Yiyecek yardımı
… tarihli ve … sayılı ek ilam ile tazminine hükmolunan konuyla ilgili olarak Temyiz Kurulunun … tarihli ve … tutanak numaralı ikinci bozma kararı üzerine 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince konunun görüşülmesine karar verildi.
… İl Özel İdaresi … hesabının … tarihinde Dairemizde yargılanması sonucunda düzenlenen … tarihli ve … sayılı ilamın …’nci maddesiyle, … İl Özel İdaresi personeline yapılan yiyecek yardımının yemek verme yerine para ile temsil edilen araçlar (ticket) vasıtasıyla …’den satın alma yolu ile verilmesi sonucu oluşan toplam … TL kamu zararı için tazmin hükmü verilmiştir.
Sorumlularca bu hükmün temyiz edilmesi neticesinde, tazmin hükmü Temyiz Kurulunun … tarihli ve … tutanak numaralı kararı ile tasdik olunmuştur. Daha sonra sorumlularca karar düzeltmesi talebinde bulunulması üzerine, Temyiz Kurulunca verilen … tarihli ve … tutanak numaralı kararda, kamu zararı tutarının yemek maliyetinin yarısı ile personelden kesilen tutar arasındaki fark kadar olması ve ihale komisyonunda yer alan şahısların sorumlu tutulmayıp sadece ödeme emrini imzalayan gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisinin sorumlu tutulması gerektiği belirtilerek, söz konusu tazmin hükmünün bozularak dosyanın daireye tevdiine karar verilmiştir.
Dosyanın tekrar tekemmül etmesinden sonra Dairemizde yapılan yargılama sonucunda düzenlenen … tarihli ve … sayılı ek ilam ile … TL kamu zararına ilişkin olarak tekrar tazmin hükmü verilmiştir. Sorumluların bu hükmü de temyiz etmeleri neticesinde tazmin hükmü Temyiz Kurulu’nun … tarihli ve … tutanak numaralı kararı ile tekrar tasdik olunmuştur. Sorumlularca tekrar karar düzeltmesi talebinde bulunulması üzerine, Temyiz Kurulunca … tarihli ve … sayılı tutanakta “… tüm ihale tutarının kamu zararı olamayacağı, maliyetin yarısının kamu zararı olması gerektiği ve sorumluluğun da yeniden ele alınması için … Daire tarafından … sayılı Ek İlam ile … TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün BOZULARAK dosyanın hükmü veren Daireye GÖNDERİLMESİNE,” denmek suretiyle karar verilmiştir.
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun “Temyiz” başlıklı 55’inci maddesinin yedinci ve sekizinci fıkralarında, “Temyiz Kurulu temyiz olunan hükmü olduğu gibi veya düzelterek tasdik eder, bozar ya da Kurul üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu ile kaldırır. Bozma halinde evrak, yeniden karara bağlanmak üzere o kararı veren daireye gönderilir.
Daire ilk kararında ısrar eder ve bu ısrar üzerine temyiz olunarak tekrar temyiz kurulunca bozma kararı verilirse daire bu karara uymak zorundadır.” hükümleri yer almaktadır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 212’nci maddesinde, “Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tesbit olunur.” hükmüne yer verilmiş ve bu hüküm uyarınca hazırlanıp yürürlüğe konulan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının, Devlet Memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacaklarını ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemek olduğu, “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde, bu Yönetmeliğin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi memurlar hakkında uygulanacağı, “Yardım Şekli” başlıklı 3’üncü maddesinde, yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı, bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulamayacağı, “Yardımın Şartları” başlıklı 5’inci maddesinde, Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği, yemek servisi, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabileceği hükümlerine yer verilmiştir.
Söz konusu Yönetmelik’te yer alan düzenlemeler göz önünde bulundurulduğunda, 657 sayılı Kanun’a tabi personele yiyecek yardımının kupon, kart, fiş, ticket gibi para temsili araçlar sağlanarak dışarıdan temin edilmesi şeklinde yapılması mümkün değildir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde, mal veya hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceği hükme bağlanmıştır. Aynı Kanun’un “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde de, “Bu Kanunun uygulanmasında Hizmet: Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri, .. ifade eder.” şeklinde tanımlanmıştır. Maddede yer alan “yemek hazırlama ve dağıtım” ifadesi, Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin 3’üncü maddesinde yer alan yemek verme hizmetinin yine bu amaçla kurulan yemek servisi, yardım sandığı veya bu mahiyetteki kuruluşun dışarıda veya kurumun bina ve eklentilerinde yapacağı yemek hazırlama ve dağıtım hizmetlerini kapsamakta, para temsili araçları kapsamamaktadır. Bu nedenle 4734 sayılı Kanun’da yer alan hükme aykırı olarak, personele ayni olarak verilmesi öngörülen yiyecek yardımının kupon, kart, fiş, ticket gibi para benzeri temsil araçlarla dışarıdan hizmet alım ihalesi yoluyla temin edilmesi imkanı bulunmamaktadır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71’inci maddesinin birinci fıkrasında kamu zararı tanımlanmış, ikinci fıkrasında bu zararın belirlenmesinde esas alınacak kriterler düzenlenmiş ve “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” da kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak kriterlerden birisi olarak sayılmıştır.
Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere, para temsili araçlar ile yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanması ile ilgili idare işlemi, Yiyecek Yardımı Yönetmeliği ve Kamu İhale Kanununa aykırı olduğundan, bu işlem neticesi yapılan ödeme, mevzuatta öngörülmeyen bir ödeme mahiyetindedir. Bu nedenle …’ye yapılan ödemelerden, yemek yiyen personelden kesilen miktar düşüldükten sonra kalan … TL’nin tamamı kamu zararı olup bundan 5018 sayılı Kanun’un “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesi ile “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesi uyarınca ödeme emri belgesini imzalayan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi ile birlikte ihale komisyonu başkan ve üyelerinin de sorumlu tutulması gerekmektedir.
Bu itibarla, … TL’nin tamamının harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi ile birlikte ihale komisyonu başkan ve üyelerine de ödettirilmesi gerekmekte ise de, 6085 sayılı Kanun’un 55’inci maddesinin sekizinci fıkrası hükmü gereğince Daire Temyiz Kurulunun ikinci bozma kararına uymak zorunda olduğundan, söz konusu Temyiz Kurulu kararı doğrultusunda,
İhale komisyonu başkan ve üyelerinin sorumluluklarının olmadığına,
Yemek maliyetinin yarısı ile personelden kesilen tutar arasındaki fark olarak hesaplanan … TL kamu zararının Harcama Yetkilisi … ile Gerçekleştirme Görevlisi …’ya
müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
Anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca işbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi.
İlave Görüş:
Üye …’in ilave görüşü:
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun “Temyiz” başlıklı 55’inci maddesinin 8’inci fıkrası gereğince Dairece Temyiz Kurulunun ikinci kez bozma kararına kanuni zorunluluk olarak uyulduğundan temyiz yolunun açık olduğuna ilişkin ibareye gerek bulunmamaktadır.
Üye …’ün ilave görüşü:
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun “Temyiz” başlıklı 55’inci maddesinin 7 ve 8’inci fıkralarında yer alan “Temyiz Kurulu temyiz olunan hükmü olduğu gibi veya düzelterek tasdik eder, bozar ya da Kurul üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu ile kaldırır. Bozma halinde evrak yeniden karara bağlanmak üzere o kararı veren daireye gönderilir.
Daire ilk kararında ısrar eder ve bu ısrar üzerine temyiz olunarak tekrar Temyiz Kurulunca bozma kararı verilirse daire bu karara uymak zorundadır.” hükümleri gereği Dairemizce Temyiz Kurulunun ikinci bozma kararı doğrultusunda verilen karar için temyiz yolu kapanmıştır.