Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezine ihale yapılmadan doğrudan temin usulüyle rayiç bedellerin üzerinde fiyatlarla laboratuvar malzemesi alınması.
……. Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezine ihale yapılmadan doğrudan temin usulüyle laboratuvar malzemesi alındığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 4 üncü maddesinde açık ihale usulü, “bütün isteklilerin teklif verebildiği usul”, doğrudan temin “bu kanunda belirtilen hallerde ihtiyaçların, idare tarafından davet edilen isteklilere teknik şartların ve fiyatın görüşülerek doğrudan temin edildiği usul” olarak tanımlanmakta,
5 inci maddesinde,
“İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde, saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.
…
Bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulü temel usullerdir. Diğer ihale usulleri Kanunda belirtilen özel hallerde kullanılabilir.
…”,
hükmü yer almaktadır.
Açık ihale usulü bütün isteklilerin teklif verebildiği usul olarak tanımlandığından ve tüm ihalelerin bu usule göre yapılması mümkün olduğundan açık ihale temel usul olarak belirlenmiştir.
4734 sayılı Kanunun doğrudan temini düzenleyen 22 nci maddesinde,
“Aşağıda belirlenen hallerde ihtiyaçların ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulüne başvurulabilir:
a) İhtiyacın sadece gerçek veya tüzel tek kişi tarafından karşılanabileceğinin tespit edilmesi.
b) Sadece gerçek veya tüzel tek kişinin ihtiyaç ile ilgili özel bir hakka sahip olması.
c) Mevcut mal, ekipman, teknoloji veya hizmetlerle uyumun ve standardizasyonun sağlanması için zorunlu olan mal ve hizmetlerin, asıl sözleşmeye dayalı olarak düzenlenecek ve toplam süreleri üç yılı geçmeyecek sözleşmelerle ilk alım yapılan gerçek veya tüzel kişiden alınması.
d) Büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin … Türk Lirası diğer idarelerin … Türk Lirasını aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar.
…
f) Özelliğinden ve belli süre içinde kullanılma zorunluluğundan dolayı stoklanması ekonomik olmayan veya acil durumlarda kullanılacak olan ilaç, aşı, serum, anti-serum, kan ve kan ürünleri ile ortez, protez gibi uygulama esnasında hastaya göre belirlenebilen ve hastaya özgü tıbbî sarf malzemeleri, test ve tetkik sarf malzemeleri alımları.
…”
denilmektedir.
Bu hükümlere göre mal ve malzemelerin ihale yapılmadan 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22 nci maddesinin (d) fıkrasına göre alınabilmesi için bu fıkrada belirtilen ve her yıl Kamu İhale Tebliği ile yenilenen eşik değerlerin altında kalması gerekmektedir.
Bununla birlikte idarelerin bu fıkra hükmünü uygularken Kanunun 5 inci maddesinin 3 üncü maddesinde yer alan “Eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemez.” hükmünü göz önünde bulundurmaları gerekmektedir.
Yapılan incelemede Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezine, ihale yapılmadan ……. tarih ve ……. sayılı, ……. tarih ve ……. sayılı, ……. tarih ve ……. sayılı onay belgelerine istinaden 4734 sayılı Kanunun 22 nci maddesinin (d) fıkrası gereğince laboratuvar malzemesi alındığı görülmüştür.
Ancak ……. Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi yeni kurulan bir birimdir ve sorumluların savunmaları ile ekindeki belgelerin incelenmesi sonucunda alınan laboratuvar malzemesi miktarlarının çok yüksek düzeyde olmadığı, dolayısıyla alımlara ilişkin birim fiyatların düşük düzeyde oluşmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca söz konusu alımların rayiç bedellerin üzerinde gerçekleştiğini söylemek de mümkün görünmemektedir. Çünkü Malzeme Kaynak Yönetim Sisteminde malzemelerin referans fiyat en yüksek uygun fiyatının kaç birim malzeme için tespit edildiği belirtilmemektedir. Buna göre söz konusu alımlar mevzuata aykırılık oluşturmamaktadır.
Bu itibarla Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezine açık ihale yapmadan doğrudan temin usulüyle laboratuvar malzemesi alınmasına ilişkin ……. TL için ilişilecek bir husus bulunmadığına oy çokluğuyla,
Azınlık Görüşü:
Üye …….’ın karşı oy gerekçesi:
Niteliği itibarıyla depolanabilir nitelikte olan malzemelerin, ihtiyaç planlaması yapılmaksızın açık ihale usulü yerine rekabet ortamı oluşturulmadan doğrudan temin suretiyle piyasa rayicinin çok üstünde temin edilmesi sonucu kamu zararına sebebiyet verilmiş olup, satın alınan test sayısının azlığı, alıma konu testlerin, duruma göre %20 ile %300 arasında değişen oranlarda piyasa rayicinden fazla fiyatla alınmasının gerekçesi olarak kabul edilemeyeceğinden, kamu zararının sorumlulardan tazmini gerekir.