Üniversiteye ait kantin ve kafeteryaların ihale mevzuatına uyulmadan ve kira bedeli tespit edilmeden ……. Üniversitesi Sosyal Tesisleri İktisadi İşletmesine tahsis edilmesi.
……. Üniversitesine ait kantin ve kafeteryaların ihale yapılmaksızın ……. Üniversitesi Sosyal Tesisleri İktisadi İşletmesine tahsis edildiği ve İktisadi İşletmeden kira alınmadığı görülmüştür.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 55 nci maddesinde,
“Yükseköğretim kurumları ve bunlara bağlı birimlerin gelir kaynakları,
a. Her yıl bütçeye konulacak ödenekler,
b. Kurumlarca yapılacak yardımlar,
c. Alınacak harç ve ücretler,
d. Yayın ve satış gelirleri,
e. Taşınır ve taşınmaz malların gelirleri,
f. Döner sermaye işletmelerinden elde edilecek karlar,
g. Bağışlar, vasiyetler ve diğer gelirlerdir.”
hükmü yer almaktadır.
Bu hükme göre Üniversitede bulunan kantin ve kafeteryaların kira tutarları Üniversitenin gelirleri arasında yer almaktadır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 1 inci maddesinde,
“Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütülür.”,
2 nci maddesinin birinci fıkrasında,
“Bu Kanunun yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esastır.”,
9 uncu maddesinde,
“Tahmin edilen bedel, idarelerce tespit edilir veya ettirilir. İşin özelliğine göre gerektiğinde bu bedel veya bu bedelin hesabında kullanılacak fiyatlar belediye, ticaret odası, sanayi odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulur. Tahmin edilen bedel, bunun dayanaklarının da eklendiği bir hesap tutanağında gösterilir ve asıl evrak arasında saklanır. Bu bedel gerektiğinde ihale komisyonlarınca tahkik ettirilir.
Ancak, yapım işlerinde bu işler için kanunların verdiği yetkiye dayanılarak ilgili dairelerce tespit edilmiş birim fiyatları varsa, bunlar uygulanır.”,
35 inci maddesinde,
“Bu Kanunun 1 inci maddesinde yazılı işlerin ihalelerinde aşağıdaki usuller uygulanır:
a) Kapalı teklif usulü,
b) Belli istekliler arasında kapalı teklif usulü,
c) Açık teklif usulü,
d) Pazarlık usulü,
e) Yarışma usulü.
İşin gereğine göre bu usullerden hangisinin uygulanacağı, bu Kanun hükümlerine uyularak idarelerince tespit edilir.”
hükümleri yer almaktadır.
Bu hükümlere göre Üniversitenin gayrimenkullerinin 2886 sayılı Devlet İhale Kanununda belirtilen ihale usulleri kullanılarak kiraya verilmesi, bu kiralamalar neticesinde tahsil edilen kira tutarlarının da Üniversitenin bütçesine gelir kaydedilmesi gerekmektedir.
Öte yandan 18.01.2014 tarih ve 28886 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğin (Sayı: 2014-3) V. bölümünün birinci maddesinde “Kamu kurum ve kuruluşlarının tasarrufunda bulunan eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kreş, çocuk bakımevi, spor tesisi ve benzeri sosyal tesislerin işletme giderleri için ilgili kurum ve kuruluşların bütçelerinden herhangi bir katkıda bulunulmaması esastır.”, üçüncü maddesinde “Kuruma ve/veya mensuplarına yardım ve hizmet amacıyla kurulmuş olan fon, vakıf, dernek ve benzeri kuruluşlar eliyle işletilen tesislere kurum bütçesinden doğrudan veya dolaylı olarak katkıda bulunulmayacaktır.” denilmektedir.
……. Üniversitesi Sosyal Tesisleri İktisadi İşletmesi Yönergesinin 2 nci maddesinde, “Bu Yönerge hükümleri ……. Üniversitesi Sosyal Tesisleri İşletmesi tarafından işletilen tüm sosyal tesislerin faaliyetlerini kapsar.”, 5 inci maddesinde, “İşletmenin faaliyet alanı, kreş, spor tesisi, konaklama tesisi, kantin-kafeterya, lokanta ve benzeri tesislerdir.” denilmektedir.
Bu hükümlere göre faaliyet alanı, Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğde (Sayı: 2014-3) belirtilen ve bunlara benzer sosyal tesisleri işletmek olarak belirlenen, kendisine ait gelirleri ve giderleri olan, vergi, harç vb. mali yükümlülükleri olan ……. Üniversitesi Sosyal Tesisleri İktisadi İşletmesine Üniversite bütçesinden dolaylı da olsa herhangi bir katkı sağlanması mümkün değildir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesinin 1 inci fıkrasında,
“Kamu zararı, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” denilmektedir.
Buna göre Üniversitenin kantin ve kafeteryalarının ihale yapılmadan ……. Üniversitesi Sosyal Tesisleri İktisadi İşletmesine tahsis edilerek İktisadi İşletmeden kira alınmaması kamu zararı oluşturmaktadır.
Bununla birlikte sorumluların savunmaları ve ekindeki belgelerin incelenmesi sonucunda İktisadi İşletmenin 2013 yılı gelirlerinden ……. TL’nin, 2014 yılı gelirlerinden ……. TL’nin Üniversitenin bütçesine yatırıldığı görülmüştür. İktisadi İşletmenin 2013 yılı gelirlerinden yatırılan ve Üniversitenin 2013 yılı hesabı ile ilişkilendirilebilecek tutarın 2014 yılı geliri olarak kabul edilmesi mümkün değildir. 2014 yılı gelirlerinden yatırılan tutar ise Üniversitenin 2014 yılı hesabına ilişkindir ve bu tutarın kamu zararı hesabında dikkate alınması gerekmektedir.
Bu itibarla ……. Üniversitesine ait kantin ve kafeteryaların ihale yapılmadan ……. Üniversitesi Sosyal Tesisleri İktisadi İşletmesine tahsis edilmesi ve İktisadi İşletmeden kira alınmamasına ilişkin ……. TL’nin,
……. TL’si için ilişilecek bir husus bulunmadığına,
……. TL’sinin Üst Yönetici (Rektör) ……. ve İdari ve Mali İşler Daire Başkanı …….’a müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle birlikte ödettirilmesine,
oy çokluğuyla,
Azınlık Görüşü:
Başkan ……. ve Üye …….’ın karşı oy gerekçesi,
Üniversiteye ait kantin, kafeterya ve benzeri yerlerin ……. Üniversitesi Sosyal Tesisleri İktisadi İşletmesine kira alınmadan tahsis edilmesi yanlış bir uygulamaya sebep olmuştur. Söz konusu yerleri Üniversitenin kendisinin veya Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı aracılığıyla işletmesi ya da ihale usullerini kullanarak kiraya vermesi, elde edilen gelirlerin ise Üniversitenin özel bütçesine kaydedilmesi gerekmektedir. Bununla birlikte sözkonusu yerler iktisadi işletme tarafından işletilmiş ve gelirin bir kısmı üniversite bütçesine aktarılmıştır. Dolayısıyla kamu zararının net bir şekilde ortaya konması için gerekli incelemelerin yapılması ve gayrimenkullere ilişkin işlemlerin mevzuata uygun yürütülmesinin sağlanması amacıyla konunun Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına yazılması gerekir.