Hakediş-Gecikme cezası (İş artışı ve süre uzatımı)
……………………….. Şti. yükleniminde bulunan “…………Yerleşkesi ..................Onarım, Tadilat, Yenileme İşi”ne ilişkin olarak iş artışının gerektirdiği sürenin çok üzerinde süre uzatım kararı verilmesi nedeniyle işin bitirilmesi gereken tarihten daha geç bitirildiği ve gecikme cezası alınmadığı tespit edilmiştir.
İdare ile yüklenici arasında 19.04.2013 tarihinde imzalanan sözleşmenin “İşe başlama ve bitirme tarihi” başlıklı 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yüklenicinin taahhüdünün tümünü işyeri teslim tarihinden başlamak üzere 150 gün içinde bitirmek zorunda olduğu belirtilmiştir. Söz konusu durumda 24.04.2013 tarihinde yapılan işyeri teslimi nedeniyle iş bitirme tarihi 20.09.2013 tarihidir.
Ancak Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı’nın Rektörlük makamına sunduğu 25.10.2013 tarih ve 57730391-1765 sayılı yazı ile mevcut projede bulunanlar dışında şev taşı döşenmesi, yeni otopark düzenlenmesi ve benzeri yeni işler nedeniyle mevcut sözleşme şartlarına uygun olarak % 3,95 keşif artışı yapılması gerektiği belirtilmiştir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 21 inci maddesinde aynen,
“(1) Yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan işin,
a) Sözleşmeye esas proje içinde kalması,
b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması,
şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin % 10’una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen yapım işleri sözleşmelerinde ise % 20’sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilir….”
Aynı Şartnamenin “İşin süresi ve sürenin uzatılması” başlıklı 30 uncu maddesinde ise aynen,
“(1) İşin, sözleşmesinde belirlenen zamanda tamamlanıp geçici kabule hazır hale getirilmemesi durumunda, gecikilen her takvim günü için sözleşmesinde öngörülen günlük gecikme cezası uygulanır.
(2) Sözleşmesinde belirtilen mücbir sebepler ve/veya idarenin sebep olduğu hallerden dolayı, işte sorumluluğu yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi halinde, durum idarece incelenerek işi engelleyici sebeplere ve yapılacak işin niteliğine göre işin bir kısmına veya tamamına ait süre uzatılır.
(3) Yüklenicinin, sürenin uzatılmasını gerektiren hallerin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde, idareye yazılı olarak bildirimde bulunması ve yetkili merciler tarafından usulüne göre düzenlenmiş belgelerle mücbir sebebin meydana geldiğini tevsik etmesi zorunludur. Yüklenici bildiriminde, iş üzerinde gecikmeye yol açtığını düşündüğü sebeplerin ayrıntılarını, işin süresinin ne kadar uzatılması gerektiğini belirtecektir. Uzatılacak sürenin tespiti o anda mümkün değilse bunun da sebeplerini ayrıca belirtecek, durumun netlik kazanmasından sonra istediği süre uzatımını da ayrı bir yazı ile derhal bildirecektir. Ancak idarenin sebep olduğu süre uzatımını gerektiren gecikmelerde, yüklenicinin yirmi gün içinde yazılı bildirimde bulunma şartı aranmaz…”
hükümleri bulunmaktadır.
Yapım İşlerine ait Tip (Anahtar Teslimi Götürü Bedel işler için) Sözleşme’nin 19 uncu maddesinde ise “Sözleşmede öngörülmeyen durumlar nedeniyle sözleşme bedelinin %10 una kadar oran dahilinde bir iş artışının zorunlu olduğu hallerde ilave işin gerektirdiği ek süre yükleniciye verilir” hükmüne yer verilmiştir.
Buna göre iş artışı dolayısıyla verilecek süre uzatımlarında iş artış oranının toplam süre ile mukayese edilmesi sureti ile ilave süre hesabı yapılabileceği gibi artışa konu işlerin teknik özellikleri ve yapılabilirlik süresinin dikkate alınması suretiyle de ilave süre hesabı yapılabilir.
Yapılan incelemede …………………. Şti. yükleniminde bulunan “………. Yerleşkesi .................... Onarım, Tadilat, Yenileme İşi”nin sözleşme bedeli ………… TL ve işin toplam süresinin 150 gün olduğu, 24.04.2013 tarihinde yapılan işyeri teslimi nedeniyle iş bitirme tarihinin 20.09.2013 olması gerektiği, ancak iş bitim tarihinden sonra düzenlenen mukayeseli maliyet genel özeti ve buna dayanılarak Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı’nca Rektörlük makamına yazılan ................ sayılı yazı ile işin % 3,95’ine tekabül eden kısmı için keşif artışı kararı verilmesi istendiği görülmüştür. ………… TL sözleşme bedelli işle ilgili olarak işin tamamı için 150 günlük süre verilmiş iken, % 3,95’lik iş artışı için verilen ilave süre, işin tamamı için verilen sürenin %40’ı kadardır. Artışa konu işlerin teknik özellikleri ve yapılabilirlik süresi de dikkate alındığında işin tamamı için verilen sürenin %40’ı kadar süre uzatımı verilemeyeceği açıktır. Söz konusu yazıda süre uzatımının kaç gün süre ile istendiği belirtilmemişse de, yazının iş bitim tarihinden sonra yazıldığı, keşif artışı miktarı işin % 3,95’i kadar olsa da işe ait geçici kabul tutanağında 60 gün süre uzatımı verildiği, savunmada bahsedilen gerekçelerin işin bu oranda süre uzatımına tabi tutulması nedenlerini açıklamaktan uzak olduğu anlaşıldığından idare ile yüklenici arasında düzenlenen sözleşmenin 25 inci maddesine göre gecikilen her gün için sözleşme bedelinin % 0,05’i (onbinde beş) oranında gecikme cezası kesilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, ……………………. Şti. yükleniminde bulunan “………. Yerleşkesi ............................ Onarım, Tadilat, Yenileme İşi”ne ilişkin olarak iş artışının gerektirdiği sürenin çok üzerinde süre uzatım kararı verilmesi nedeniyle işin bitirilmesi gereken tarihten daha geç bitirildiği halde gecikme cezası alınmaması sonucu oluşan ………. TL kamu zararının Gerçekleştirme Görevlisi (Mühendis) …………… ile Harcama Yetkilisi (Yapı İşleri Daire Bşk.) ……………….’dan müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizi ile birlikte tazminine oyçokluğuyla,
Azınlık Görüşü:
Üye ………………’in karşı oy gerekçesi,
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nde ve diğer ilgili mevzuatta keşif artışları sonucunda süre uzatımının ne kadar verilebileceği veya keşif artışının sözleşme bedeli ile oranı kadar süre uzatımı yapılabileceğine ilişkin herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Süre uzatımının ne kadar olacağı idarenin takdirinde olup, usulüne uygun olarak verilen süre uzatım kararları sonucunda gecikme cezası istenemeyeceğinden konu hakkında ilişik bulunmadığına karar verilmesi gerekir.