……. Üniversitesi ile ……. arasında düzenlenen sözleşmeye göre yürütülen “…….”nde, işin yürütülmesi sırasında yapımından vazgeçilen imalatların tutarı ihale indirimi uygulanarak hesaplanmasına rağmen yapılmasına karar verilen imalatların tutarının ihale indirimi uygulanmadan hesaplandığı görülmüştür.
“…….”ne ilişkin ihale dosyası ve eklerinde yapılan incelemede, işe ait sözleşmenin ……. tarihinde düzenlendiği, sözleşmeye göre ……. tarihinde yer teslimi yapılarak yüklenicinin işe başlamasının sağlandığı, bununla birlikte işin yürütülmesi sırasında bazı imalat kalemlerinin yapımından vazgeçildiği, bunlar yerine yeni imalat kalemlerinin yapılmasına karar verildiği görülmüştür.
Buna göre,
ÖZEL 24 Alüminyum Taşıyıcılı Silikon Giydirme Cephe,
ÖZEL 25 Yatayda Kapak Düşeyde Silikon Alüminyum Taşıyıcılı Silikon Giydirme Cephe,
ÖZEL 32 Porselen Seramik Levha ile Duvar ve Döşeme Kaplaması Yapılması,
ÖZEL 44 8 cm Taşyünü Levha ile Isı Yalıtımı Yapılması,
ÖZEL 49 Suni Deri Kaplamalı Sedir İmalatı Yapılması (255 cm x 60 cm x 45 cm),
ÖZEL 71 Dik Tip Yoğun Bakım Ünitesi,
ELK3-ÖZ3 19 w Hasta Yatak Odası Doktor Led Gömme Tip Spot Armatür,
ELK4-ÖZ4 13 w Hasta Yatak Başı Okuma Lambası Sıva Üstü Aplik Armatür,
imalatlarının miktarı eksiltilmiş,
ÖZEL 51 Yatayda ve Düşeyde Kapaklı Alüminyum Cephe Yapılması,
ÖZEL 53 Kompozit Levhalar ile Cephe Yapılması,
ÖZEL 54 MDF Üzeri Laminant Kaplama ile Sedir İmalatı Yapılması,
ÖZEL 55 Su Geçirmez Kumaş (Nubuk) Kaplı Sedir Oturma Minderinin Yapılması,
ÖZEL 56 Su Geçirmez Kumaş (Nubuk) Kaplı Sedir Sırtlık Minderinin Yapılması,
ÖZEL 64 5 cm Kalınlığında Ekstrüde Polistren XPS Köpük ile Terasta Isı Yalıtımı Yapılması,
ÖZEL 1000 Dik Tip Yoğun Bakım Ünitesi,
ÖZ-AYD-TİP1 Hasta Odası Barisol Aydınlatma,
ÖZ-AYD-TİP2 Hasta Odası Yatakbaşı Aydınlatma,
imalatları yeni imalat olarak yaptırılmıştır.
Ancak yapılan incelemede, iş eksilişi kapsamında değerlendirilen imalatların tutarının ihale indirim oranı uygulanarak hesaplandığı, iş artışı kapsamında yaptırılan yeni imalatların tutarı hesaplanırken bu oranların uygulanmadığı anlaşılmıştır.
İşe ait sözleşmenin 6 ncı maddesinde,
“Bu Sözleşme, anahtar teslimi götürü bedel sözleşme olup, ihale dokümanında yer alan uygulama projeleri ve bunlara ilişkin mahal listelerine dayalı olarak, işin tamamı için yüklenici tarafından teklif edilen … toplam bedel üzerinden akdedilmiştir.
Yapılan işlerin bedellerinin ödenmesinde, yüklenicinin teklif ettiği toplam bedel esas alınır.”,
27 nci maddesinde,
“Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesine ilişkin hususlarda Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümleri uygulanır.”
denilmekte,
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22 nci maddesinde,
“12 üncü maddenin 4 üncü fıkrasında belirtilen proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde, işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının bedelleri ile 21 inci maddeye göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri, ikinci fıkrada belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödenir.
(2) Yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden biri kullanılır:
a) Yüklenicinin birim fiyatlarının/teklifinin tespitinde kullanarak teklifi ekinde idareye sunduğu ve yeni iş kalemi/grubu ile benzerlik gösteren iş kalemlerine/gruplarına ait analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.
b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine/grubuna benzerlik gösteren analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.
c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan iş kalemleri/gruplarına ait maliyet analizleriyle kıyaslanarak bulunacak analizler.
ç) Yeni iş kaleminin/grubunun yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları, işçi ve makinelerin çalışma saatleri ile diğer tüm girdiler esas alınarak oluşturulacak analizler.
(3) İş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanabilir:
a) Varsa yüklenicinin teklifinin ekinde idareye verdiği teklif rayiçler.
b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler.
c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar.
ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçleri.
(4) Yeni fiyat yüklenici ile birlikte yukarıda belirtilen usullerden biri ile tespit edilerek düzenlenen tutanak idarenin onayına sunulur ve otuz gün zarfında idarece onaylanarak geçerli olur. Yeni fiyat tespitinde yüklenici ile uyuşulamaz ise, taraflarca anlaşmazlık tutanağı düzenlenir ve anlaşmazlık idare tarafından on gün içerisinde Bayındırlık Kuruluna intikal ettirilir. Bayındırlık Kurulu tarafından tespit edilen fiyatın iki tarafça kabulü zorunludur. Yüklenici, fiyat uyuşmazlığı hakkındaki Bayındırlık Kurulunun kararını beklemeden idare tarafından tespit edilmiş fiyat üzerinden işe devam etmek zorundadır.
…”
hükmü yer almaktadır.
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin bu hükmünde, ilave iş bedellerinin fiyatının tespitine ilişkin usul belirlenmiş, azalan işlerin bedellerinin tespiti konusunda bir açıklama yapılmamıştır. Ancak Şartnamede ilave iş bedellerinin fiyatının tespitine ilişkin usul belirlenmiş olmakla birlikte, bir işte iş eksilişi ve iş artışı söz konusu olduğunda, eksiliş ve artışa konu imalat kalemlerinin nihai fiyatının ortak usulle belirlenmesi gerekmektedir.
Söz konu işte, yapımından vazgeçilen imalatların nihai fiyatı belirlenirken ihale indirim oranı uygulanmıştır. Dolayısıyla yapımına karar verilen imalatların birim fiyatı hesaplanırken de bu oranların hesaba katılması gerekmektedir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesinde,
“Kamu zararı, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde,
a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,
d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,
e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,
…
g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,
Esas alınır.”
hükmü yer almaktadır.
Buna göre, eksilen imalatların fiyatının ihale oranı uygulanarak hesaplanması, buna karşın ilave işlerin fiyatının bu oran uygulanmadan hesaplanması ve yükleniciye bu hesaplamalar üzerinden ödeme yapılması kamu zararına sebep olmaktadır.
Bununla birlikte, sorgu, sorumluların savunmaları ile ekindeki belgelerin incelenmesi sonucunda, sorguda yer alan kamu zararı tablosunun ÖZEL 1000 poz numaralı imalat ve ÖZEL 71 poz numaralı imalatın yer aldığı satırda fark tutarının ……. TL olduğu ancak tabloda bu tutarın ……. olarak yer aldığı, bu haliyle kamu zararının toplamının tabloya göre ……. TL yerine ……. TL olduğu, inşaat kalemlerinde özel 32 porselen seramik levha ile duvar ve duvar döşeme kaplaması yapılması pozunun mukayeseli keşif yapılırken iptal edildiği, yerine Özel 53 Alüminyum Kompozit Levhaları ile Cephe Kaplaması Yapılması imalatının yeni imalat olarak ilave edildiği, ancak Özel 26 Temperli + Lamine Low-e Isıcam 6mm + 12mm + 6mm (Giydirme cephe) imalatının miktarının arttırıldığı, bu imalatların karşılaştırılması neticesinde nihai kamu zararının ……. TL (……. TL – ……. TL) olması gerektiği, bu tutarın ise tahsil edildiği anlaşılmıştır.
Bu itibarla, “…….”nde, işin yürütülmesi sırasında yapımından vazgeçilen imalatların tutarı ihale indirimi uygulanarak hesaplanmasına rağmen yapılmasına karar verilen imalatların tutarının ihale indirimi uygulanmadan hesaplanması sonucu sebep olunan ……. TL kamu zararının, ……. TL’sinin ……. tarih ve ……. numaralı, ……. TL’sinin ……. tarih ve ……. numaralı muhasebe işlem fişiyle tahsil edildiği anlaşıldığından, toplam ……. TL için ilişilecek bir husus kalmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle,