Koruyucu giyim malzemesi
25.06.2001 tarihli ve 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun 28 ve 29’uncu maddeleri gereğince, Kamu İşveren Heyeti ile Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti arasında imzalanan ve 2022-2023 yıllarını kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşme hükümleri gereği; fabrika, atölye, laboratuvar, maden ocakları, sanayi tesisleri ve akaryakıt istasyonları ile petrol boru hatları veya açık arazi şartlarında görev yapan personele hizmetin gereği olarak görev esnasında kullanılması için verilmesi gereken koruyucu giyim malzemeleri satın alınarak … personeline verildiği görülmüştür.
Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşme’nin Enerji, Sanayi ve Madencilik Hizmet Koluna İlişkin Mali ve Sosyal Haklar” başlıklı 10’uncu bölümünün “Koruyucu giyim malzemesi” başlıklı 1’inci maddesinde;
“Bu hizmet kolu kapsamında bulunan kurum ve kuruluşların fabrika, atölye, laboratuvar, maden ocakları, sanayi tesisleri ve akaryakıt istasyonları ile petrol boru hatları veya açık arazi şartlarında görev yapan personeline, hizmetin gereği olarak görev esnasında giyilmesi gereken koruyucu malzemesi ayni olarak verilir. Giyim malzemesinin standartları ile hangi personele ne kadar süreyle verileceği ve nasıl muhafaza edileceği hususları ile bu malzemelerin kullanımına ilişkin usul ve esasları kurumlar ve bu hizmet kolunda yetkili sendika ile birlikte belirlenir.”
hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen toplu sözleşme hükmü uyarınca, koruyucu nitelikte olan giyim malzemesinin, fabrika, atölye, laboratuvar, maden ocakları, sanayi tesisleri ve akaryakıt istasyonları ile petrol boru hatları veya açık arazi şartlarında görev yapan personele ayni olarak verilmesi gerekmektedir. Bunun dışında, giyim malzemelerinin standartları, hangi personele ne kadar süreyle verileceği, nasıl muhafaza edileceği hususları ile bu malzemelerin kullanımına ilişkin usul ve esasların kurum ile yetkili sendikanın birlikte belirleyeceği hükme bağlanmıştır.
İlgili Toplu Sözleşme hükmü esas alınarak … çalışanlarına kişisel koruyucu giyim malzemesi verilmesine ilişkin karar … tarihinde … Sendikası ile … yetkilileri arasında mutabakata varılarak alınmış; uygulamaya dair esas ve usuller belirlenmiştir.
“… Başkanlığı ile … Bir-Sen Arasında Mutabakata Varılan Koruyucu Giyim Malzemesinin 2023 Yılında Uygulanmasına Dair Usul ve Esaslar”ın Üçüncü Bölümünün “Koruyucu Giyim Malzemesi Verilmesinde Uyulacak Esaslar” başlıklı 6’ncı maddesinde yer alan;
“ (1) KGYM (Koruyucu Giyim Malzemeleri) ihale işlemleri Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı tarafından toplu sözleşme hükmü kapsamında her yıl için ayrı ayrı yapılacaktır. İhale sonrası işlemler de anılan Daire Başkanlığı tarafından takip edilecektir.
(2) Bu Usul ve Esasların 5’inci maddesine göre KGYM verilecek personel İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığı tarafından tespit edilerek Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığına bildirilir.”
ifadeleri gereğince Destek Hizmetleri Birim Başkanlığı’na ihale yapma görevi verilmiştir. Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde de bu Usul ve Esaslar’ın … Başkanı onayı ile yürürlüğe gireceği belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen Toplu Sözleşme hükmü ile belirli yerlerde çalışan personele koruyucu giyim malzemesi verilmesi öngörülmüş, bunların dışında kalan personel kapsam dışında tutulmuştur. Ancak komisyon tarafından belirlenen usul ve esaslarda, yukarıda belirtilen yerlerde veya açık arazi şartlarında çalışıp çalışmadığına bakılmaksızın Başkanlığın kadro ve pozisyonlarında görevli sözleşmeli personelin tamamına koruyucu giyim malzemesi verilmesine karar verilmiştir.
Belirlenen usul ve esaslar kapsamında söz konusu satın alma 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 19’uncu maddesine göre açık ihale usulüyle yapılmış ve ihaleyi … Limited Şirketi kazanmıştır. Taraflar arasında yapılan Sözleşmenin Konusu İşin /Alımın Tanımı başlıklı "5.1" maddesinde “Sözleşmenin konusu idarenin ihtiyacı olan aşağıda miktarı belirtilen ve teknik özellikleri teknik şartnamede düzenlenen 2023 … koruyucu giyim malzemesi alımı ihale dokümanı ile bu sözleşmede belirlenen şartlar dahilinde yüklenici tarafından temini ve İdareye teslimi işidir” denilmiş "5.1.1" maddesinde ise sözleşme kapsamında alımı yapılacak mal miktarı …’şer adet mont, yazlık pantolon, yazlık ayakkabı, yağmurluk, termal gömlek olarak belirlenmiştir
2023 … Koruyucu Giyim Malzemesi Alımı Teknik Şartnamesi’nin I-Genel Hususlar bölümünün 1’inci maddesinde, iş kapsamında … adet personele 5 farklı üründen oluşan toplam … parça koruyucu giyim malzemesi temin edileceği,4’üncü maddede ise ürünlerin ilgili personele teslim edilmesi ve ulaştırılmasından Yüklenici’nin sorumlu olduğu belirtilmiştir.
… tarihinde … ve ilgili firma arasında KDV hariç … TL bedel üzerinden sözleşme imzalanmış ancak bu süreçte … adet personel emekli olmuş, … adet personel feragat etmiş; İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığının … tarih ve … sayılı yazısına istinaden … kişi listeye eklenmiş ve sonuçta … adet personel için sözleşme bedeli üzerinden düzenlenen İş Artış ve Eksiliş Tutanağı ile … TL tutarında iş artışı yapılarak, koruyucu giyim malzemesi verilecek personel sayısı …’ye ulaşmıştır.
Ancak … personeli Toplu Sözleşme’de adı geçen fabrika, atölye, laboratuvar, maden ocakları, sanayi tesisleri ve akaryakıt istasyonları, ile petrol boru hatları veya açık arazi şartlarında değil büro ortamında görev yapmaktadır. Savunmalarda her ne kadar …'in faaliyet alanı kapsamında verdiği destekler için müdürlüklerde çalışan uzmanların izleme yaptığı ifade edilmiş ise de, uzmanlar destek verilen firma veya işletmelere giderek bu görevi ifa etmekte, söz konusu işlem arazi çalışması niteliği taşımamaktadır. Bu faaliyetler, diğer kurum personelinin açık arazi şartlarında yapmış oldukları çalışmadan farklılık göstermektedir. … uzmanları, … tarafından verilen desteklerin izlenmesinde kamu aracı ile ilgili işletmeye giderek kapalı ortamda, desteklenen makine ve techizatı yerinde görmekte ve gereken incelemeleri yapmaktadır.
5018 sayılı Kanun’un 31’inci maddesinde bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisinin harcama yetkilisi olduğu ifade edilmiş, 32’nci maddesinde ise; bütçeden harcama yapılabilmesi harcama yetkilisinin, harcama talimatı vermesine bağlanmış, harcama talimatlarında da hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgilerin yer alacağı, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken işlemlerden harcama yetkililerinin sorumlu oldukları belirtilmiştir. Mezkur Kanun’un 33’üncü maddesinde de, giderin gerçekleştirilmesinin, harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesi ile tamamlanacağı hüküm altına alınmıştır. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre, bütçeden yapılacak harcamalarda süreç harcama talimatı ile başlamakta ve ödeme emri belgesi uyarınca hak sahibine ödeme yapılması ile son bulmaktadır. 5018 sayılı Kanunda, giderin yapılmasından ödeme aşamasına kadar tüm işlemlerin harcama yetkilisinin gözetim ve denetimi altında, onun emir ve talimatı ile yürütülmesi öngörüldüğünden Harcama Yetkilisi, yapılan harcamanın mevzuata uygun olmasından ve satın alınan malzemelerin fiilen alınmasından da sorumludur.
Yine 33’üncü maddesinin birinci fıkrası hükmü uyarınca ödeme emri belgesi, harcama yetkilisi tarafından belirlenen bir görevli tarafından düzenlenecektir. Ödeme emri belgesi … ödeme aşamasına geçilmesine esas teşkil etmektedir. 31.12.2005 tarihli ve 26040 sayılı 3. mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasların 12 ve 13’üncü maddelerinde ödeme emri belgesi düzenleme görevi, ön mali kontrol kapsamında ele alınmakta ve “kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi çerçevesinde değerlendirilmektedir. Aynı esaslarda belirtildiği üzere, harcama yetkilileri, yardımcıları veya hiyerarşik olarak kendisine en yakın üst kademe yöneticileri arasından bir veya daha fazla sayıda gerçekleştirme görevlisini ödeme emri belgesi düzenlemekle görevlendirecek, ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlileri de, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön mali kontrol yapacaklardır. Bu nedenle ödeme emri belgesini düzenleyen gerçekleştirme görevlisinin yaptığı işlemler nedeniyle sorumluluk üstlenmesi tabiidir. Ayrıca, harcama birimlerinde süreç kontrolü yapılarak her bir işlem daha önceki işlemlerin kontrolünü içerecek şekilde tasarlanıp uygulanacak, mali işlemlerin yürütülmesinde görev alanlar, yapacakları işlemden önceki işlemleri de kontrol edeceklerdir. Bu bağlamda ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlileri de, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön mali kontrol yaparak, ödeme emri belgesi üzerine “Kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi düşüp imzalayacaklardır. Bu nedenle ödeme emri belgesini düzenleyen görevli, gerçekleştirme belgelerinin ödeme emri belgesine doğru aktarılması yanında, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan da sorumludur. Yapılan bu açıklamalara göre, asli bir gerçekleştirme belgesi olan ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla imzalayan gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerekmektedir.
5018 sayılı Kanunun 31’inci maddesinin üçüncü fıkrasında, “Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona ait olur” denilmektedir. Kurul halinde görev yapan karar organlarının genellikle icra yetkileri bulunmamaktadır.
Bu nedenle Kanunun 31’inci maddesinin üçüncü fıkrasında sayılan yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk belirlenirken; kararın, harcama talimatının unsurlarını taşıyıp taşımadığının ve kurul, komisyon veya komitenin harcama sürecinde rol alıp almaması sorumluluğun belirlenmesi bakımından önemlidir. Kişsel koruyucu giyim malzemlerinin usul ve esasları ile kimlere verileceğini tespit edip, satınalma sürecinin başlatılması için karar düzenleyenler sözkonusu giderin gerçekleşmesinde bizzat rol almaktadır. Komisyon tarafından belirlenen usul ve esaslar ile koruyucu giyim malzemelerin kimlere verileceği komisyon tarafından tespit edilmedikçe, satınalma süreci başlamamış ve harcama talimatı verilmemiştir. Sözkonusu Koruyucu Giyim Yardımı Komisyon Kararı’nı düzenleyen ve imzalayan komisyon üyeleri, satınalama sürecinin başlatılmasında yer aldıklarından ve bu satın almanın 6. Dönem Toplu Sözleşme hükümlerine aykırılık taşımasından kaynaklanan kamu zararından sorumludurlar.
5018 sayılı Kanunun 11’inci maddesinde; “Bakanlıklarda müsteşar, diğer kamu idarelerinde en üst yönetici, il özel idarelerinde vali ve belediyelerde belediye başkanı üst yöneticidir. Ancak, Millî Savunma Bakanlığında üst yönetici Bakandır. Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve bu Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar. Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler.” denilmek suretiyle üst yöneticilerin sorumlulukları düzenlenmiştir. Üst yöneticiler işlerin gidişatından harcama yetkililerinin ve diğer görevlilerin bilgilendirmeleri ve raporları ile bilgi sahibi olmaktadırlar. Bununla birlikte yazılı olarak verdikleri talimatlardan dolayı bir kamu zararı oluşmuş ise bundan ötürü sorumlulukları bulunmaktadır. Koruyucu giyim malzemesinin usul ve esasları ile kimlere verileceğinin belirlenmesi amacıyla komisyon görevlendirmesi ve satın alınması için yazılı talimat veren üst yönetici … Başkanı … kamu zararının oluşmasında diğer sorumlularla birlikte sorumludur.
Bu itibarla, … personeline 6. Dönem Toplu Sözleşmenin 10’uncu bölümünün 1’inci maddesinde belirlenen fabrika, atölye, laboratuvar, maden ocakları, sanayi tesisleri ve akaryakıt istasyonları ile petrol boru hatları veya açık arazi şartlarında çalışmadığı halde bu yerlerde çalışanlar için öngörülen koruyucu giyim malzemeleri alınması sonucu oluşan … TL kamu zararının; Harcama Yetkilisi (Daire Başkanı) …, Gerçekleştirme Görevlisi (Muhasebeci) …, Diğer Sorumlular Koruyucu Giyim Yardımı Komisyonu Başkanı (Başkan Yardımcısı) … ve üyeler … (Daire Başkanı), … (Müdür) ile Komisyonların kurulması, satın alma ve ihale edilmesi için yazılı talimat veren Üst Yönetici (… Başkanı) …’a müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine
Anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca işbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy