……. Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen tıbbi mal ve malzeme alımlarında, tıbbi mal ve malzemeler sözleşmelerde belirlenen süre içerisinde teslim edilmemesine rağmen yüklenicilerden gecikme cezası tahsil edilmediği görülmüştür.
Döner Sermaye İşletmesi tarafından 2014 yılında çeşitli tarihlerde tıbbi mal ve malzeme alımı için ihale yapılmış, bu ihaleler sonucunda alımlar için sözleşmeler düzenlenmiştir.
Sözleşmelerin 5 inci maddesinde sözleşmelerin konusu, İdarenin ihtiyacı olan ve teknik özellikleri şartnamelerde belirtilen mal ve malzemelerin ihale dokümanları ile sözleşmelerde belirlenen şartlar dahilinde Yüklenici tarafından temini ve İdareye teslimi şeklinde belirlenmiş, 9 uncu maddesinde sözleşmelerin süreleri işe başlama tarihi esas alınarak belirlenmiştir. Yine sözleşmelerin 10 uncu maddesinin 3 üncü fıkrasının birinci bendinde, mal ve malzemelerin sözleşmenin imzalanmasını müteakip, İdare tarafından yüklenicinin kendisine veya tebligat için gösterdiği faks numarasına veya elektronik posta adresine yapılacak resmi sipariş yazısı ile yapılacak bildirimlerde belirtilen teslim tarihine istinaden … (bu bölüme her sözleşme için ayrı bir nihai tarih belirlenmiştir.) tarihine kadar peyderpey teslim edileceği, 4 üncü fıkrasının birinci bendinde, yüklenicinin İdarece onaylanmış teslim programına uymak zorunda olduğu, ancak zorunlu hallerde İdarenin uygun görüşü ile teslim programında değişiklik yapılabileceği, İdarece onaylanan bir süre uzatımı bulunduğu takdirde, yüklenicinin bu hususun kendisine tebliği tarihinden başlamak üzere beş iş günü içinde yeni duruma göre bir teslim programı düzenlemek zorunda olduğu ifade edilmiştir.
Öte yandan, sözleşmelerin 34 üncü maddesinin birinci fıkrasında,
“İdare tarafından, bu sözleşmede belirtilen süre uzatımı halleri hariç, Yüklenicinin, sözleşmeye uygun olarak malı veya malları süresinde teslim etmemesi halinde 10 gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikme cezası uygulanır.”,
İkinci fıkrasında,
“Yüklenicinin sözleşmeye uygun olarak malın kısmi kabule konu olan kısmını süresinde teslim etmemesi halinde, idare tarafından en az on gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için teslim edilmeyen kısmın bedelinin %1 (yüzde bir) oranında gecikme cezası uygulanır.”,
Üçüncü fıkrasında,
“Gecikme cezası, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın yükleniciye yapılacak ödemelerden kesilir. Bu ceza tutarı, ödemelerden ve kesin teminat ile varsa ek kesin teminatlardan karşılanamaması halinde Yükleniciden ayrıca tahsil edilir.”
denilmektedir.
Bu hükümlere göre, sözleşmelere konu edilen mal ve malzemelerin resmi sipariş yazısı ile yapılacak bildirimlerde belirtilen teslim tarihi esas alınmak koşuluyla yine sözleşmelerde belirtilen tarihe kadar teslim edilmesi, bu hususa uygun hareket edilmemesi durumunda ise sözleşmelerde belirtilen cezaların uygulanması gerekmektedir.
Ancak ihale dokümanları ve teslimata ilişkin bildirimler ile diğer kayıtların incelenmesi neticesinde, Döner Sermaye İşletmesi tarafından sipariş edilen bazı mal ve malzemelerin süresi içerisinde İdareye teslim edilmediği, buna rağmen gecikilen süreler için yükleniciden gecikme cezası tahsil edilmediği anlaşılmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesinde,
“Kamu zararı, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde,
a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,
d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,
e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,
…
g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,
Esas alınır.”
hükmü yer almaktadır.
Buna göre, tıbbi mal ve malzeme alımı işinde süresi içerisinde teslimat yapılmamasına rağmen gecikilen süreler için gecikme cezası tahsil edilmemesi kamu zararı oluşturmaktadır.
Sorumlular savunmalarında özetle, kamu zararı tutarının ahizlerinden tahsil edildiğini, bununla birlikte üniversitelerin borçlarının çok olması nedeniyle tıbbi mal ve malzeme alımı sürecinde hastanelerin ödeme güçlüğü yaşadığını, firmalara süreleri içerisinde ödeme yapamadıklarını, firmalar alacakları için icra takibinde bulunmadığından kendilerinin de gecikme cezası uygulamakta çekimser davrandıklarını ifade etmişlerdir.
Bu itibarla, Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen tıbbi mal ve malzeme alımlarında, tıbbi mal ve malzemeler sözleşmelerde belirlenen süre içerisinde teslim edilmemesine rağmen yüklenicilerden gecikme cezası tahsil edilmemesi sonucu sebep olunan ……. TL kamu zararının aşağıdaki tabloda yazılı belgelerle tahsil edildiği anlaşıldığından bu miktar için ilişilecek bir husus kalmadığına oy birliğiyle,