……………. Ltd. Şti. & ……….. Ltd. Şti. adi ortaklığı yükleminde bulunan “………. Üniversitesi ………. İnşaatı” işinde,
a) Ödenek yetersizliği nedeniyle süre uzatımı verilmeden yapılan revize iş programına göre yükleniciye fiyat farkı ödenmesi.
b) İşin gerçekleştirilmesi sırasında imalat değişikliğine gidildiğinden yeni imalat için yeni fiyat tespit edilmeden sözleşmedeki imalat bedelinin aynen ödenmesi.
………. Ltd. Şti. & ……….. Ltd. Şti. adi ortaklığı yükleminde bulunan “……… Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi İnşaatı” işinde,
a) Ödenek yetersizliği nedeniyle yükleniciye süre uzatımı verilmeden yapılan revize iş programına göre fiyat farkı ödendiği ve ödenen bu fiyat farkının sorgu üzerine yüklenicinin 8 nolu hakedişinden kesinti yoluyla tahsil edildiği,
b) İşin gerçekleştirilmesi sırasında imalat değişikliğine gidildiğinden yeni imalat için yeni fiyat tespit edilmeden sözleşmedeki imalat bedelinin aynen ödenmesi sonucu oluşan kamu zararının Adalet Bakanlığınca belirlenen mahkûm polikliniği kriterine göre yeniden projelendirilmesi sonucu ihtiyaç duyulan yeni imalatların yaptırılması suretiyle tahsil edildiği,
Görülmüştür.
a) İdare ile yüklenici arasında adı geçen işe ilişkin imzalanan sözleşmede, Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslara göre fiyat farkı ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
31.12.2002 tarihli ve 24980 3. Mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yapım İşlerine İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esasların “İş Programı ve Ödenek Dilimi” başlıklı 8 inci maddesinde,
“Yüklenici, sözleşme yapıldıktan sonra iş kalemlerini, aylık imalatı, ihzaratı ve yıllık ödenekleri ve bunların aylara dağılımını gösteren ayrıntılı bir iş programı hazırlayarak idareye onaylatmak zorundadır.
Herhangi bir aya ait onaylı iş programındaki ödenek harcanamadığı takdirde, daha sonraki aylarda yapılacak hakedişlerde, hakediş toplamları ödeneğin harcanamayan kısmına eşit olana kadar, iş programı gerçekleştirilmemiş ayın indeksi uygulanır.
Yükleniciye, 4735 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinde belirtilen mücbir sebeplerle veya sözleşmenin ifasının gecikmesine idarenin kusurunun sebep olduğu durumlarda süre uzatımı verilmesi halinde, uzatılan süreye göre yüklenici tarafından hazırlanan ve idarece onaylanan revize iş programına uygun olarak yapılan işler için fiyat farkı hesaplanır.
Yüklenicinin iş programını hazırlayarak idareye onaylattırmadığı durumlarda, iş programı idarece tek taraflı olarak yapılır ve onaylanır. Yüklenici, bu şekilde yapılan ve kendisine verilen iş programına uymak zorundadır.”denilmektedir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “İş programı” başlıklı 17 nci maddesinde,
“(1) Yüklenici, sözleşme veya eklerinde belirlenen süre içinde, idarece verilen örneklere uygun bir iş programını hazırlayarak, onaylanmak üzere idareye teslim edecektir.
…
(3) İdare, iş programını verildiği tarihten başlamak üzere sözleşme veya eklerinde belirtilen süre içinde, olduğu gibi veya gerekli gördüğü değişiklikleri yaparak onaylar ve onaylı bir nüshasını yükleniciye verir. İş programları idarenin onayıyla geçerli olur.
…
(6) Yüklenici idarece onaylanmış iş programına aynen uymak zorundadır. Ancak zorunlu hallerde idarenin uygun görüşü ile iş programında değişiklik yapılabilir.
(7) İşte idarece onaylanan bir süre uzatımı bulunduğu takdirde, yüklenici bu hususun kendisine tebliği tarihinden başlamak üzere yedi gün içinde yeni süreye göre revize iş programı düzenleyerek idarenin onayına sunmak zorundadır.” hükümleri yer almaktadır.
Konuyla ilgili olarak Yüksek Fen Kurulunun 18.12.2014 tarih ve 2014/73 sayılı Kararında,
“III-İnceleme
…
İdaresince iş programına göre yeterli ödenek sağlanamadığından, yüklenicinin süre talebi olmadan fiili ödenek durumuna göre süre uzatımı verilmeksizin revize iş programı yapılıp yapılamayacağı hususu ile ilgili, Yapım İşleri Genel Şartnamesinde, “İşin süresi ve sürenin uzatılması” başlıklı 29 uncu maddesi ile “ İş programı” başlıklı 17 nci maddesinde belirtilen hükümlerin dikkate alınmasının icap ettiği bilinen bir husustur. Bu hükümlerden hareketle, yüklenicinin yazılı talebi olmadan süre uzatımı verilerek, ödenek dilimlerinde değişiklik yapılamayacağı hususunun açık olduğu, bu itibarla idaresince revize iş programında tek taraflı düzenleme ile ödenek dilimlerinde değişiklik yapılamayacağı değerlendirilmektedir.
4-Karar
…
Yüklenicinin yazılı talebi olmadan süre uzatımı ve buna bağlı olarak ödenek dilimlerinde değişiklik yapılamayacağı, bu itibarla revize iş programında idaresince tek taraflı olarak ödenek dilimleri değişikliği ile ilgili işlem yapılamayacağına,
… karar verilmiştir.” denilmektedir.
Yapılan inceleme sonucunda, 28.10.2013 tarihinde İşyeri Teslim Tutanağının düzenlendiği, Yüklenicinin 12.11.2013 tarihli ve 002 sayılı dilekçesi ekinde iş programının İdareye sunulduğu ve İdare tarafından bunun kabul edildiği, daha sonra ödenek yetersizliği nedeniyle Yüklenicinin 18.12.2013 tarihli ve 09 sayılı dilekçesi ekinde revize iş programının İdareye sunulduğu ve İdarece süre uzatımı verilmeden bunun da kabul edildiği, İdarece kabul edilen revize iş programına göre Yükleniciye fiyat farkı ödendiği, ödenen bu fiyat farkının sorgu konusu yapıldığı, sorgu üzerine (…….. *%18 KDV=………) sorumlularca yüklenicinin sorgudan sonraki 8 nolu hakedişinden (Hakediş Özetinden) ……. TL’lik “Düzeltme Kesintisi”nin yapıldığı, Yüklenicinin de 21.07.2015 tarih ve 40 sayılı dilekçesinde belirttiği hususlarla ilgili olarak bu kesintiye ihtirazi kayıt düştüğü anlaşılmaktadır. Ayrıca sorgunun ve Yüksek Fen Kurulu Kararının gerekçesi olarak “Yüklenicinin yazılı talebinin olmaması” gösterilmekte ise de, Yüklenicinin 18.12.2013 tarihli ve 09 sayılı dilekçesi ekinde İdareye sunduğu revize iş programı Yüklenicinin yazılı talebini oluşturmaktadır.
Buna göre, tamamen İdareden kaynaklanan ve Yükleniciye herhangi bir kusur atfedilemeyecek durum olan ödenek yetersizliğinden ötürü Yüklenicinin 18.12.2013 tarihli ve 09 sayılı dilekçesi ekinde İdareye sunduğu revize iş programının İdarece kabul edilmesi üzerine, Yükleniciye fiyat farkının İdarece kabul edilen revize iş programına göre ödenmesi hususunun yasal düzenlemelere uygun olduğuna, bu nedenle sorgu konusu yapılan (KDV dahil) ……… TL tutarındaki ödemede ilişik bulunmadığına, bu konuyla ilgili olarak Yüklenicinin söz konusu işe ait 8 nolu hakedişinden yapılan …… TL’lik “Düzeltme Kesintisi”nin yersiz tahsilat olduğuna ve yersiz tahsil edilen bu tutarın Yükleniciye iadesine oybirliğiyle,
b) İşin gerçekleştirilmesi sırasında imalat değişikliğine gidilmiş olup, yeni imalat için yeni fiyat tespit edilmeden sözleşmedeki imalat bedelinin aynen ödenmesi sonucu oluşan kamu zararı, Adalet Bakanlığınca belirlenen mahkûm polikliniği kriterine göre işin belli bölümünün yeniden projelendirilmesi sonucu ihtiyaç duyulan yeni imalatların yaptırılması suretiyle tahsil edildiği görülmüştür.
Sözleşme eki proje ile mahal listesine göre, 19.055/056 poz nolu 8 cm kalınlıkta taşyünü levhalar (min. 120 kg/m3 yoğunlukta) ile dış duvarlarda dıştan ısı yalıtımı ve üzerine ısı yalıtım sıvası yapılması (mantolama) imalatının gerçekleştirilmesi öngörülmüştür.
Bu imalatın tanımında, “İdarece onaylanmış proje ve detaylarına göre, dış duvarlarda 8 cm kalınlıkta, taşyünü levhaların m² ye 4 kg sarf olacak şekilde ısı yalıtım levha yapıştırıcısı ile duvara yapıştırıldıktan sonra çelik çivili ısı yalıtım dübeli ile yüzeye tespiti, levha üzerine m² 3 kg sarf olacak şekilde 1. kat ısı yalıtım sıvasının yapılması, üzerine ek yerleri birbiri üzerine en az 10 cm bindirilecek şekilde sıva filesinin yerleştirilmesi ve üzerine m² ye 2 kg sarf olacak şekilde 2. kat ısı yalıtım sıvasının yapılması, inşaat yerindeki yükleme, yatay ve düşey taşıma, boşaltma, her türlü malzeme ve zayiatı, işçilik araç ve gereç giderleri, müteahhit genel giderleri ve karı dahil 1 m² fiyatı:
ÖLÇÜ: Projedeki ölçülere göre yalıtım yapılan bütün yüzeyler hesaplanır.
NOT:1) Taşyünü levhanın kalınlığı yapılacak ısı hesabına göre tespit edilecektir.
2) Mantolama yapılacak cephede yer alan malzeme özelliklerine göre kullanılacak dubel tespit edilecektir.” denilerek yapım şartları belirlenmiştir.
İşin devamı sırasında 19.055/056 poz nolu imalattan vazgeçilmiştir. Bunun yerine “8 cm kalınlıkta taşyünü ve levhalar ile dış duvarlarda dıştan ısı yalıtımı ve üzerine nem bariyeri serilmesi” imalatının yapılması uygun bulunmuştur.
Her iki imalat girdileri karşılaştırıldığında, sözleşme ekindeki imalatta yapılması istenilen “sıva filesinin yerleştirilmesi ve üzerine m² ye 2 kg sarf olacak şekilde 2. kat ısı yalıtım sıvasının yapılması” imalatının yeni fiyatın tarifinden çıkarıldığı görülmüştür. Dolayısıyla yeni fiyat tanımında yapılmasına gerek duyulmayan sıva için bedel ödenmesi mümkün değildir.
Yapılan inceleme sonucunda, imalat değişikliği dikkate alınmadan sözleşme ekinde yer alan teklif fiyat üzerinden ödeme yapıldığı görülmüş olup, sorgu üzerine ……… TL’lik kamu zararının Adalet Bakanlığınca kriterleri belirlenen mahkûm polikliniğine göre işin belli bölümünün yeniden projelendirilmesi sonucu ihtiyaç duyulan yeni imalatların yaptırılması suretiyle tahsil edildiği görülmüştür.
Buna göre, …… TL’lik kamu zararı Yükleniciye yaptırılan ilave işlerin karşılığı olarak tahsil edildiğinden ilişilecek bir husus kalmadığına oybirliğiyle,