A) ……. Üniversitesinin ……. Kampüsü içerisinde yer alan ve Üniversitenin mülkiyetinde bulunan taşınmazlar (……. ilçesi, ……. mahallesi, 106 ve 145 parsel ) üzerinde irtifak hakkı kurulması sürecinde, sözleşme imzalanmadan önce irtifak hakkı lehtarına verilen ön izin süresi uzatılmasına rağmen uzatılan süreye ilişkin ön izin bedelinin eksik tahsil edildiği görülmüştür.
Üniversiteye ait söz konusu taşınmazlar üzerinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 51 inci maddesinin (g) fıkrasına göre, muhammen bedel üzerinden pazarlık usulü ile ihale yapılarak irtifak hakkı kurulması için 23.06.2014 tarihinde Rektörlük Makamından onay alınmış, ……. tarihinde yapılan ihale sonucunda yıllık ……. TL bedel ile ihalenin ……. üzerinde bırakılmasına karar verilmiştir.
İrtifak hakkı kurulmasına ilişkin İrtifak Hakkı Şartnamesinin 8/A maddesinde,
“İrtifak hakkı ihalesi sonucunda, yapılacak yatırım için ön izne ihtiyaç duyulması halinde, lehine irtifak hakkı tesis edilecek yatırımcıya, fiili kullanım olmaksızın tescil, ifraz, tevhit, terk ve benzeri işlemlerin yapılması veya imar planının yaptırılması, değiştirilmesi ya da uygulama projelerinin hazırlanması ve onaylatılması gibi işlemlerin yerine getirilebilmesi için 4 ay ön izin verilir.
Ön izin bedeli, irtifak hakkına ilişkin ihale bedelinin yüzde yirmisidir. Ancak fiili kullanım olması halinde, öz izin bedeli, irtifak hakkı ihale bedelidir. Ön izin bedeli peşin olarak ödenir. Gerekli hallerde ön izin süresi, toplamda 1 yılı geçmemek üzere uzatılır. Uzatılan süreye ilişkin ön izin bedeli bir önceki yıl ön izin bedelinin Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE-bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde değişim) oranında artırılması suretiyle tespit edilen bedeldir.
…”
hükmü yer almaktadır.
Yapılan incelemede, irtifak hakkı lehtarı ile sözleşme imzalanmadan önce ……. tarihinde ön izin sözleşmesi imzalandığı görülmüştür.
Ön İzin Sözleşmesinin 3 üncü maddesinde,
“Ön izin süresi 4 (dört) aydır. Gerekli hallerde bu süre ön izin bedelinin Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE-bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde değişim) oranında artırılması suretiyle uzatılabilir. Ancak, ön izin süresinin toplamı dört yılı geçemez.”,
denilmiş ve 4 üncü maddesinde ön izin bedeli ……. TL olarak belirlenmiştir.
Bununla birlikte ön izin süresi ……. tarihinden itibaren 2 ay ve ……. tarihinden itibaren 2 ay süreyle uzatılmıştır.
Buna göre, yatırımcıya verilen ön izin için irtifak hakkı bedelinin (……. TL) yüzde yirmisinin, uzatılan süreler için Şartname hükümleri gereğince bir önceki yıl ön izin bedelinin Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE-bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde değişim) oranında artırılması suretiyle tespit edilen bedelin tahsil edilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, ön izin bedelinin (……. TL) yatırımcıdan tahsil edildiği, ancak uzatılan süreler için tahsil edilmesi gereken ……. TL’nin tahsil edilmediği (ÜFE’ye göre güncellenen tutar), bununla birlikte ilgiliden sözleşme (ÜFE) farkı adı altında ……. TL tahsil edildiği anlaşılmıştır.
Sorumlular savunmalarında ilgili şirketten kamu zararı tahsil edildiğinde buna ilişkin belgenin gönderileceğini ifade etmişlerdir. Ancak konuyla ilgili olarak sonradan herhangi bir belge gönderilmediği anlaşılmıştır.
Bu itibarla, Üniversiteye ait taşınmazlar üzerinde irtifak hakkı kurulmasına ilişkin İrtifak Hakkı Şartnamesinin 8/A maddesinde “Ön izin bedeli, irtifak hakkına ilişkin ihale bedelinin yüzde yirmisidir” denilmesine ve Ön İzin Sözleşmesinin 3 üncü maddesinde, ön izin süresinin uzatılması halinde ön izin bedelinin Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE-bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde değişim) oranında artırılması suretiyle bulunan bedelin tahsil edileceği belirtilmesine rağmen irtifak hakkı lehtarından uzatılan ön izin süresi için eksik tahsilat yapılması sonucu sebep olunan ……. TL kamu zararının ……. (İdari ve Mali İşler Daire Başkanı), ……. (Şef) ve ……. (Şef)’a müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile ödettirilmesine oy birliğiyle,
B) ……. Üniversitesinin ……. Kampüsü içerisinde yer alan ve Üniversitenin mülkiyetinde bulunan taşınmazlar (……. ilçesi, ……. mahallesi, 106 ve 145 parsel ) üzerinde kurulan irtifak hakkına ilişkin bedelin irtifak hakkı lehtarı tarafından ödenmediği görülmüştür.
Üniversiteye ait söz konusu taşınmazlar üzerinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 51 inci maddesinin (g) fıkrasına göre, muhammen bedel üzerinden pazarlık usulü ile ihale yapılarak irtifak hakkı kurulması için 23.06.2014 tarihinde Rektörlük Makamından onay alınmış, ……. tarihinde yapılan ihale sonucunda yıllık ……. TL bedel ile ihalenin ……. üzerinde bırakılmasına karar verilmiş ve ilgiliyle ……. tarihinde sözleşme imzalanmıştır.
İrtifak hakkı kurulmasına ilişkin İrtifak Hakkı Şartnamesinin 8 inci maddesinin üçüncü fıkrasında,
“İstekli, onaylanan ihale kararının tebliğinden sonra irtifak hakkı bedelini, irtifak hakkını aldıktan sonraki onbeş gün içinde ödemesi, ihale ve hakkın tapuya tescili ile ilgili vergi, resim, harç ve diğer giderleri ödemek ve hakkın tapuya tescili için gerekli yükümlülükleri yerine getirmek zorundadır …”,
8/A maddesinin beşinci fıkrasında,
“Ön izin süresi içerisinde yükümlülüklerin yerine getirilmesi halinde ihale ile tespit edilmiş olan ilk yıl irtifak hakkı bedelinin, ön izin verilen süre kadar Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE-bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde değişim) oranında artırılması suretiyle tespit edilen bedel üzerinden İrtifak Hakkı Sözleşmesi düzenlenmesi suretiyle irtifak hakkı kurulur.”,
9 uncu maddesinde,
“İhale sonucu belirlenecek ilk yıl irtifak hakkı bedeli peşin olarak ödenecektir. İrtifak hakkı bedeli üzerinden yüzde altı oranında kesin teminat alınacaktır.”
hükümleri yer almaktadır.
Benzer şekilde, Üniversite ile irtifak hakkı lehtarı arasında düzenlenen ……. tarihli İrtifak Hakkı Sözleşmesinin 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında,
“Taşınmazın ilk yıl irtifak hakkı bedeli, ihale bedeli üzerinden (1 ay içerisinde peşin olarak alınacak), 2 nci ve daha sonraki yıllar irtifak hakkı bedelleri ise Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyat Endeksinde (ÜFE) meydana gelen artış oranının (bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde değişim oranı) bir önceki yıl kullanım bedeli ile çarpımı suretiyle bulunacak miktarın önceki yıl kullanım bedellerine ilavesi suretiyle arttırılarak tahsil edilecektir.
İlk yıl irtifak hakkı bedeli, ihalenin onaylanmasına ilişkin kararın müşteriye tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde peşin olarak ödenir. Müteakip yıllar irtifak hakkı bedelleri ise, sözleşmede belirtilen tarihte peşin olarak ödenir.”
denilmektedir.
Buna göre, irtifak hakkı bedelinin irtifak hakkı lehtarı tarafından irtifak hakkını aldıktan sonraki onbeş gün içerisinde ödenmesi, kendisine ön izin verilmesi halinde ise ilk yıl irtifak hakkı bedelinin, ön izin verilen süre kadar Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE-bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde değişim) oranında güncellenmesi suretiyle bulunun tutar üzerinden ödenmesi gerekmektedir.
Ancak yapılan incelemede, irtifak hakkı kurulmasına ilişkin bedelin ……. tarihli sözleşmeye göre lehine irtifak hakkı kurulan ……. tarafından ve sözleşmenin ……. tarihinde ……. Şirketine devredilmesi sonrasında bu yatırımcı tarafından ödenmediği anlaşılmıştır.
Bununla birlikte sorumluların savunmaları ile ekindeki belgelerin incelenmesi sonucunda, ……. Şirketinden ‘……. Kira Bedeli’ olarak ……. TL tahsil edildiği anlaşılmıştır.
Bu itibarla, Üniversiteye ait taşınmazlar üzerinde irtifak hakkı kurulmasına ilişkin İrtifak Hakkı Şartnamesi ve İrtifak Hakkı Sözleşmesinde isteklinin, onaylanan ihale kararının tebliğinden sonra irtifak hakkı bedelini, irtifak hakkını aldıktan sonraki onbeş gün içinde ödemesi gerektiği belirtilmesine rağmen irtifak hakkı lehtarları tarafından bu bedelin ödenmemesi sonucu sebep olunan ……. TL kamu zararının,
……. TL’sinin ……. tarih ve ……. numaralı muhasebe işlem fişiyle tahsil edildiği anlaşıldığından bu miktar için ilişilecek bir husus kalmadığına,
……. TL’sinin tahsil edilmediği anlaşıldığından bu miktarın ……. (İdari ve Mali İşler Daire Başkanı), ……. (Şef) ve ……. (Şef)’a müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile ödettirilmesine,
oy birliğiyle,
C) ……. Üniversitesinin ……. Kampüsü içerisinde yer alan ve Üniversitenin mülkiyetinde bulunan taşınmazlar (……. ilçesi, ……. mahallesi, 106 ve 145 parsel ) üzerinde irtifak hakkı kurulmasına ilişkin ihale kararı, ön izin sözleşmesi, irtifak hakkı sözleşmesi ve irtifak hakkının devredilmesi sonrasında düzenlenen sözleşme için damga vergisi tahsil edilmediği görülmüştür.
488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde,
“Bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kâğıtlar damga vergisine tabidir.
Bu kanundaki kâğıtlar terimi, yazılıp imzalamak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade eder.
…”,
2 nci maddesinde,
“Vergiye tabi kâğıtlar mahiyetinde bulunan veya onların yerini alan mektup ve şerhlerle, bu kâğıtların hükümlerinin yenilenmesine, uzatılmasına, değiştirilmesine devrine veya bozulmasına ilişkin mektup ve şerhler de damga vergisine tabidir.”,
3 üncü maddesinde,
“Damga vergisinin mükellefi kâğıtları imza edenlerdir.
Resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kâğıtların damga vergisini kişiler öder.
…”,
denilmekte,
4 üncü maddesinde bir kağıdın tabi olacağı verginin tayini için o kağıdın mahiyetine bakılacağı ve buna göre tabloda yazılı vergisinin bulunacağı, 6 ncı maddesinde, bir kâğıtta biribirinden tamamen ayrı birden fazla akit ve işlem bulunduğu takdirde bunların herbirinden ayrı ayrı vergi alınacağı, bir kâğıtta toplanan akit ve işlemler birbirine bağlı ve bir asıldan doğma oldukları takdirde damga vergisinin, en yüksek vergi alınmasını gerektiren akit veya işlem üzerinden alınacağı, 10 uncu maddesinde, damga vergisinin nispi veya maktu alınacağı, nispi vergide, kâğıtların nevi ve mahiyetlerine göre, bu kâğıtlarda yazılı belli paranın, maktu vergide kâğıtların mahiyetlerinin esas olduğu, belli para teriminin, kâğıtların ihtiva ettiği veya bunlarda yazılı rakamların hasıl edeceği parayı ifade ettiği, 14 maddesinde, kâğıtların damga vergisinin Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı nispet veya miktarlarda alınacağı ifade edilmektedir.
Kanuna ekli (1) sayılı tabloya göre, akitlerle ilgili olarak belli parayı ihtiva eden kâğıtlardan mukavelenameler, taahhütnameler ve temliknameler binde 9,48 oranında, kira mukavelenameleri (mukavele süresine göre kira bedeli üzerinden) binde 1,89 oranında, kararlar ve mazbatalarla ilgili olarak ihale Kanunlarına tabi olan veya olmayan resmi daire ve kamu tüzel kişiliğini haiz kurumaların her türlü ihale kararları binde 5,69 oranında damga vergisine tabidir.
Bu hükümlere göre, 488 sayılı Kanuna ekli (1) sayılı tabloda gösterilen kâğıtlar, yine tabloda belirtilen nispet veya tutarda damga vergisine tabidir. Tabloda yer almayan kâğıtlara ilişkin damga vergisinin belirlenmesinde bu kâğıtların mahiyetine bakılması gerekmektedir. Bir kâğıtta birden fazla akit ve işlem bulunması ve bunların birbirine bağlı ve bir asıldan doğma olmaları durumunda ise damga vergisinin en yüksek vergi alınmasını gerektiren akit veya işlem üzerinden hesaplanması gerekmektedir. Ayrıca, bir sözleşmenin devri halinde aslından alınan verginin dörtte biri oranında, süresinin uzatılması durumunda ise artan sözleşme tutarı üzerinden aynı nispette ayrıca vergi alınması gerekmektedir. Bununla birlikte, irtifak hakkı devrine ilişkin sözleşmelerde damga vergisine esas matrah ve oranın belirlenmesi için kurulan irtifak hakkının konusuna bakılması gerekmektedir.
Üniversiteye ait söz konusu taşınmazlar üzerinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 51 inci maddesinin (g) fıkrasına göre, muhammen bedel üzerinden pazarlık usulü ile ihale yapılarak irtifak hakkı kurulması için 23.06.2014 tarihinde Rektörlük Makamından onay alınmış, ……. tarihinde yapılan ihale sonucunda yıllık ……. TL bedel ile ihalenin ……. üzerinde bırakılmasına karar verilmiş, ilgiliyle ……. tarihinde ……. TL bedel üzerinden ön izin sözleşmesi imzalanmış, ardından ön izin süresi, birisi ……. tarihinden itibaren 2 ay, diğeri ……. tarihinden itibaren 2 ay olmak üzere toplamda 4 ay uzatılmış, ……. tarihinde İrtifak Hakkı Sözleşmesi düzenlenmiş ve bu sözleşme ……. tarihinde ……. Şirketine devredilmiştir.
Dolayısıyla, söz konusu olayda, ……. tarihli ihale kararı üzerinden binde 5,69 oranında, ……. tarihli ön izin sözleşmesi üzerinden binde 9,48 oranında, ön izin sözleşmesinin iki kez uzatılması nedeniyle (yenilenen ön izin sürelerine ilişkin bedeller esas alınmak üzere) ayrı ayrı binde 9,48 oranında, ……. tarihli irtifak hakkı sözleşmesi dolayısıyla (yıllık hasılat bedeli olan ……. TL ile sözleşme süresi olan 20 yıl esas alındığında oluşan toplam sözleşme bedeli (……. x 20 =) ……. TL üzerinden) binde 1,89 oranında ve irtifak hakkı sözleşmesinin devrine ilişkin ……. tarihli sözleşme üzerinden asıl sözleşmeden alınan verginin dörtte biri oranında damga vergisi tahsil edilmesi gerekmektedir.
Ancak yapılan incelemede, irtifak hakkı kurulması sürecinde düzenlenen söz konusu kâğıtlar için damga vergisi tahsil edilmediği anlaşılmıştır.
Sorumlular savunmalarında ilgili şirketten kamu zararı tahsil edildiğinde buna ilişkin belgenin gönderileceğini ifade etmişlerdir ancak konuyla ilgili olarak sonradan herhangi bir belge gönderilmediği anlaşılmıştır.
Bu itibarla, Üniversiteye ait taşınmazlar üzerinde irtifak hakkı kurulmasına ilişkin ihale kararı, ön izin sözleşmesi, irtifak hakkı sözleşmesi ve irtifak hakkının devredilmesi sonrasında düzenlenen sözleşme için damga vergisi tahsil edilmemesi sonucu sebep olunan ……. TL kamu zararının ……. (İdari ve Mali İşler Daire Başkanı), ……. (Şef) ve ……. (Şef)’a müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile ödettirilmesine oy birliğiyle,