Yeni birim fiyat
Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı tarafından … Belediyesine hibe edilen … ton bitümün, yapımı devam eden “… İşi”nde kullanılmak üzere yüklenici …’ye tahsis edilerek, YBF 1 poz numaralı İdare Malı Bitüm ile Asfalt Betonu Binder Tabakası Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş Ocak Taşı ile) (Bitüm Nakli Dahil Asfalt Nakli Hariç) imalatı için yeni fiyat düzenlendiği anlaşılmaktadır.
Söz konusu yapım işi bünyesinde bitümün yüklenici tarafından getirileceği kabulü ile ihalede fiyat teklifi alınan GBB U10 poz numaralı Asfalt Betonu Binder Tabakası Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş Ocak Taşı İle) imalatı ile yükleniciye bitüm tahsis edilmesi sonrasında yeni birim fiyat düzenlenen YBF 1 poz numaralı İdare Malı Bitüm ile Asfalt Betonu Binder Tabakası Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş Ocak Taşı ile) imalatları arasındaki tek farkın bitümü yüklenicinin mi temin edeceği noktasında ortaya çıktığı, yapılan imalatın ise birebir aynı olduğu görülmektedir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Sözleşmede bulunmayan işlerin fiyatının tespiti” başlıklı 22’nci maddesinde;
“ … işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya gruplarının bedelleri ile 21’inci maddeye göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri, ikinci fıkrada belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödenir.” denilmektedir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin anılan 22’nci madde hükmü uyarıca, ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemleri ile 21’inci maddeye göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri, tespit edilen yeni birim fiyat üzerinden ödenebilecektir.
Oysa yapımı devam eden söz konusu işte Asfalt Betonu Binder Tabakası Yapılması imalatı için ihale dokümanında fiyat teklifi verilmiş olduğundan, söz konusu imalatın bir unsuru olan bitümün idare tarafından temin edilmesi durumunda aynı imalatın idare malı bitümle yapılıyor olması, bunun ihale dokümanında fiyat teklifi verilmemiş bir imalat kabul edilerek yeni birim fiyat düzenlenmesini gerektirmemektedir.
İhale kapsamında GBB U10 poz numaralı Asfalt Betonu Binder Tabakası Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş Ocak Taşı İle) imalatı için alınan fiyat teklifi, bitüm dahil 1 Ton Binder imalatı için … TL’dir. İdarece, Karayolları Genel Müdürlüğünün, Asfalt Betonu Binder Tabakası Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş Ocak Taşı İle) imalatı dikkate alınarak ve analizde sadece bitüm tutarına yer verilmeyerek tespit edilen Yeni Birim Fiyat ise … TL/Ton’dur.
Dolayısıyla, yapılan imalat aynı olduğundan, … TL teklif edilen söz konusu imalat için, bitümün idare tarafından temin edilmesi durumunda yükleniciye … TL üzerinden ödeme yapılması nedeniyle, 1 Ton Binder imalatı için kullanılacak bitüm tutarının … TL olarak değerlendirildiği;
Diğer yandan, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı ile … Belediyesi arasında imzalanan protokol çerçevesinde hibe edilen … Ton bitüm için fatura muhteviyatları toplamı olan … TL bedel üzerinden taşınır giriş ve çıkış işlem fişleri düzenlenerek idarenin muhasebe kayıtlarına alındığı, İdare tarafından tespit edilen söz konusu bedel üzerinden hesaplama yapıldığında, bitümün ton fiyatının … Ton/TL olduğu; 1 Ton Binder imalatı için gereken bitümün Rafineri değerinin ise … TL olduğu
anlaşılmaktadır.
Sonuç olarak, idareye hibe edilen bitüm, rafineri fiyatları üzerinden muhasebe kayıtlarına alındığı gibi; söz konusu bitümün yükleniciye tahsis edilmesi durumunda da aynı yöntemle rafineri fiyatları üzerinden belirlenen ortalama rayiç bedelinin yüklenici hakedişinden kesilmesi gerekmektedir.
Oysa … Belediyesi tarafından yükleniciye hibe edilen bitüm tutarı, rayiç bedeli üzerinden hakedişten kesilmemiş; yeni birim fiyat tespit etme şartları oluşmadığı halde bitüm tutarı rayicinin çok altında değerlendirilerek yeni birim fiyat oluşturularak yükleniciye bu yeni fiyat üzerinden ödeme yapılmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinin (d) fıkrasında, iş mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılmasının kamu zararının belirlenmesinde esas alınacağı belirtilmektedir. Buna göre, idare tarafından yükleniciye bedelsiz olarak tahsis edilen mal (bitüm), rayiç bedeli üzerinden yüklenici hakedişinden kesilmediği için kamu zararı oluşmuştur.
Sorguda, … TL olarak hesaplanan kamu zararı tutarı; ilamda bitümün rayiç değerinin, idare tarafından yapılan hesaplama esas alınarak yeniden tespit edilmesi ve rayiç değer üzerinden hesaplanan kamu zararı tutarına ayrıca fiyat farkı eklenmesinin mümkün olmaması nedeniyle … TL olarak yeniden hesaplanmıştır.
Bu itibarla, ayrıntısı aşağıda gösterilen … TL kamu zararının Harcama Yetkilisi … ile Gerçekleştirme Görevlileri …, … ve …a müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
Anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca işbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, oy çokluğuyla karar verildi.
Karşı oy gerekçesi
Üye …’ın karşı oy gerekçesi
TPAO tarafından … Belediyesine hibe edilen bitüm, idare malı malzeme olarak idare kayıtlarına intikal ettirilmiştir. Ancak idare bünyesinde ihale edilen ve içeriğinde bitüm kullanılması gereken GBB U10 poz numaralı “Asfalt Betonu Binder Tabakası Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş Ocak Taşı ile)” imalatı yanında idare malı bitümün kullanıldığı YBF 1 poz numaralı “İdare Malı Bitüm İle Asfalt Betonu Binder Tabakası Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş Ocak Taşı ile Bitüm Nakli Dahil, Asfalt Nakli Hariç)” imalatı için yeni birim fiyat yapılmıştır. İşin devamında hem GBB U10 poz nolu imalat hem de YBF 1 poz nolu imalat yaptırılarak hakediş ödemeleri yapılmıştır.
Oysa İdare tarafından yeni birim fiyat yapılması yerine yükleniciye verilen bitümün imalata girdiği tarih itibariyle TÜPRAŞ tarafından açıklanan rafineri satış fiyatlar üzerinden idare malı malzeme bedeli olarak hakedişlerden kesilmesi gerekirdi.
Konunun bu yönden ele alınarak kamu zararının yeniden hesaplanmasını teminen maddenin hüküm dışı bırakılmasına karar verilmesi ve düzenlenecek ek rapor sonrasında hüküm tesis edilmesi gerektiğinden Dairenin bu haliyle vermiş olduğu tazmin kararına katılmıyorum.