Döner Sermaye Ek Ödemesi
… tarihli ve … sayılı ilamın …’nci maddesinin … bölümüyle tazmin hükmolunan konuya ilişkin Sayıştay Temyiz Kurulu’nun … tarihli ve …, … ve … tutanak numaralı bozma kararları üzerine 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince konunun görüşülmesine karar verildi
… Üniversitesi … yılı hesabının … tarihinde Dairemizde yargılanması sonucunda düzenlenen … tarihli ve … sayılı ilamın …’nci maddesinin … bölümüyle, uzaktan eğitim yöntemiyle (önceki yıllarda kaydedilen ders videoları vasıtasıyla) gerçekleştirilen aile danışmanlığı eğimlerinden elde edilen gelirlerin, yönetim kurulu kararları ile, akademik açıdan aile danışmanlığı ile ilgili alanlardan olmayan kişilere ders anlatımında da bulunmamış olmalarına rağmen ders anlatımı, program yürütücülüğü ve koordinasyon hizmeti gibi adlar altında ödenmesi sonucu oluşan … TL kamu zararı için tazmin hükmü verilmişti.
Söz konusu tazmin hükmünün temyiz edilmesi üzerine Sayıştay Temyiz Kurulunca verilen … tarihli ve … tutanak sayılı kararda;
“…
4. İlamda tazmin hükmü;
1- …Üniversitesi … Merkezince yürütülen …nın, Gerçek Kişiler ve Özel Hukuk Tüzel Kişileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Açılacak Aile Danışma Merkezleri Yönetmeliği ile Yükseköğretim Kanunu ve Yükseköğretim Kurumlarında Uzaktan Öğretime İlişkin Usul ve Esaslarda uzaktan eğitim yöntemiyle gerçekleştirilmesine cevaz veren bir hüküm bulunmadığı belirtilerek uzaktan eğitim yöntemiyle gerçekleştirilen Aile Danışmanlığı eğitim faaliyetinde;
- 300 saatlik teorik kısmın, daha önceki yıllarda canlı olarak anlatılan derslerin video kayıtlarının kursiyerler tarafından izlenmesi suretiyle yapılması nedeniyle fiili olarak ders anlatımı gerçekleşmediği ve ders anlatımı ile ilgili görevlendirme yapılmadığı, anlaşıldığından program yürütme ve program koordinasyonu gibi hizmetlerden bahsedilemeyeceğinden, bu faaliyetlere ilişkin olarak da öğretim elemanlarına döner sermaye ek ödemesi yapılmaması gerektiği halde yapılması,
- 150 saatlik uygulama kısmının ise, kursiyerler tarafından hazırlanan “staj defteri” adlı bir belgenin posta yoluyla Merkeze gönderilmesi şeklinde gerçekleştirilmesi nedeniyle staj defteri” olarak adlandırılan dokümanın incelenmesinin ders sunumu (ders anlatımı) kapsamında değerlendirilmesi mümkün olmadığından, ders anlatımına ait döner sermaye ek ödemesinin de yapılmaması gerektiği halde yapılması,
2- Aile danışmanlığı eğitimlerinin içerik olarak Yönetmelikte sayılan hizmetlerin yerine getirilebilmesini sağlayacak nitelikteki akademik eğiticiler tarafından verilmesi gerektiği halde bu şartlara haiz olmayan öğretim elemanlarınca eğitimin verilmesi ve bu kişilere döner sermaye ek ödemesi yapılmaması gerektiği halde yapılması
Şeklinde iki temel gerekçeye dayandırılmıştır.
Öncelikle, ihtilafa konu aile danışmanlığı eğitimlerinin gerçekleştirildiği Yaşam Boyu Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi kurulmasına esas Yönetmeliğin “Merkezin amacı” başlıklı 5 inci maddesinde:
“(Değişik:RG-6/6/2009-27250)
Merkezin amaçları şunlardır:
a) Üniversitede önlisans, lisans ve lisansüstü öğretim programları dışında gerçekleşen bilimsel ve teknolojik gelişmelerden; küçük, orta ve büyük sanayi, ticaret, hizmet, tarım, hayvancılık ve benzeri işletmeler ile kamu ve özel kuruluşların yaşam boyu eğitim programları yoluyla faydalanmalarını sağlamak,
b) Üniversitenin ve diğer kamu ve özel kişi, kurum ve kuruluşların hizmet içi eğitim ile mesleki eğitim taleplerini karşılamak, bu amaçla sınıfta eğitim, uzaktan eğitim, uygulamalı eğitim ve benzeri sürekli eğitim programları düzenlemek; yeni bilgi ve teknolojileri kullanabilen, yaratıcı, üretken, sürekli öğrenen, çalışan, kurum ve işletmelere ulaşmak,
c) Üniversite, kamu ve özel sektör, uluslararası kuruluşlarla işbirliğini geliştirerek, yerel, bölgesel ve ulusal ölçekte Türkiye’nin ekonomik ve toplumsal gelişimine ve ulusal ekonominin küresel ekonomide rekabet edebilmesine katkıda bulunmak,
d) Yeni bilimsel ve teknolojik bilgi ve gelişmeleri takip ederek bu yöndeki birikimini talep eden kişi, işletme, kurum ve kuruluşlarla paylaşmak,
e) Yeni bilgi ve teknoloji eksikliğinin olduğu ekonomik, yönetsel ve toplumsal sorunlara çözümler üretmek için gerekli faaliyetleri planlamak, düzenlemek ve yürütmek; bu faaliyetlerini, yaşam boyu eğitimin standartlarını geliştirmeyi hedefleyerek gerçekleştirmek.”
Denilmekte olup, bu Merkezin kapatılması üzerine … tarih ve … Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yönetmelikle Sürekli Eğitim, Uygulama ve Araştırma Merkezi kurulmuştur. Yeni kurulan bu Merkeze de özel sektör ve uluslararası kuruluş ve kişilere ihtiyaç duydukları alanlarda, ulusal ve uluslararası düzeyde, sertifika ve eğitim programları, kurslar, seminerler, konferanslar, sempozyumlar, çalıştaylar, kongreler, düzenlemek veya düzenletmek, belgelendirmek, gerektiğinde bu kursları uzaktan eğitim biçiminde vermek ve bu faaliyetleri desteklemek, hayat boyu öğrenme çerçevesinde eğitim programlarını her türlü yöntemle düzenlemek, internet veya karma eğitim yoluyla her yaş ve gruplara yönelik elektronik eğitim programları sunmak, ulusal ve uluslararası kurs veya sertifikasyon eğitimlerini düzenlemek, sınavlar yapmak, belge, sertifika veya katılım belgesi vermek görevlerinin verildiği anlaşılmaktadır.
Görüldüğü üzere, gerek (kapatılan) Yaşam Boyu Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezinde gerekse de (yeni kurulan) Sürekli Eğitim, Uygulama ve Araştırma Merkezinde uzaktan eğitim biçiminde kurs ve sertifika programı düzenleme yetkisi bulunmaktadır.
Bu yetkiye karşın, sırf Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Aile ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürlüğü resmi internet sitesi üzerinden 05.08.2015 tarihinde “Aile Danışmanlığı Sertifika Programları Hakkında Kamuoyuna Duyuru” başlığı ile yayımlanan “aile danışmanlığı eğitimi ile ilgili ulusal yeterlilik ve sınav-belgelendirme çalışmaları sonuçlanıncaya kadar eğitimlerin uzaktan eğitim yöntemiyle verilmemesi gerektiği”ne yönelik (sadece duyuru niteliğindeki) bir yazıdan hareketle Üniversitenin Yaşam Boyu Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezinde tarafından düzenlenen aile danışmanlığı sertifika programında “daha önceki yıllarda canlı olarak anlatılan derslerin video kayıtlarının kursiyerler tarafından izlenmesi” ve “kursiyerler tarafından hazırlanan staj defteri adlı bir belgenin posta yoluyla Merkeze gönderilmesi ve bu dokümanın incelenmesi” hizmetlerinin uzaktan yöntemle gerçekleştirildiği sonucuna varılarak tazmin hükmü verilmesi hukuken isabetli görülmemektedir.
Kaldı ki, burada söz konusu olan öğretim elemanlarına yapılan döner sermaye ek ödemesi olup; bu ödemeye hak kazanma açısından, -ister uzaktan isterse örgün (yüz yüze) eğitimle yapılmış olsun- ortada döner sermaye biriminin elde etmiş olduğu gelire bir katkının olup olmadığına bakılması gerekir. Bu anlamda, Aile Danışma Merkezleri Yönetmeliğinin 14 üncü maddesinde aile danışmanlığı eğitiminde en az 300 saati teorik ve en az 30 saati süpervizyon olmak üzere yüz elli saati uygulamalı toplam dört yüz elli saatlik aile danışmanlığı eğitiminden söz edilmekle beraber gerek yargı raporu ekinde gerekse temyiz dilekçeleri ekinde yer alan belgelerden yapılan faaliyetlerle bu hizmetin layıkıyla yerine getirildiği görülmektedir.
Dolayısıyla, 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinde;
“…
d) Ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu ve bünyesinde atölye veya labaratuvar bulunan yükseköğretim kurumları ile sürekli eğitim merkezleri, açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları ile düzenli döner sermaye geliri olan yükseköğretim kurumlarında üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemeler hakkında da (c) fıkrası hükümleri uygulanır.
e) Yükseköğretim kurumlarının (c) ve (d) fıkraları kapsamına girenler haricindeki diğer birimlerinde döner sermaye işletmesi hesabına yapılan iş veya hizmetler karşılığında tahsil edilen gelirlerden kanuni kesintiler ile varsa yapılan iş veya hizmetle bağlantılı giderler düşüldükten sonra geri kalan tutar, hizmet karşılığı olarak gelir tahsilatının yapıldığı tarihi izleyen bir ay içinde veya hizmet bedelinin peşin tahsil edilmesi halinde hizmetin gerçekleşme oranına bağlı olarak aylara bölünerek hizmeti veren öğretim elemanlarına ödenir.
…”
Denilmek suretiyle hizmet karşılığı ve hizmetin gerçekleşme oranına bağlı olarak, üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına katkı payı ödenebilmesine imkân tanınmış olması karşısında Üniversitenin kendi mevzuatı çerçevesinde bir gelir elde ettiği açık olduğundan; bu geliri elde edenlere döner sermayeden ek ödeme yapılmasında da mevzuata aykırı bir husus bulunmamaktadır.
Öte yandan, (Asıl) İlamda aile danışmanlığı eğitimlerinin içerik olarak Yönetmelikte sayılan hizmetlerin yerine getirilebilmesini sağlayacak nitelikteki akademik eğiticiler tarafından verilmesi gerektiği halde bu şartlara haiz olmayan öğretim elemanlarınca eğitimin verildiği ifade edilmişse de; 04.09.2012 tarih ve 28401 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Gerçek Kişiler ve Özel Hukuk Tüzel Kişileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Açılacak Aile Danışma Merkezleri Yönetmeliğinin “Aile danışmanının eğitimi ve nitelikleri” başlıklı 14 üncü maddesindeki:
“(1) Sosyal hizmet, psikoloji, sosyoloji, psikolojik danışmanlık ve rehberlik, tıp, hemşirelik ve çocuk gelişimi alanlarından birinde en az dört yıllık lisans programlarından mezun olanlar, Milli Eğitim Bakanlığı, Yükseköğretim Kurulu veya üniversitelerden, biri tarafından uygun görülen en az üç yüz saati teorik ve en az otuz saati süpervizyon eşliğinde olmak üzere yüz elli saati uygulamalı toplam dört yüz elli saatlik aile danışmanlığı alanında bir eğitim programını başarıyla tamamladıktan sonra sertifika alanlar, aile danışmanı unvanı alabilir.
(2) Sosyal hizmet, psikoloji, sosyoloji, psikolojik danışmanlık ve rehberlik, tıp, hemşirelik ve çocuk gelişimi lisans programlarını tamamladıktan sonra aile danışmanlığı alanında yüksek lisans veya doktora eğitimini tamamlamış olanlar aile danışmanı sayılır ve ayrıca bunlardan merkezlerde çalışmak için sertifika istenmez.
(3) Yükseköğretim kurumları dışında aile danışmanlığı eğitimi sertifika programı açmak isteyen kurum ve kuruluşlar Milli Eğitim Bakanlığından izin alırlar.
(4) Yükseköğretim kurumları dışında aile danışmanlığı sertifika programı eğitimini yürütecek kurum ve kuruluşlarda görev alacak eğiticilerde ulusal ve uluslararası standartta sertifikaya sahip ve aile danışmanlığı konusunda en az beş yıl çalışmış olmak ya da aile danışmanlığı alanında yüksek lisans veya doktora programlarında eğiticilik yapmış olma şartı aranır.”
Hükmü gereği bu zorunluluk sadece yükseköğretim kurumları dışında aile danışmanlığı sertifika programı eğitimini yürütecek kurum ve kuruluşlar için geçerli olduğundan eğiticilerin niteliği açısından verilen eğitimde mevzuata uygun olmayan bir durum söz konusu değildir.
Esasen yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda tazmin hükmü bağlamında (Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının denetiminde olan bir konu olarak) verilen eğitimin kim tarafından verildiğinin de bir önemi bulunmamakta olup, olayın bu yönüyle de gelir getirici katkıları sarih olan söz konusu öğretim elemanlarına döner sermayeden ek ödeme yapılmasında yükseköğretim kurumlarını ilgilendiren döner sermaye mevzuatına uygun olmayan bir durumdan söz edilemez.
Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, yapılan ödeme kamu zararı oluşturmadığından; … sayılı İlamın … maddesinin … bendiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin 7 nci fıkrası uyarınca BOZULMASINA ve yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen yeni hüküm tesisi için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE (…’ın ilave görüşüyle), (…’ın aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğuyla,”
denilmekte ve Kurulun … tarihli ve … ve … tutanak sayılı kararlarında da bu karara atıfta bulunulmaktadır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Döner sermaye” başlıklı 58’inci maddesinin;
(d) fıkrasında; “ ….. sürekli eğitim merkezleri,….. ile düzenli döner sermaye geliri olan yükseköğretim kurumlarında üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemeler hakkında da (c) fıkrası hükümleri uygulanır …”,
(i) fıkrasında; “Yapılacak ek ödemenin oranları ile bu ödemelerin esas ve usulleri;…. hizmete katkı unsurları esas alınarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkartılacak yönetmelikle belirlenir. Bu yönetmelikte belirlenen temel ilkeler çerçevesinde üniversite yönetim kurulları gerekli düzenlemeleri yapmaya yetkilidir…”
denilmektedir.
Yükseköğretim Kurumlarının Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin “Dağıtım esasları” başlıklı 5 inci maddesinin (13) numaralı bendinde döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemede, (A), (B), (C), (D) ve (E) puanlarından birinin veya birden fazlasının kurumun yapısı ve mali durumu göz önünde bulundurularak kullanılabileceği belirtilmektedir.
(B) puanı, bahsi geçen yönetmeliğin dağıtım esasları başlıklı 5 inci maddesinin (3) numaralı bendinde “(B) Bireysel gelir getirici faaliyet puanı; Kurum içinde bireysel gelir getirici faaliyetlerden dolayı alınan mesai içi (B1) ve mesai dışı (B2) puanlarının toplamından oluşan puandır. Her bir döner sermaye birimi için Yükseköğretim Kurulu tarafından hazırlanan “Gelir Getirici Faaliyet Cetveli”ne göre kişinin ürettiği hizmetlerden elde edilen puanlar kullanılarak hesaplanır. Bu puan aşağıdaki şekilde hesaplanır.(B) = “Gelir Getirici Faaliyet Cetveli”ne göre alınan toplam puan.” şeklinde tanımlanmıştır.
… tarihli ve … sayılı … Üniversitesi Yönetim Kurulu Kararı ile … Yaşam Boyu Eğitim Araştırma ve Uygulama Merkezi faaliyetlerinden elde edilen döner sermaye gelirlerinin dağıtılmasında uygulanacak usul ve esaslar belirlenmiştir. Bu usul ve esasların ekinde de üniversite yönetim kurulu tarafından belirlenen gelir getirici faaliyetler ve bu faaliyetler için belirlenmiş işlem puanlarının yer aldığı “Gelir Getirici Faaliyet Cetveli” bulunmaktadır.
… Üniversitesi Yaşam Boyu Eğitim Araştırma ve Uygulama Merkezi Gelir Getirici Faaliyet Cetveli’nin incelenmesinden; faaliyetlerin kurs faaliyetleri ve diğer faaliyetler olmak üzere 2 ana başlığa ayrıldığı, kurs faaliyetlerinin de rehberlik hizmetleri, program yürütümü, program denetimi, koordinasyon hizmeti, teknik destek hizmeti ve danışmanlık hizmeti olmak üzere toplam 6 kalem faaliyetten oluşan A grubu faaliyetler ve öğretim elemanının unvanına göre değişen ders sunumu (ders anlatımı) faaliyetlerinden oluşan B grubu faaliyetler olarak ikiye ayrıldığı anlaşılmaktadır.
… Üniversitesi Yaşam Boyu Eğitim Araştırma ve Uygulama Merkezi Yönetim Kurulu aylık dönemler itibariyle aile danışmanlığı sertifika eğitim programında kimlerin hangi faaliyetleri yapacağı ile ilgili kararlar almış ve ilgili ayda aile danışmanlığı eğitim programında görevlendirilen kişilerin ne tutarda ücret alacağı ile ilgili merkez müdürü tarafından da döner sermaye ek ödeme dağıtım cetveli adlı aylık hesap cetvelleri düzenlenmiştir. Söz konusu merkez yönetim kurulu kararlarına ve döner sermaye ek ödeme dağıtım cetvellerine dayalı olarak aile danışmanlığı eğitim programında ders anlatımı, program yürütme hizmeti ve koordinasyon hizmeti gibi faaliyetlerde bulunduğu belirtilen kişilere Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü bütçesinden ödemeler yapılmıştır.
Aile Danışmanlığı eğitim faaliyetinin 300 saatlik teorik kısmı, daha önceki yıllarda canlı olarak anlatılan derslerin video kayıtlarının kursiyerler tarafından izlenmesi; 150 saatlik uygulama kısmı ise kursiyerler tarafından hazırlanan “staj defteri” adlı bir belgenin posta yoluyla merkeze gönderilmesi şeklinde gerçekleştirilmiş, savunmalarda ders anlatımı adı altında yapılan ödemelerin, eğitimin uygulama kısmını oluşturan staj defterlerinin incelenmesi karşılığında yapıldığı belirtilmiştir.
… Üniversitesi Yaşam Boyu Eğitim Araştırma ve Uygulama Merkezi Gelir Getirici Faaliyet Cetvelinde gelir getirici faaliyet olarak öğretim elemanının unvanına göre değişen ders sunumu (ders anlatımı) faaliyeti yer almaktadır. Posta yoluyla gönderilen “staj defteri” olarak adlandırılan dokümanın incelenmesinin ders sunumu (ders anlatımı) kapsamında değerlendirilmesi mümkün olmadığından, gerçekleştirilmemiş olan ders anlatımına ait ek ödemenin de yapılmaması gerekmektedir.
Bunun yanı sıra, yine ders videoları aracılığıyla gerçekleştirilen bu eğitim programında; fiili olarak ders anlatımı gerçekleşmediği, ders anlatımı ile ilgili görevlendirme yapılmadığı, dolayısıyla program yürütme ve program koordinasyonu gibi hizmetlerden bahsedilemeyeceğinden, bu faaliyetlere ilişkin olarak da ödeme yapılmaması gerekmektedir.
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Aile ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından, 633 sayılı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 7 inci maddesinin (c) bendinin verdiği yetki çerçevesinde, aile danışmanlığı sertifika eğitim programlarının yürütülmesi hususlarında 2 adet yazı yayımlamıştır.
Aile ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına 18.02.2013 tarih ve 75440112-502.03- 13404 sayı ile göndermiş olduğu ve Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından bütün üniversite rektörlüklerine gönderilen yazı, 04.09.2012 tarihli ve 28401 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Gerçek Kişiler ve Özel Hukuk Tüzel Kişileri İle Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Açılacak Aile Danışma Merkezleri Yönetmeliği’nin 14’üncü maddesinin uygulanmasına yönelik olup aşağıdaki ifadeleri içermektedir.;
“…
Anılan Yönetmeliğin yürürlüğe giriş tarihinden itibaren Üniversiteler ve Milli Eğitim Bakanlığı izni ile açılan özel kuruluşlar tarafından verilmeye başlanan “Aile Danışmanlığı ve Meslek Elemanlığı" eğitimi uygulaması sürecinde gözlemlenen ve Bakanlığımıza yazılı ve şifahi olarak intikal eden hususlar;
…
3-“Aile Danışmanlığı” eğitim programı lisans sonrası, tezsiz yüksek lisans eğitimi seviyesinde, uygulama ağırlıklı, nitelikli ve yüz yüze eğitimi gerektiren eğitim programı öngörmesine rağmen bazı üniversitelerin yönetmelikte yaygın eğitim yapılabileceğine ilişkin herhangi bir hüküm bulunmamasına rağmen yaygın (uzaktan) eğitim programları başlattıkları,
…
Bu çerçevede Yönetmeliğe uygun olmayan uygulamalar neticesinde sertifika alanların mağduriyet yaşamamaları için söz konusu Yönetmeliğin yerinde uygulanmasını teminen Bakanlığımız/Kurulunuz tarafından gerekli önlemlerin alınması ve Yönetmeliğin uygulanmasından beklenen kamu yararının gerçekleşmesi Bakanlığımız açısından önem arz etmektedir.”
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Aile ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürlüğü resmi internet sitesi üzerinden 05.08.2015 tarihinde “Aile Danışmanlığı Sertifika Programları Hakkında Kamuoyuna Duyuru” başlığı ile yayımlanan yazıda ise;
“KAMUOYUNA DUYURU
…
3. Aile danışmanlığı sertifika programının uzaktan eğitim yöntemi ile verilmesi: Yönetmeliğin 14. maddesinde “... Milli Eğitim Bakanlığı, Yükseköğretim Kurulu veya üniversitelerden, biri tarafından uygun görülen en az üç yüz saati teorik ve en az otuz saati süpervizyon eşliğinde olmak üzere yüz elli saati uygulamalı toplam dört yüz elli saatlik aile danışmanlığı alanında bir eğitim programını başarıyla tamamladıktan sonra sertifika alanlar, aile danışmanı unvanı alabilir. ” denilmektedir. Yönetmeliğin uygulanmasından beklenen kamu yararının gerçekleşmesi ve konusu insan olan hizmetin fayda yerine zarar vermesini önlemek adına aile danışmanlığı eğitimlerinin yüz yüze yapılması gereklidir. Özellikle süpervizyon eğitimi deneyimli aile danışmanları gözetiminde gerçek bir çifte danışmanlık hizmeti uygulamasının otuz saate tamamlanması eğitimi olduğundan başka metotlarla ikame edilmesi mümkün değildir.
Aile danışmanlığı eğitimi ile ilgili ulusal yeterlilik ve sınav-belgelendirme çalışmaları henüz sonuçlanmamıştır. Bu çalışmalar sonuçlanıncaya kadar eğitimlerin uzaktan eğitimle verilmemesi gerekmektedir. Ayrıca Yönetmelikte özellikle altı çizilen 30 saati süpervizyon olmak üzere toplam 150 saat uygulama derslerini sertifika eğitimi hizmeti satın alınan kuruluşların sağlaması zorunludur. Bazı kuruluşlar uygulama eğitimini katılımcıların kendilerinin bulmasını istemekte, çoğu zaman uygulamalı eğitimler istenildiği düzeyde gerçekleşmemektedir. Bu tür sertifika programına katılmak isteyenlerin programlara kayıt olamadan önce eğitim kuruluşlarının sunduğu süpervizyon ve uygulamalı derslerle ilgili imkânları etraflıca araştırması kendi menfaatlerine olacaktır.
....
Kamuoyuna saygı ile duyurulur.”
denilmektedir.
Temyiz Kurulu kararında, gerek kapatılan Yaşam Boyu Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezinde gerekse de (yeni kurulan) Sürekli Eğitim, Uygulama ve Araştırma Merkezinde uzaktan eğitim biçiminde kurs ve sertifika programı düzenleme yetkisi bulunduğu belirtilmekte ise de, yukarıda yer verilen Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Aile ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürlüğü yazılarında, Gerçek Kişiler ve Özel Hukuk Tüzel Kişileri İle Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Açılacak Aile Danışma Merkezleri Yönetmeliği’nden beklenen kamu yararının gerçekleşmesi ve Aile danışmanlığı eğitimi ile ilgili ulusal yeterlilik ve sınav-belgelendirme çalışmaları sonuçlanıncaya kadar eğitimlerin uzaktan eğitimle verilmemesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Kaldı ki, yukarıda açıklandığı gibi uzaktan eğitim yöntemiyle gerçekleştirilen Aile Danışmanlığı eğitimleri önceki yıllarda kaydedilen ders videoları aracılığıyla gerçekleştirildiğinden, ders anlatımının fiilen gerçekleştiğinden bahsetmek mümkün değildir. Kursiyerler tarafından gönderilen staj defterlerinin incelenmesi ders anlatımı olarak değerlendirilemeyeceğinden, Gelir Getirici Faaliyet Cetvelinde yer almayan bu hizmet için döner sermaye ek ödemesi yapılmaması gerekmektedir.
18.02.2011 tarihli ve 27850 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim Kurumlarının Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin “Yasaklar” başlıklı 9’uncu maddesinde “ (1) Kurumlarda gelir getirici işlemleri ve diğer faaliyetleri yapmadığı hâlde yapmış gibi gösterenler ve gerekmediği hâlde işlemleri artıranlar hakkında genel hükümlere göre işlem yapılır.(2) Haksız olarak ek ödeme aldıkları tespit edilenlerden, haksız olarak yapılan ek ödemeler geri alınır…” denilmektedir.
Ayrıca 09.07.2005 tarihli ve 25870 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 18 Seri No’lu Yükseköğretim Kanunu ve Yükseköğretim Personel Kanunu Genel Tebliğinde “…..Üniversite veya yüksek teknoloji enstitüleri ile bunlara bağlı birimlerde faaliyette bulunan döner sermaye işletmelerinin birleştirilerek tek döner sermaye işletmesi haline dönüştürülmesi ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58 inci maddesinin (a) fıkrasında yapılan değişiklikler nedeniyle döner sermaye payının dağıtımında oluşan tereddütlerin giderilmesi ve uygulamada birliğin sağlanması amacıyla aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür…….3)Döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerde usulüne uygun olarak görevlendirilenlere, görevlendirildikleri birimlerin döner sermaye gelirlerinden döner sermaye payı ödenecek, kadrolarının bulunduğu birim dışındaki bir birimde usulüne uygun olarak görevlendirilmemiş olanlara, görevlendirildikleri birimde elde edilen döner sermaye gelirlerinden döner sermaye payı ödenmeyecektir. Ancak, döner sermaye gelirlerinin elde edildiği birimlere yapılacak görevlendirilmelerde, görevlendirilecek personelin anılan birimlerin görev alanıyla ilgili olmaları, görevlendirmenin süresi, gerekliliği, yerindeliği ve kamu hizmetlerinde etkinlik ve verimliliğin sağlanması hususlarına özen gösterilecek ve asli görevlerini yürütürken sadece döner sermaye payı ödemesinden yararlandırılması amacıyla personel, döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerde görevlendirilmeyecektir….” denilmektedir.
… Üniversitesi Yaşam Boyu Eğitim Araştırma ve Uygulama Merkezi Yönetim Kurulu …, …, …, … ve … adlı kişilerden oluşmaktadır. Bu kişiler aynı zamanda aile danışmanlığı eğitimlerinin 150 saatlik uygulama kısmında ders anlatımı görevi ile de görevlendirilmişlerdir. Ders anlatımı ile görevlendirilen diğer kişiler de turizm ve otelcilik bölümü mezunudurlar.
Aile danışmanlığı hizmeti ilgili Yönetmeliğin “Tanımlar” başlıklı 2’nci maddesinde aile danışmanlığı, “Bu Yönetmelikte geçen;…c)Aile danışmanlığı: Aile bireylerinin içinde geliştikleri veya işlevlerini yerine getirdikleri aile sistemini veya ilişkide bulundukları diğer sosyal çevreleri değerlendirmeye dayanan ve bu anlayıştan yola çıkarak bireylere, çiftlere veya ailelere sorunlarının çözümüne dönük değişim ve gelişime yönelik özel teknik ve stratejileri içeren hizmeti,…ifade eder” şeklinde tanımlanmıştır.
“Aile danışmanının görevleri” başlıklı 16’ncı maddesinde de “ (1) Aile danışmanının görev ve yetkileri şunlardır: a) Aile sistemi içerisinde işlev bozulmalarına neden olan, aile ve bireylerin, bireysel gelişimlerini ve yetiştirilmelerini olumsuz yönde etkileyen, aile yaşam döngüsü ve gelişimsel farklılıklar ile eşler arasında ilişki ve iletişim sorunlarına yol açan, anne baba olarak rol ve sorumluluklarını sağlıklı bir biçimde yerine getirmelerini güçleştiren ve aile üyelerinin psiko-sosyal ve ekonomik yapılarını tehdit eden sorunların oluşmadan önce engellenmesi ve ortaya çıkan sorunların çözümlenmesinde birey ve aile ile çalışmak, b) Kişilerin içinde geliştikleri veya işlevlerini yerine getirdikleri aile sistemini veya ilişkide bulundukları diğer sosyal çevreyi değerlendirmeye dayanan ve bu anlayıştan yola çıkarak bireylere, çiftlere veya ailelere sorunlarının çözümüne dönük değişim ve gelişime yönelik hizmetler sunmak, c) Aile üyelerinin oturumlardaki etkileşim sürecinin içeriğini raporlaştırmak, ç) Aile kurma niyetinde olan bireylere rehberlik ve danışma hizmetleri vermek, d) Anne ve babaların çocuk eğitiminde daha bilgili olması, bu bilgilerini hayata geçirmesi, çocuğuyla ve eşiyle ilişkisini geliştirmesi için anne ve babalara yönelik çalışmalar gerçekleştirmek, e) Boşanma öncesinde ailelere psiko-sosyal süreç ve dinamikleri de dahil ederek arabuluculuk hizmetleri planlamak ve uygulamak, f) Boşanmış bireylere ve çocuklarına bu durumdan olumsuz etkilenmemeleri için boşanma sonrası uyum programları planlamak ve uygulamak, g) Tek ebeveynli ailelere danışmanlık ve destek hizmeti vermek, ğ) Aile içi şiddetin önlenmesine yönelik rehberlik ve danışmanlık hizmetlerini vermek, h) Gerektiğinde aile üyelerini ihtiyaçlarına yönelik olarak ruh sağlığı ve hastalıkları hizmeti veren kurum ve kuruluşlara yönlendirmek.” denilmektedir.
Gerçek Kişiler ve Özel Hukuk Tüzel Kişileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Açılacak Aile Danışma Merkezleri Yönetmeliğinin “Aile danışmanının eğitimi ve nitelikleri” başlıklı 14’üncü maddesinde eğitimi verecek olanların eğitim şartları çok açık bir şekilde hükme bağlanmış olup, Yükseköğretim kurumları dışında eğitimi yürütecek kurum ve kuruluşlarda görev alacak eğiticilerde aranacağı belirtilen bu şartlardan, Yükseköğretim Kurumlarında eğitimi yürütecek kişilerin istisna olduğuna dair bir hüküm de bulunmamaktadır. Bu nedenle yukarıda yer alan yönetmelik hükümleri de dikkate alındığında, aile danışmanlığı eğitimlerinin içerik olarak yönetmelikte sayılan hizmetlerin yerine getirilebilmesini sağlayacak nitelikteki akademik eğiticiler tarafından verilmesi gerekmektedir.
Bu nedenle, uzaktan eğitim yöntemiyle (önceki yıllarda kaydedilen ders videoları vasıtasıyla) gerçekleştirilen aile danışmanlığı eğitimlerinden elde edilen gelirlerin, yönetim kurulu kararları ile, akademik açıdan aile danışmanlığı ile ilgili alanlardan olmayan kişilere ders anlatımında da bulunmamış olmalarına rağmen ders anlatımı, program yürütücülüğü ve koordinasyon hizmeti gibi adlar altında ödenmesi nedeniyle … yılında oluşan ve ayrıntısı aşağıda gösterilen … TL kamu zararının … Yaşam Boyu Eğitim Araştırma ve Uygulama Merkezi Yönetim Kurulu üyeleri; …, …, …, …, … ve …’ya müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
Anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca işbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.
Karşı Oy Gerekçesi:
Başkan … ve Üye …’nın Karşı Oy Gerekçesi:
… Üniversitesinde yürütülmekte olan uzaktan eğitim faaliyetlerinin daha etkin ve verimli yürütülmesini temin etmek, uzaktan eğitim ile ilgili araştırma-geliştirme ve uygulama çalışmaları yapmak, kurum ve kuruluşların uzaktan eğitim ihtiyaç ve isteklerine yardımcı olmak, yetişkin eğitiminde e-öğrenme temelli ders ve programları geliştirmek, Üniversite bünyesinde e-öğrenme yoluyla verilecek olan sertifika programlarının açılması, yürütülmesi ve koordinasyonunu sağlamak, kamu ve özel sektör kurumlarının eğitim programlarının e-öğrenmeye uyarlanması ve uzaktan eğitim sistemlerinin geliştirilmesine katkıda bulunmak, bilgi birikimini ilgili kurum ve kuruluşlara aktarmak ve yayınlar yapmak amacıyla, uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi kurulduğu ve merkezin faaliyet alanı içerisinde, uzaktan eğitim yoluyla yürütülmekte olan diploma ve sertifika programlarının standartlarını belirleme, ders içeriklerini hazırlama, paydaşlara gerekli eğitimleri verme, öğretim yönetim sistemi ve sunucu altyapılarını hazırlamanın da yer aldığı görülmektedir.
Yine, örgün, uzaktan ve karma olmak üzere ön lisans, lisans ve lisansüstü programları dışında verilecek tüm eğitim programları, ulusal ve uluslararası alanlarda her türlü belgelendirme, danışmanlık hizmeti, seminerler, konferanslar, kongreler, çalıştaylar, alan araştırmaları, sınav organizasyonları ve personel belgelendirme, her türlü eserlerin yayını, ulusal ve uluslararası düzeyde meslek standartları ve yeterliliklerini geliştirmeye yönelik çalışmaları düzenlemek, Üniversitenin kamu, özel sektör ve uluslararası kuruluşlarla işbirliğini geliştirmesini desteklemek ve işçi sağlığı ve iş güvenliği alanında üniversite ile kamu ve özel sektör kuruluşları için gerekli eğitim, sağlık, güvenlik ve koordinasyon faaliyetlerini desteklemek amacıyla Sürekli Eğitim, Uygulama ve Araştırma Merkezi kurulduğu, 24.08.2016 tarih ve 29811 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan yönetmelikle, özel sektör ve uluslararası kuruluş ve kişilere ihtiyaç duydukları alanlarda, ulusal ve uluslararası düzeyde, sertifika ve eğitim programları, kurslar, seminerler, konferanslar, sempozyumlar, çalıştaylar, kongreler, düzenlemek veya düzenletmek, belgelendirmek, gerektiğinde bu kursları uzaktan eğitim biçiminde vermek ve bu faaliyetleri desteklemek, hayat boyu öğrenme çerçevesinde eğitim programlarını her türlü yöntemle düzenlemek, İnternet veya karma eğitim yoluyla her yaş ve gruplara yönelik elektronik eğitim programları sunmak, Ulusal ve uluslararası kurs veya sertifikasyon eğitimlerini düzenlemek, sınavlar yapmak, belge, sertifika veya katılım belgesi vermek görevlerinin verildiği anlaşılmaktadır. Tüm bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, aile danışmanlığı eğitimi ile ilgili özel düzenlemeler ve bu eğitimle ilgili kurallar gereği verilen sertifikaların geçerliliği Sayıştay’ın görev alanına girmediği göz önünde bulundurulduğunda üniversitenin kendi mevzuatı çerçevesinde verilen görevi ifa ettiği anlaşılmaktadır.
2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinde; “d) Ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu ve bünyesinde atölye veya laboratuvar bulunan yükseköğretim kurumları ile sürekli eğitim merkezleri, açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları ile düzenli döner sermaye geliri olan yükseköğretim kurumlarında üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemeler hakkında da (c) fıkrası hükümleri uygulanır.
e) Yükseköğretim kurumlarının (c) ve (d) fıkraları kapsamına girenler haricindeki diğer birimlerinde döner sermaye işletmesi hesabına yapılan iş veya hizmetler karşılığında tahsil edilen gelirlerden kanuni kesintiler ile varsa yapılan iş veya hizmetle bağlantılı giderler düşüldükten sonra geri kalan tutar, hizmet karşılığı olarak gelir tahsilatının yapıldığı tarihi izleyen bir ay içinde veya hizmet bedelinin peşin tahsil edilmesi halinde hizmetin gerçekleşme oranına bağlı olarak aylara bölünerek hizmeti veren öğretim elemanlarına ödenir” denilmek suretiyle hizmet karşılığı ve hizmetin gerçekleşme oranına bağlı olarak, üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına katkı payı ödenebilmesine imkân tanınmıştır.
Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelikte döner sermaye geliri, ilgili mevzuatı uyarınca mesai saatleri içinde ve mesai saatleri dışında döner sermaye faaliyetleri sonucunda elde edilen gelir olarak tarif edilmiştir. Üniversitenin kendi mevzuatı çerçevesinde bir gelir elde ettiği açıktır.
Üniversite her türlü sorumluluğu üzerine alarak kendi mevzuatı çerçevesinde bir program yürütmekte ve bunu kendisinin sertifikalandırdığı anlaşılmaktadır. Üniversite, bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim - öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur. Üniversiteler örgün, açık, dışarıdan (ekstern) ve yaygın eğitim yapabilmektedir. Örgün, yaygın, sürekli ve açık eğitim yoluyla toplumun eğitilmesini sağlamak 2547 sayılı Kanunda yükseköğretim kurumlarının görevleri arasında sayılmıştır. Sorumlular merkezde düzenlenen eğitimlerin uzaktan eğitim şeklinde düzenlendiğini, organize ettikleri eğitimleri daha geniş kitlelere ulaştırmak amacıyla büyük illerdeki firmalar ile beraber çalıştıklarını, eğer öğrencilere … Üniversitesi sertifikası verecekler ise öğrencilerin mutlaka üniversite uzaktan eğitim portalı üzerinden eğitim alması gerektiğini belirtmiştir. Kaldı ki benzer uygulamaların diğer üniversitelerce de yürütüldüğü bilinmektedir. Tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde, … üniversitesi tarafından eğitimi sertifikalandırılmış kişilerin eğitim sertifikalarının hukuken geçersiz olduğu, söz konusu eğitim sertifikalarının üniversite tarafından geri çağrılarak iptal edilmesi ve kayıt dışı eğitim faaliyeti yürüten şirketler tarafından sertifika ücreti olarak üniversite hesabına yatırılan paraların iade edilmesi gerektiği söylenemeyeceği gibi yapılan bu iş veya hizmetler karşılığında tahsil edilen gelirlerden, gelirin elde edilmesine bir şekilde katkısı bulunanlara yapılan ödemelere de, ders anlatımı ile görevlendirilen kişilerin eğitim durumu itibariyle aile danışmanlığı eğitim programlarında eğitici olabilecek nitelikte bir akademik eğitime sahip olmadıkları veya verilen hizmet hukuken yok hükmünde bir işe katkı olduğu gerekçesiyle de kamu zararı denilemez.
Öte yandan 6085 sayılı Kanunun 35 inci maddesi gereği “Kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin mali nitelikteki tüm hesap ve işlemlerinin denetiminde; yetkili merci ve organlar tarafından usulüne uygun olarak alınan karar veya yapılan iş ve işlemlerin mevzuata ve idarelerce belirlenen hedef ve göstergelere uygun olmasına rağmen, yönetsel bakımdan gerekliliği, ölçülülüğü, uygun bulunmadığı yönünde görüş ve öneri içeren yerindelik denetimi sayılabilecek denetim raporu düzenlenemez. Denetim raporlarında, kamu idaresinin yerine geçerek belirli bir iş ve işlemin yapılmasını veya belirli bir politikanın uygulanmasını zorunlu kılacak, kamu idaresinin takdir yetkisini sınırlayacak veya ortadan kaldıracak görüş ve talep içeren rapor düzenlenemez” dolayısıyla bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip üniversitenin yeterli gördüğü ve sertifikalandırdığı, eğitim faaliyetlerinin hukuken geçersiz olduğunu, Üniversite tarafından bu şekilde düzenlenen eğitim sertifikalarının geri çağrılarak iptal edilmesini ve sertifika ücreti adı altında üniversite hesabına yatırılan paraların da para yatıran kişilere iade edilmesi gerektiğini söylemek uygun olmaz.
Bu nedenlerle, elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunanlara yapılan ek ödemeler hakkında da tazmin hükmü vermek uygun olmaz.