca belirlenir. Harcama yetkisinin devredilmesi, yetkiyi devredenin idari sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Harcama yetkilileri bütçede öngörülen ödenekleri kadar, ödenek gönderme belgesiyle, ödenek verilen harcama yetkilileri ise tahsis edilen ödenek tutarında harcama yapabilir” hükmü yer almış, ancak yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalar hakkında bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Daha sonra 5436 sayılı Kanunla yapılan değişiklik ile bu eksiklik giderilmiştir. Bu değişikliğe esas olan 4533 sayılı Kanunun gerekçesinde de “kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluğun kurul veya komiteye ait olacağı hususu açıklığa kavuşturulmaktadır.” denilerek yapılan düzenlemenin sebebi açıklanmıştır.
5436 sayılı Kanunla, 5018 sayılı Kanun’un 31’inci maddesinde yapılan değişikliğe göre üçüncü fıkra,
“Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona ait olur” şeklini almıştır. Dolayısıyla harcama yetkisinden doğan sorumluluğun kurula ait olması, harcama yetkilisinin sırf bu sıfatından dolayı sorumluluğa dahil edilmemesi gerekir.
Gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğuna gelince, 5018 sayılı Kanunun 33’üncü maddesinin ikinci fıkrasında gerçekleştirme görevlilerinin, iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alınması veya gerçekleştirilmesi hususlarında sorumluluklarının bulunduğu hüküm altına alınmıştır. 31.12.2005 tarihli ve 26040 sayılı Resmi Gazete yayımlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Ön Mali Kontrolün Kapsamı” başlıklı 10’uncu maddesinde, “Ön malî kontrol görevi, idarelerin yönetim sorumluluğu çerçevesinde, harcama birimleri ve malî hizmetler birimi tarafından yerine getirilir” denilmektedir. Aynı düzenlemede, gelir, gider, varlık ve yükümlülüklere ilişkin malî karar ve işlemlerin, harcama birimleri ve malî hizmetler birimi tarafından malî mevzuat hükümlerine uygunluk yönlerinden de kontrol edileceği ifade edilmiş ise de, bu sorumluluğun öncelikle yönetim sorumluluğu çerçevesinde değerlendirilmesi gerekir. Ancak yönetim sorumluluğu, gerçekleştirme görevlilerinin hiçbir mali sorumluluğunun bulunmadığı gibi değerlendirilemeyeceği gibi, 5018 sayılı Kanun öncesinde olduğu gibi gerçekleştirme memurlarının adeta bidayetten zimmettar addedilerek her ödemeden sorumlu tutulmalarını da gerektirmez. Söz konusu olayda kanununda açık bir düzenleme olmamasına karşın yönetim kurulu tarafından alınmış bir karar ve kanuna aykırılığı araştırmakla sorumlu harcama yetkilisince verilmiş harcama talimatı varken, iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alınması veya gerçekleştirilmesi ile görevli olan ve söz konusu karar ve harcama talimatına uygun işlem yapan gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğa dahil edilmesi hakkaniyetle bağdaşmaz. Bu bağlamda gerçekleştirme görevlilerinin sorumlu tutulmaması gerekir.
Bu nedenle, mevzuata aykırı yapılan ödemelerden sadece ilgili kararda imzası bulunan Yönetim Kurulu Üyelerinin sorumlu tutulması, Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisinin sorumlu tutulmaması gerekmektedir.” şeklindeki sorumluluğa ilişkin farklı görüşü ile
Üye … …’ün, “Üniversite tarafından harcamanın temel dayanağı olarak Üniversite Yönetim Kurulu kararında da belirtildiği üzere 2547 sayılı Kanun’un 39’uncu maddesi gösterilmiştir. Bu maddede de “ …… bilimsel toplantılarla, bilim ve meslekleri ile ilgili diğer toplantılara katılmalarına, araştırma ve inceleme gezileri yapmalarına, araştırma ve incelemenin gerektirdiği yerde bulunmalarına ….” şeklinde hüküm getirilmiştir. Burada idarelere bilimsel toplantılar haricinde de araştırma ve inceleme gezisi için dahi yurtdışı görevlendirme yapabilme takdir yetkisi tanınmıştır. Yapılan görevlendirme bu geniş takdir yetkisinin içindedir. Aksi düşünce geziye gönderme yetkin var ancak bununla birlikte yabancı dil öğrenme için gönderemezsin gibi bir sonuç doğurur ki bu tanınan takdir yetkisinin kısıtlanmasıdır. Yapılan görevlendirmenin gerektirdiği harcamaların bir kısmı savunmalarda da belirtildiği üzere gönderilen personel tarafından karşılanmıştır. Yapılan harcama kamu personelinin yetiştirilmesine bir miktar katkı olması nedeniyle kamu zararı da oluşmamıştır. Bu nedenle konunun beraatine hükmedilmesi uygun olur.” şeklindeki görüşüne karşın),
Anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca işbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.