Anahtar teslimi götürü bedel usul ile ihale edilen “….. Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Ek Bina (F1-F2-G Blok) İnşaatı Yapım İşi”nde proje veya detay proje ve kesitlerinde, mahal listelerinde, özel ve genel teknik şartnamelerde öngörülen ya da fen ve sanat kuralları gereği yapılması gereken imalatların ilave iş kapsamında yükleniciye yaptırılması, bazı imalat kalemlerinde iş eksilişi olmasına rağmen buna ilişkin tutarların hakedişten düşülmemesi ya da eksik düşülmesi.
…. Üniversitesi ile ……….. Ltd. Şti. arasında düzenlenen sözleşmeye göre anahtar teslimi götürü bedel usul ile yürütülen “…… Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Ek Bina (F1-F2-G Blok) İnşaatı Yapım İşi”nde proje veya detay proje ve kesitlerinde, mahal listelerinde, özel ve genel teknik şartnamelerde öngörülen ya da fen ve sanat kuralları gereği yapılması gereken imalatların ilave iş kapsamında yükleniciye yaptırıldığı ve bedelinin ayrıca ödendiği, bazı imalat kalemlerinde iş eksilişi olmasına rağmen buna ilişkin tutarların hakedişten düşülmediği ya da eksik düşüldüğü görülmüştür.
“….. Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Ek Bina (F1-F2-G Blok) İnşaatı Yapım İşi”ne ilişkin ihale dosyası ve eklerinde yapılan incelemede, işe ait sözleşmenin 17.02.2015 tarihinde düzenlendiği, sözleşmeye göre 18.02.2015 tarihinde yer teslimi yapılarak yüklenicinin işe başlamasının sağlandığı, işin yürütülmesi sırasında bazı imalat kalemlerinde değişiklik yapılması gerektiğinin tespit edildiği, bunun için gerekçeli rapor hazırlandığı, ancak değişiklikler nedeniyle yapılması kararlaştırılan bazı imalatların söz konusu ihale kapsamında yapılması gereken imalatlar olduğu, ayrıca yapımından vazgeçilen bazı imalatların bedellerinin minha edilmediği veya eksik minha edildiği görülmüştür.
İşe ait sözleşmenin 6 ncı maddesinde,
“Bu Sözleşme, anahtar teslimi götürü bedel sözleşme olup, ihale dokümanında yer alan uygulama projeleri ve bunlara ilişkin mahal listelerine dayalı olarak, işin tamamı için yüklenici tarafından teklif edilen … toplam bedel üzerinden akdedilmiştir.
Yapılan işlerin bedellerinin ödenmesinde, yüklenicinin teklif ettiği toplam bedel esas alınır.”,
27 nci maddesinde,
“Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesine ilişkin hususlarda Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümleri uygulanır.”
denilmekte,
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 14 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında,
“Yüklenici, üstlenmiş olduğu işleri, sorumlu bir meslek adamı olarak fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapmayı kabul etmiş olduğundan, kendisine verilen projeye ve/veya teknik belgelere göre işi yapmakla, bu projenin ve/veya teknik belgelerin iş yerinin gereklerine, fen ve sanat kurallarına uygun olduğunu, ayrıca işin yapılacağı yere, kullanılacak her türlü malzemenin nitelik bakımından yeterliliğini incelemiş, kabul etmiş ve bu suretle işin teknik sorumluluğunu üstlenmiş sayılır …”
hükmü yer almaktadır.
Söz konusu işte yüklenici teklifini ihale dokümanında yer alan uygulama projeleri ve bunlara ilişkin mahal listelerine dayalı olarak vermiş ve yüklenicinin işin tamamı için teklif ettiği toplam bedel üzerinden sözleşme akdedilmiştir. Dolayısıyla bir iş kaleminin ihaleye esas uygulama projesinde, mahal listesinde yapılmasının öngörüldüğü veya fen ve sanat kuralları gereği yapılması gerektiği durumda bu iş kaleminin sözleşme bedeli kapsamında yapılması gerekmektedir.
Öte yandan Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 21 inci maddesinin birinci fıkrasında,
“Yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan işin,
a) Sözleşmeye esas proje içinde kalması,
b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması,
şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin % 10’una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen yapım işleri sözleşmelerinde ise % 20’sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilir.”
hükmü yer almaktadır.
Bu hükme göre bir işin ilave iş olarak değerlendirilip iş artışı kapsamında bedelinin ödenebilmesi için bu işin öngörülmeyen durumdan kaynaklanması gerekmektedir. Bu nedenle eğer yapılacak olan imalat yukarıda yer alan hükümlerde ifade edildiği üzere uygulama projeleri veya mahal listelerinde öngörülmüş ya da imalatın fen ve sanat kuralları gereği yapılması gerekmekte ise anahtar teslimi götürü bedel işlerde bu imalatın ilave iş kapsamında değerlendirilmemesi ve bunun için sözleşme bedeli dışında ayrıca ödeme yapılmaması gerekmektedir.
Ancak yapılan incelemede, anahtar teslimi götürü bedel usul ile ihale edilen söz konusu işte uygulama projesi ve mahal listelerinde yer alan bazı imalatların ilave iş kapsamında yükleniciye yaptırıldığı ve bu imalatlar için yükleniciye ödeme yapıldığı anlaşılmıştır.
Öte yandan işin kapsamında olup da yapımından vazgeçilen bazı imalatlara ilişkin tutarların hakedişten düşülmediği ya da eksik düşüldüğü anlaşılmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesinde
“Kamu zararı, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde,
a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,
d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,
e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,
…
g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,
Esas alınır.”
hükmü yer almaktadır.
Buna göre uygulama projesi ve mahal listelerinde yer alan ya da fen ve sanat kuralları gereği yapılması gereken imalatlar ilave iş kapsamında yükleniciye yaptırılarak bunlar için ayrıca ödeme yapılması ve yapımından vazgeçilen işlere ilişkin tutarların hakedişten düşülmemesi ya da eksik düşülmesi kamu zararı oluşturmaktadır.
Sorumlular savunmalarında söz konusu işe ait kesin hesap çalışmalarının henüz tamamlanmadığını, sorguda belirtilen hesap hatalarının kesin hesap raporunda düzeltileceğini, istenilen savunmanın kesin hesap raporu tamamlandığında detaylı olarak iletileceğini ifade etmişlerdir. Ancak söz konusu kamu zararı tutarının tahsil edildiğine ilişkin kesin hakediş raporunun veya herhangi bir belgenin gönderilmediği anlaşılmıştır.
Bu itibarla, “…. Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Ek Bina (F1-F2-G Blok) İnşaatı Yapım İşi”nde uygulama projesi ve mahal listelerinde öngörülen ya da fen ve sanat kuralları gereği yapılması gereken imalatlar ilave iş kapsamında yükleniciye yaptırılarak bunlara ilişkin bedelin ayrıca ödenmesi ve yapımından vazgeçilen işlere ilişkin tutarların hakedişten düşülmemesi ya da eksik düşülmesi sonucu sebep olunan ….. TL kamu zararının Harcama Yetkilisi (Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanı) ……., Gerçekleştirme Görevlisi (İnşaat Mühendisi-Hakediş Raporunun Düzenleyen) ……… ve Diğer Sorumlu (İnşaat Yüksek Mühendisi-Hakediş Raporunu Düzenleyen) ………’a müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile ödettirilmesine oybirliğiyle,