İnşaat Fakültesi’nde ek ders karşılıklarının ödenmesi sırasında ek ders çizelgeleri ve ders yükü tabloları ile bankaya elektronik ortamda gönderilen banka ödeme listelerinde tahrifat yapılarak fiilen gerçekleştirilmemiş ek ders karşılığında öğretim üyeleri adına ek ders ücreti tahakkuk ettirilerek veya fiilen gerçekleştirilmiş olup öğretim üyelerine ödenmesi gereken tutarların ahizlerine ödenmeyerek personel ücretlerinin hazırlanması ile görevli bulunan Şef …..’nın mevduat hesabına aktarılması.
187 sayılı ilamın 21 inci maddesinde, ek ders ücretleri ödenirken hak sahibi olmayan kişilere ödeme yapılması konusunda muhasebe yetkilisinin ve ödemelerin disket/cd ortamında gönderilmesine ilişkin sözleşmeyi imzalayan kişilerin sorumluluğu hususunun değerlendirilebilmesi için muhasebe yetkilisinin ve sözleşmeyi imzalayan kişi veya kişilerin de savunmalarının alınması için denetçisine muhtıra verilmesine ve konuya ilişkin ….. TL’lik işlemin hüküm dışı bırakılmasına karar verilmişti.
Bu defa düzenlenen raporda, muhasebe yetkilileri ile ödemelerin disket/cd ortamında gönderilmesine ilişkin …. Bankası A.Ş. ile yapılan 04.05.2010 tarihinde düzenlenen sözleşmeyi imzalayan Üst Yöneticinin savunmalarının alındığı görülmüştür.
Gerek 187 sayılı ilama esas yargılamaya esas raporda gerekse söz konusu ek raporda yer alan savunmaların ve denetçi görüşlerinin incelenmesi neticesinde,
…… Üniversitesi İnşaat Fakültesi’nde ek ders karşılıklarının ödenmesi sırasında ek ders çizelgeleri ve ders yükü tabloları üzerinde ve bankaya elektronik ortamda (CD) gönderilen banka ödeme listelerinde tahrifat yapılarak,
- Fiilen gerçekleştirilmemiş ek dersler karşılığında öğretim üyeleri adına ek ders ücreti tahakkuk ettirilip, bu tutarların İnşaat Fakültesi’nde personel ücretlerinin hazırlanmasıyla görevli olan Şef unvanlı …..’nın mevduat hesabına aktarıldığı,
- Fiilen gerçekleştirilmiş ek dersler karşılığında öğretim üyeleri adına doğru olarak tahakkuk ettirilen ve bu nedenle öğretim üyesine ödenmesi gereken ücret tutarlarının İnşaat Fakültesi’nde personel ücretlerinin hazırlanmasıyla görevli olan Şef unvanlı …..’nın mevduat hesabına aktarıldığı,
tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesinde,
“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi, harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.”
denilerek ilgili tutarın hak sahibine ödenmesi işlemi, giderin gerçekleşmesi sürecinin tamamlanmasının bir unsuru olarak belirlenmiştir. Bununla birlikte giderin yapılabilmesi için o gider karşılığında iş, mal veya hizmetin gerçekten alınması veya gerçekleşmesi gerektiği de hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanununun “Kamu Zararı” 71 inci maddesinde ise,
“Kamu zararı, mevzuata aykırı karar, işlem, eylem veya ihmal sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde,
a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,
d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,
e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,
f) Kamu kaynakları ile yükümlülüklerinin yönetilmesinde, değerlendirilmesinde, korunmasında veya kullanılmasında gerekli önlemlerin alınmaması veya özenin gösterilmemesi suretiyle öz kaynağın azalmasına sebebiyet verilmesi,
g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,
esas alınır.”
hükmü bulunmaktadır.
….. Bankası A.Ş. ile Kurum adına ….. Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. …… arasında 04.05.2010 tarihinde imzalanan ve 20.05.2010 tarihinden başlayarak 3 yıl süre ile geçerli olan “…… Üniversitesi Kurum Personelinin Aylık ve Ücret Ödemelerine İlişkin Sözleşme”nin 1 nci maddesine göre bu sözleşme kurum personelinin tamamının aylık, ücret, ikramiye, ek ders, döner sermaye, harcırah, fazla mesai ve benzeri ödeme hizmetlerinin banka tarafından gerçekleştirilmesine ilişkin esasları ve tarafların karşılıklı hak ve yükümlülüklerini içermektedir. Sözleşmenin 6 ncı maddesinde aynen,
“Kurum ödeme bilgilerinin yer aldığı aylık disket/cd’si ile birlikte muhasebe yetkilisince onaylı liste bilgisini de göndermekle yükümlüdür. Listede aşağıdaki bilgiler yer alacaktır:
a) Banka şubesinin adı,
b) Kurum-birim adı,
c) Aylığın ait olduğu ay,
d) Personelin hesap numaraları ve ödenecek maaş tutarları,
e) Personel sayısı,
f) Toplam tutar,
g) Muhasebe yetkilisi adı soyadı, imza, mühür,
h) Gerçekleştirme görevlisi adı soyadı, imza, mühür,
i) Harcama yetkilisi adı soyadı, imza, mühür.”
denilmekte,
7 nci maddesinde ise kurum birimlerince teslim edilen disket/cd’ler ve onaylı listelerin ödeme yapıldıktan sonra bankanın ilgili şubesi tarafından muhafaza edileceği hüküm altına alınmaktadır.
20/2/2004 tarihli ve 25379 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Aylık ve Ücret Ödemeleri hakkındaki 6 Sıra Nolu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliğinin “Aylıkların Bankalar Vasıtasıyla Ödenmesine İlişkin Usul ve Esaslar” başlıklı 2 nci bölümünde aylıkların banka vasıtasıyla ödenmesinde tahakkuk dairelerince, saymanlıklarca ve banka şubelerince yapılacak işlemler belirtilmiştir. Esaslarda bu işlemler aşağıdaki şekilde yer almaktadır:
“B- TAHAKKUK DAİRELERİNCE YAPILACAK İŞLEMLER
4- Aylıkları banka vasıtasıyla ödenecek personel için, banka şubesinin ve düzenleyen dairenin adı, aylığın ait olduğu ay, alacaklıların ad ve soyadı ile banka hesap numarası ve ele geçecek net aylık tutarlarını gösteren beş nüsha liste düzenlenecek ve tahakkuk memuru tarafından onaylanacaktır. Listelerin dört nüshası verile emri ekinde saymanlığa gönderilecek, bir nüshası da bordrolarla birlikte tahakkuk dairelerinde saklanacaktır. Listelerin saymanlıkça da tasdik edilecek bir nüshası ise tahakkuk dairelerince saymanlıklardan alınarak, personelin cari hesaplarına aybaşı itibarıyla kayıt yapılmak üzere, ilgili banka şubesine aybaşından en az 4 (dört) iş günü önce teslim edilecektir. Listelere ödemenin yapılacağı tarih ayrıca not edilecektir.
C- SAYMANLIKLARCA YAPILACAK İŞLEMLER
1- Aylıkları banka aracılığı ile ödenecek personelle ilgili verile emirlerine öncelik verilmek suretiyle gerekli incelemeler tamamlanacak ve verile emri eki bordrolarla listeler karşılaştırılarak mutabakatı onaylandıktan sonra, iki nüshası aybaşından 4 (dört) iş günü önce düzenlenecek “Gönderme Emri” ile birlikte “Gönderme Emri Teslim Tutanağı” ekinde saymanlığın cari hesabının bulunduğu banka şubesine teslim edilecek, bir nüshası verile emrinin Sayıştaya gönderilecek nüshası ekinde kalacaktır. Listenin bir nüshası ise, personelin hesaplarının bulunduğu banka şubelerine verilmek üzere, tahakkuk dairesinin bir görevlisi tarafından aybaşından 4 (dört) iş günü önce saymanlıktan teslim alınacaktır.
D- BANKA ŞUBELERİNCE YAPILACAK İŞLEMLER
2- Personelin cari hesaplarının bulunduğu banka şubeleri, kendilerine teslim edilen listelere göre personele aybaşında ödeme yapılmasını sağlayacak şekilde işlemlerini tamamlayacaklardır.”
Yukarıda yer alan hükümlere göre aylıkları banka vasıtasıyla ödenecek personel için tahakkuk dairelerince düzenlenen listelerden saymanlığa onaylanmak üzere gönderilen nüshası tahakkuk dairelerince saymanlıktan alınarak ilgili banka şubesine teslim edilecek ve banka şubeleri tarafından bu listelere göre ödeme yapılacaktır.
17.07.2012 tarih 28356 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1 Sıra Nolu Aylıkların Banka Aracılığıyla Ödenmesi Hakkında Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin “Aylıkların Bankalar Aracılığıyla Ödenmesi ve Muhasebeleştirilmesi” başlıklı 2 nci bölümünde bu işlemler 5, 6 ve 7 nci maddelerde yeniden düzenlenmiştir. Buna göre aynen,
“Harcama birimlerince yapılacak işlemler
MADDE 5 – (1) Harcama birimi ile banka şubesi arasında, bu Tebliğde belirtilen hususlar çerçevesinde protokol imzalanır.
(2) Aylıkları banka aracılığıyla ödenecek kamu görevlileri ve işçiler için, üç nüsha banka listesi (EK-1) düzenlenerek gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisi tarafından onaylanır ve ödeme yapılması gereken tarihten altı iş günü önce Ödeme Emri Belgesi ekinde muhasebe birimine gönderilir.
(3) Muhasebe birimince, banka listeleri onaylandıktan sonra, iki nüshası harcama birimince muhasebe biriminden alınır ve bir nüshası kamu görevlileri ve işçilerin banka hesaplarına aybaşı itibarıyla kayıt yapılmak üzere, aybaşından en az dört iş günü önce ilgili banka şubesine teslim edilir. Listenin diğer nüshası ise harcama birimince saklanır.
(4) Aylık işlemlerini KBS üzerinden yürüten harcama birimlerinden Bakanlıkça uygun görülenler, banka listelerini KBS üzerinden Bakanlıkça belirlenen uygulama esasları çerçevesinde elektronik ortamda ilgili bankalara gönderirler. Bankalar da Bakanlıkça belirlenen uygulama esasları çerçevesinde banka listelerini elektronik ortamda alarak ödeme işlemlerini yürütürler.
(5) Gerçekleştirme işlemleri veri tabanındaki bilgiler kullanılmak suretiyle KBS üzerinden yapılarak ödenen aylıklara ilişkin bordrolar, elektronik ortamda muhafaza edilir ve ödeme belgesine bağlanmaz.
(6) Harcama yetkililerince gecikmeye meydan verilmemesi için gerekli tedbirler alınır.
Muhasebe birimlerince yapılacak işlemler
MADDE 6 – (1) Muhasebe birimleri, gelen banka listesinde her bir kamu görevlisi ve işçi için “Ödenecek Net Aylık Tutar” sütununda yer alan tutarı, kamu görevlisi ve işçinin bordrosundaki net ödenecek tutarla kontrol eder. Ödeme belgesindeki ödemeye esas toplam tutar ile banka listesindeki toplam tutarın uygunluğu da kontrol edilip onaylanır.
(2) Daha sonra aylıklara ilişkin Gönderme Emirleri düzenlenerek aybaşından dört iş günü önce muhasebe biriminin ödeme hesabının bulunduğu banka şubesine Gönderme Emri Teslim Tutanağı ekinde teslim edilir.
(3) Banka listesinin bir nüshası, Ödeme Emri Belgesinin Sayıştayca incelenecek nüshasına eklenir.
Banka şubelerince yapılacak işlemler
MADDE 7 – (1) Muhasebe birimlerinin ödeme hesaplarının bulunduğu banka şubeleri, kendilerine intikal ettirilen Gönderme Emri tutarlarını, kamu görevlileri ve işçilerin hesabının bulunduğu banka şubesine aybaşından iki iş günü önce aktarır.
(2) Banka şubeleri, harcama birimlerince teslim edilen banka listelerine uygun olarak aylıkların aybaşında ödenmesini sağlayacak şekilde işlemlerini tamamlar.”
Tebliğ ile harcama birimlerinin aylık işlemlerini KBS üzerinden yürütmesi ve bu işlemin Bakanlıkça uygun görülmesi şartlarına bağlanmış olup, yöntem olarak da KBS üzerinden Bakanlıkça belirlenen uygulama esasları çerçevesinde gönderileceği hükme bağlanmıştır. KBS üzerinden yapılan ödemelerde listelerin elektronik ortamda gönderilmesi söz konusu iken, aylık işlemlerini KBS üzerinden yürütmeyen harcama birimlerinin ödemelerini yazılı listeler ile bankaya göndermesi, banka şubesinin ise ödemeleri bu listelere göre yapması gerekmektedir. Dolayısıyla aylık işlemlerini KBS üzerinden yürütmeyen İTÜ harcama birimlerinin de işlemlerini buna göre düzenlemeleri ve yürütmeleri zorunlu olup, harcama birimi ile banka şubesi arasında yapılan protokollerin Tebliğde yer alan hükümlere uygun olması gerekmektedir. Zira 2004 yılında yürürlüğe giren Aylık ve Ücret Ödemeleri hakkındaki 6 Sıra Nolu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde listelerin elektronik ortamda gönderileceğine ve ödemenin bu ortamda elde edilen bilgilere göre yapılacağı hakkında bir hüküm de bulunmamaktadır.
31.12.2005 tarih ve 26040 (3. Mükerrer) Resmi Gazete’de yayımlanan Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin “Ek çalışma karşılıkları” başlıklı 13 üncü maddesinde:
“Ek ders ve fazla çalışma ücretleri ile huzur hakkı ve toplantı ücretleri, konferans ücretleri ve diğer ek çalışma ücretlerinin ödenmesinde, Çeşitli Ödemeler Bordrosu (Örnek : 13) ile birlikte duruma göre aşağıdaki belgeler aranır…
….c) 10/11/1983 tarihli ve 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu uyarınca ödenecek ek ders ücretlerinde,
- Yükseköğretim Ek Ders Ücreti Çizelgesi (Örnek : 15/A),
- Her öğretim döneminin ilk ayında ders yükü dağılımını gösteren onay ve akademik takvim (Programda değişiklik halinde onay yeniden alınır.)…”
denilerek ödeme için gerekli olan belgeler sayılmıştır.
Bu hükümlere göre, ek ders karşılıklarının ödenebilmesi için “Yükseköğretim Ek Ders Ücreti Çizelgesi” ve “Her öğretim döneminin ilk ayında ders yükü dağılımını gösteren onay ve akademik takvim”in gerçeğe uygun olarak düzenlenmesi, ödeme emri belgesine harcama birimleri tarafından düzenlenen banka listelerinin muhasebe birimlerince kontrol edilmesi ve bankaya gönderme emri ekinde gönderilmesi gerekmektedir. Banka şubeleri ise muhasebe birimince onaylı banka listelerine göre ödemeleri gerçekleştirmelidir.
Oysa yapılan incelemede, söz konusu ek ders karşılıklarının ödeme belgeleri olan “Yükseköğretim Ek Ders Ücreti Çizelgesi” ve “Her öğretim döneminin ilk ayında ders yükü dağılımını gösteren onay”lar incelenip üniversiteden alınan kayıt ve ders listeleri ile karşılaştırıldığında onaylarda yer alan derslerin bir kısmının gerçekte yapılmadığı görülmüştür. Ü. Rektörlüğü’nce oluşturulan komisyonun …. tarihli ön raporunda Şef ….’nın öğretim üyelerinin beyan ettikleri ek ders formları ve ek ders yükü dağılımını gösteren onaylarda tahrifat yaparak ilgili öğretim üyelerine fazladan ek ders ve danışmanlık ücreti tahakkuk ettirdiği belirtilmektedir. Bununla birlikte öğretim üyelerinin fiili olarak çalışmaları karşılığında tahakkuk etmiş olan ücretler de bulunmaktadır. Bu şekilde tahakkuk eden bedellerin ödenmesi sırasında ise yazılı ortamdaki banka listelerinde hak sahiplerinin bilgilerinin doğru olarak yer aldığı, buna karşın elektronik ortamda (CD) gönderilen listelerde ise hak sahiplerinin banka hesap numaraları yerine Şef …..’ya ait olan hesap numarasının yazıldığı görülmüştür.
Banka listelerinin yazılı ortam yanında CD ortamında da bankaya gönderilmesi uygulaması ….. Bankası A.Ş. ile Üniversite arasında düzenlenen 04.05.2010 tarihli sözleşmeye göre yapılmakta olup, sözleşmenin ilgili maddelerinde banka listelerinin hem onaylı (yazılı), hem de disket/CD ortamında gönderileceği kararlaştırılmıştır. ….. Bankası A.Ş. ise ilgili hesaplara aktarma işlemlerini resmi nitelik taşıyan onaylı listeler yerine ilgili mevzuatta kullanılması öngörülmeyen ve tahrif edilmiş olan disket/CD ortamındaki listelere göre yapmıştır. Oysa yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerine göre ödemelerin saymanlıkça onaylanan listeler üzerinden yapılması gerekmektedir.
İnşaat Fakültesinde görevli …..’nın, T.C. ….. 1. Ağır Ceza Mahkemesi’nde, Bankaya elektronik (CD) ortamda gönderilen banka listelerinde hak sahibinin yerine kendi hesap numarasını yazdığını kabul ettiği savunmalarda belirtilmektedir. Ancak 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinde, bütçelerden harcama yapılabilmesi için harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesi gerektiği ve harcama yetkililerinin harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanunda belirtilen diğer işlemlerden sorumlu oldukları, “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesinde ise, gerçekleştirme görevlilerinin harcama talimatı üzerine, işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin belgelerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürüttükleri ve gerçekleştirme görevlilerinin bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumlu oldukları hüküm altına alınmıştır. Dolayısıyla, giderin gerçekleştirilmesinden harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri Kanunla bizzat sorumlu tutulmuş, belgelerin düzenlenmesi, kontrolü konusunda bu görevlilere yetki ve sorumluluk verilmiştir.
Bu itibarla, …… Üniversitesi İnşaat Fakültesi’nde ek ders karşılıklarının ödenmesi sırasında ek ders çizelgeleri ve ders yükü tabloları üzerinde ve bankaya elektronik ortamda (CD) gönderilen banka ödeme listelerinde tahrifat yapılarak,
- Fiilen gerçekleştirilmemiş ek dersler karşılığında öğretim üyeleri adına ek ders ücretleri tahakkuk ettirilip, bu tutarların İnşaat Fakültesi’nde personel ücretlerinin hazırlanmasıyla görevli olan Şef unvanlı …..’nın mevduat hesabına aktarılması sonucu ….. TL,
- Fiilen gerçekleştirilmiş ek dersler karşılığında öğretim üyeleri adına doğru olarak tahakkuk ettirilen ve bu nedenle öğretim üyesine ödenmesi gereken ücret tutarlarının İnşaat Fakültesi’nde personel ücretlerinin hazırlanmasıyla görevli olan Şef unvanlı ……’nın mevduat hesabına aktarılması sonucu ….. TL,
olmak üzere toplam …… TL’den,
- …. TL’sinin Gerçekleştirme Görevlisi (Şef) ……’dan münferiden,
- ….. TL’sinin Gerçekleştirme Görevlisi (Şef) ….., Gerçekleştirme Görevlisi (Fakülte Sekreteri) …... ile Harcama Yetkilisi (Dekan) Prof. Dr. …..’den müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizi ile birlikte tazminine oyçokluğuyla,
Azınlık Görüşü:
Üye …..’ın karşı oy gerekçesi:
Fiilen gerçekleşmiş ek ders karşılıkları ile fiilen gerçekleştirilmemiş ek ders karşılığında öğretim üyeleri adına tahakkuk ettirilip bu tutarların …….’nın hesabına aktarılması arasında sorumluluk bakımından bir ayrım yapılması gerekmektedir. Bu bakımdan fiilen gerçekleştirilmiş ek ders karşılığı olup Şef ……’nın hesabına aktarılmış tutarlar için Gerçekleştirme Görevlisi ile Harcama Yetkilisinin sorumlu tutulmaması 5018 sayılı Kanunun 32 ve 33 üncü maddelerinde yer alan hükümlere daha uygun olacağından ….. TL’nin sadece Gerçekleştirme Görevlisi (Şef) ……’dan münferiden tazminine, kalan ve fiilen gerçekleştirilmemiş ek ders karşılığı olan tutarlar için Gerçekleştirme Görevlisi (Şef) ….., Gerçekleştirme Görevlisi (Fakülte Sekreteri) …… ile Harcama Yetkilisi (Dekan) Prof. Dr. …..’den müştereken ve müteselsilen tazminine karar verilmesi uygun olur.