Araç Kiralama
… tarihli ve … sayılı ilamın …’nci maddesiyle tazmin hükmolunan konuya ilişkin Sayıştay Temyiz Kurulu’nun … tarihli ve … ve … tutanak sayılı bozma kararları üzerine 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince konunun görüşülmesine karar verildi.
… Belediyesi … yılı hesabının … tarihinde Dairemizde yargılanması sonucunda düzenlenen … tarihli ve … sayılı ilamın …’nci maddesiyle, …’ye ihale edilen …nde, mevzuatta öngörülen üst limitlere uyulmayarak araç kiralaması yapılması sonucu oluşan … TL kamu zararı için tazmin hükmü verilmişti.
Söz konusu tazmin hükmünün temyiz edilmesi üzerine Sayıştay Temyiz Kurulunca verilen … tarihli ve … tutanak sayılı kararda; “…
“Belediye tarafından ihale edilen …ne ait Teknik Şartname’nin “İhalenin Konusu” başlıklı 1 inci maddesinde;
“Söz konusu iş, …’nın resmi hizmetlerinin yürütülmesinde kullanılmak üzere … tarihleri arasında … ay süreyle yakıt hariç, sürücü 7/24 her gün çalışacak vaziyette olacak şekilde 1 (bir) adet minivan/panelvan temin edilmesine ilişkin hizmet alımıdır.”
“İşin Kapsamı” başlıklı 2 nci maddesinde;
“Yüklenici; İdarenin öngördüğü hizmetleri bu şartnamede belirtilen şartlara uygun ve sürücülü olarak; giderleri (vergi, sigorta, kasko, bakım, onarım vb.) firma tarafından karşılanmak üzere, … ve üzeri model, dizel yakıtlı, motor hacmi en az … cc, en fazla … cc sürücü sayısı ve miktarı yükleniciye ait … adet minivan/panelvan aracı kapsamaktadır.” denilmektedir.
“Araç Sürücülerinde Aranılacak Özellikler ve Uyulması Gereken Kurallar” başlıklı 5 inci maddesinde;
“1- Hizmet verecek taşıt sürücüleri, en az 1 (bir) yıl deneyimli ve en az B sınıfı sürücü belgesine sahip olacak, araç kullanmayı tehlikeli hale getirecek zararlı alışkanlıkları bulunmayacaktır.
…
3- Yüklenici tarafından çalıştırılacak sürücüler İdare tarafından onaylanacaktır.
…”
“Çalıştırma Esasları” başlıklı 6 ncı maddesinde;
“…
11- Hizmet alımı suretiyle görev yapacak olan yüklenici firma şoförleri kurumumuza ait resmi araçları da kullanacaklardır. İhtiyaç halinde kiralık araçları idaremizin görevlendireceği idaremiz personeli de kullanabilecektir.” hükümleri yer almaktadır.
Yüklenici tarafından sunulan birim fiyat teklif mektubunun ekinde yer alan birim fiyat teklif cetvelinde, iş kaleminin kısa adı ve açıklaması bölümüne …, birimi bölümüne “ay”, miktarı bölümüne “12”, teklif edilen birim fiyat bölümüne … yazılmış, araç için ne kadar kira tutarı belirlendiği, kaç adet şoför çalıştırılacağı, şoföre ne kadar ücret verileceği gibi bilgilere yer verilmemiştir.
Daire Kararında kamu zararının bir adet şoför üzerinden hesaplandığı görülmektedir. Ancak ihale dokümanı ve birim fiyat teklif cetvelinde bir adet şoför çalıştırılacağı ile ilgili bir ibare bulunmamaktadır. Belediye 7/24 şoförlü araç kiralama hizmeti ile ilgili ihaleye çıkmış, bu kapsamda yüklenici de belirli bir teklifte bulunmuştur. Sorumlular temyiz dilekçelerinde iş kapsamında 5 adet personel çalıştırıldığını söylemişler ve bu kişilerin belediyede çalıştığını gösteren ücret bordolarına yer vermişlerdir. Dolayısıyla Daire Kararında yapılan kamu zararı hesabında olduğu gibi iş kapsamında 1 adet şoför değil, 5 adet personel çalıştırıldığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle, söz konusu ihale kapsamında yapılan ödemeler sonucu kamu zararına sebebiyet verilmemiştir.
Bu itibarla, ....’ye ihale edilen …nde yapılan ödemeler nedeniyle kamu zararı oluşmadığından; konuya ilişkin dilekçi itirazlarının kabul edilerek … sayılı İlamın … nci maddesiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca BOZULMASINA, yukarıdaki hususlar göz önüne alınmak suretiyle yeniden hüküm tesisinin temini için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE, oy çokluğu ile,”
denilmekte ve Kurulun … tarihli ve …tutanak sayılı kararında da bu karara atıfta bulunulmaktadır.
237 sayılı Taşıt Kanunu’na dayanılarak yürürlüğe konulan “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller”in “Genel esaslar” başlıklı 6’ncı maddesinde;
“(1)
…
ç) Taşıtlar, yakıt hariç, şoförlü veya şoförsüz olarak edinilebilecektir.
…
(2) Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermayelerin (Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ile TBMM Genel Sekreterliği ve Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı hariç) hizmetleri için ihtiyaç duyulan ve yılı merkezi yönetim bütçe kanununa bağlı azami satın alma bedellerini gösterir (T) işaretli cetvelde belirtilen taşıtlardan binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi taşıtların (fiilen arazi üzerinde çalışan arazi binek ve pick-up'lar hariç) hizmet alımı yöntemiyle ediniminde;
a) Şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2’sini aşmayacaktır.
b) Şoför giderleri dahil yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli, (a) bendine göre tespit edilecek tutara yürürlükteki brüt asgari ücretin yüzde elli artırımlı tutarının ilave edilmesi suretiyle hesaplanacak tutarı aşmayacaktır.
c) Şoför gideri dahil taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli hesabında yemek, yol, resmi tatil ücreti ve benzeri giderler de dahil yürürlükte bulunan brüt asgari ücretin yüzde elli artırımlı tutarı esas alınacak; işveren maliyeti kapsamında yer alan sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası işveren payı (%20,5) ve işsizlik sigortası işveren payı (%2) ile işçilik maliyeti üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler (%4) ise idarelerce ayrıca ödenecektir.”
hükümleri yer almaktadır.
Kanun kapsamındaki taşıtların neler olduğunu ve bunların ne gibi özelliklerinin olması gerektiğini açıklayan 237 sayılı Taşıt Kanunu’nun “Tarifler” başlıklı 3’üncü maddesinin (c) ve (g) bentlerinde arazi binek ve arazi pick-up;
“c) Arazi binek: Bütün tekerlekleri muharrik binek taşıtlarını,
…
g) Arazî pikap: Bütün tekerlekleri muharrik olan pikapları
ifade eder. ”
şeklinde tanımlanmıştır.
Esas ve Usuller’in 6 ncı maddesinde fiilen arazi üzerinde çalışan arazi binek ve arazi pick-up araçlarının Esas ve Usullerin 6’ncı maddesinin (a) ve (b) bentlerine tabi olmadıkları belirtilmiştir. 237 sayılı Taşıt Kanunu’nun 3’üncü maddesinde söz konusu “Arazi binek” ve “Arazi pick-up” araçlarının bütün tekerlekleri motordan güç alabilen arazi binek ve bütün tekerlekleri motordan güç alabilen arazi pick-up olarak tanımlanmıştır. Ancak kiralanan aracın … marka panelvan tipi kamyonet olduğu İdare tarafından gönderilen ruhsat üzerinde yapılan incelemede belirlenmiş olup söz konusu aracın “Arazi binek” veya “Arazi pick-up” olarak değerlendirilmesi mümkün değildir. Diğer taraftan aracın fiilen arazi üzerinde kullanıldığını gösteren bir belge de sorumlular tarafından sunulmamıştır.
Söz konusu işin adı … işi olup bu işe ait ihale dokümanından ne idari ve teknik şartnamede ne de sözleşmede birden fazla şoför çalıştırılacağına ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır. Bu durumda şartname ve sözleşmeye aykırı bir şekilde söz konusu iş kapsamında birden fazla şoför çalıştırılması mümkün değildir. Temyiz Kurulu kararında, sorumluların temyiz dilekçelerinde iş kapsamında 5 adet personel çalıştırıldığını söyledikleri ve bu kişilerin belediyede çalıştığını gösteren ücret bordolarına yer verildiği belirtilmektedir. Ancak, dilekçe ekinde sunulan ücret bordroları incelendiğinde, söz konusu kişilerin bu ihale kapsamında şoför olarak çalıştıklarını kanıtlayan bir bilgiye rastlanmamıştır.
Bunun yanında Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerin yukarıda yer verilen “Genel Esaslar” başlıklı 6’ncı maddesinde, şoför gideri dâhil araç kiralamalarında ödenebilecek tutarın üst sınırı belirlenmiş bulunmaktadır. Burada sözleşmeye göre esas olan söz konusu aracın 7 gün 24 saat çalıştırılması olup, şoför gideri olarak ödenebilecek üst sınır ise Esas ve Usullerin 6’ncı maddesi gereğince kiralanan aracın kasko bedelinin kasko bedelinin %2’sine yürürlükte bulunan asgari ücretin yüzde 50 artırımlı tutarı esas alınarak bulunacak tutarın eklenmesi ile oluşacak tutardır.
Söz konusu aracın … yılı Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan kasko değerleri listesinde kasko bedeli … TL, kasko bedelinin %2’si … TL, … yılı brüt asgari ücretin yüzde elli artırımlı tutarı … TL, sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası işveren payı … TL, işsizlik sigortası işveren payı … TL, işçilik maliyeti üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler … TL olduğundan şoförlü araç kiralama işi için aylık olarak bu tutarların toplamından oluşan …TL’den fazla ödeme yapılmaması gerekmektedir.
Anılan iş kapsamında mevzuatta belirtilen oranın üzerinde ödeme yapılması sonucu ayrıntısı aşağıda gösterilen … TL kamu zararı oluşmuştur.
Bu itibarla … TL kamu zararının; Harcama Yetkilisi …, Gerçekleştirme Görevlisi … ve Diğer Sorumlu …’na müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
Anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca işbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.