Alışveriş ve yaşam merkezi inşa edilmek üzere 2886 sayılı Devlet İhale Kanunun 51/g maddesi uyarınca pazarlık usulüyle ihale edilen ve 20 yıl süreyle, yıllık … TL irtifak bedeli karşılığında yükleniciye bırakılan Üniversite mülkiyetindeki iki adet taşınmaz üzerinde irtifak hakkı tesisine ilişkin olarak,
1-İrtifak hakkı tesis edilmesi sonrasında ilgili şartname ve sözleşme uyarınca 2016 yılında yüklenici tarafından ödenmesi gereken irtifak hakkı bedelinin tahsil edilmemesi,
2-İrtifak hakkı tesisine ilişkin ihale kararı üzerinden kesilmesi gereken damga vergisinin eksik tahsil edilmesi.
Alışveriş ve yaşam merkezi inşa edilmek üzere 2886 sayılı Devlet İhale Kanunun 51/g maddesi uyarınca pazarlık usulüyle ihale edilen ve 20 yıl süreyle, yıllık … TL irtifak bedeli karşılığında yüklenici …..’ye bırakılan, daha sonra 14.07.2015 tarihinde …… Şirketine devredilen Üniversite mülkiyetindeki iki adet taşınmaz üzerinde irtifak hakkı tesisine ilişkin olarak,
1-İrtifak hakkı tesis edilmesi sonrasında ilgili şartname ve sözleşme uyarınca 2016 yılında yüklenici tarafından ödenmesi gereken irtifak hakkı bedelinin tahsil edilmediği görülmüştür.
Söz konusu iş için idarece düzenlenen İrtifak Hakkı Şartnamesinin 8 inci maddesinin üçüncü fıkrasında,
“İstekli, onaylanan ihale kararının tebliğinden sonra irtifak hakkı bedelini, irtifak hakkını aldıktan sonraki onbeş gün içinde ödemesi, ihale ve hakkın tapuya tescili ile ilgili vergi, resim, harç ve diğer giderleri ödemek ve hakkın tapuya tescili için gerekli yükümlülükleri yerine getirmek zorundadır …”,
8/A maddesinin beşinci fıkrasında,
“Ön izin süresi içerisinde yükümlülüklerin yerine getirilmesi halinde ihale ile tespit edilmiş olan ilk yıl irtifak hakkı bedelinin, ön izin verilen süre kadar Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE-bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde değişim) oranında artırılması suretiyle tespit edilen bedel üzerinden İrtifak Hakkı Sözleşmesi düzenlenmesi suretiyle irtifak hakkı kurulur.”,
9 uncu maddesinde,
“İhale sonucu belirlenecek ilk yıl irtifak hakkı bedeli peşin olarak ödenecektir. İrtifak hakkı bedeli üzerinden yüzde altı oranında kesin teminat alınacaktır.”
hükümleri yer almaktadır.
Benzer şekilde, Üniversite ile irtifak hakkı lehtarı arasında düzenlenen 27.04.2015 tarihli İrtifak Hakkı Sözleşmesinin 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında,
“Taşınmazın ilk yıl irtifak hakkı bedeli, ihale bedeli üzerinden (1 ay içerisinde peşin olarak alınacak), 2 nci ve daha sonraki yıllar irtifak hakkı bedelleri ise Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyat Endeksinde (ÜFE) meydana gelen artış oranının (bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde değişim oranı) bir önceki yıl kullanım bedeli ile çarpımı suretiyle bulunacak miktarın önceki yıl kullanım bedellerine ilavesi suretiyle arttırılarak tahsil edilecektir.
İlk yıl irtifak hakkı bedeli, ihalenin onaylanmasına ilişkin kararın müşteriye tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde peşin olarak ödenir. Müteakip yıllar irtifak hakkı bedelleri ise, sözleşmede belirtilen tarihte peşin olarak ödenir.”
denilmektedir.
Buna göre, irtifak hakkı bedelinin irtifak hakkı lehtarı tarafından irtifak hakkını aldıktan sonraki onbeş gün içerisinde ödenmesi, kendisine ön izin verilmesi halinde ise ilk yıl irtifak hakkı bedelinin, ön izin verilen süre kadar Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE-bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde değişim) oranında güncellenmesi suretiyle bulunun tutar üzerinden ödenmesi gerekmektedir.
Ancak yapılan incelemede, 2016 yılına ilişkin irtifak hakkına ilişkin Türkiye İstatistik Kurumunca belirlenen üretici fiyat endeksi oranında artırımlı olarak hesaplanan … TL tutarındaki bedelin 27.04.2015 tarihli sözleşmeye göre lehine irtifak hakkı kurulan …… ve sözleşmenin 14.07.2015 tarihinde ……. Şirketine devredilmesi sonrasında bu yatırımcı tarafından ödenmediği anlaşılmakla beraber sorumlular tarafından gönderilen savunmalar ile eki belgelerden söz konusu bedelin tahsili için ….. 5. İcra Dairesinde …. . dosya numarası ile icra takibi başlatıldığı görüldüğünden konu hakkında ilişik bulunmadığına,
İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla,
Azınlık Görüşü:
Üye ….’ın karşı oy gerekçesi:
Sorumlular tarafından gönderilen savunmalar ile eki belgelerden her ne kadar irtifak hakkı bedelinin tahsili için yasal işlemlere başlandığı anlaşılmakta ise de irtifak hakkı bedelinin tahsili konusunun 2015 ve 2016 yılı yargılamaya esas raporlarda yer aldığı, yasal işlemlerin denetçi sorgusu üzerine başlatıldığı görülmektedir. Bu bakımdan yıllar itibariyle konunun takibinin yapılmadığı anlaşılmaktadır. 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesine göre kamu zararı olan kira bedelinin tahsil edilmemesi nedeniyle tazmin kararı verilmesi gerekmektedir.
2. İrtifak hakkı tesisine ilişkin ihale kararı üzerinden alınması gereken damga vergisinin irtifak hakkı süresi olan 20 yıl üzerinden hesaplanması gerekirken 1 yıl üzerinden hesaplanarak tahsil edildiği görülmüştür.
488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde Kanuna ekli (I) sayılı tabloda yazılı kâğıtlar damga vergisine tabi olduğu ve bu Kanundaki kâğıtlar teriminin, yazılıp imzalanmak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade edeceği, 3 üncü maddesinde, damga vergisinin mükellefinin kâğıtları imza edenler olduğu ve resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait damga vergisini kişilerin ödeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanunun “Vergileme Ölçüleri” başlıklı 10 uncu maddesinde ise,
“Damga Vergisi nispi veya maktu olarak alınır.
Nispi vergide, kağıtların nevi ve mahiyetlerine göre, bu kağıtlarda yazılı belli para, maktu vergide kağıtların mahiyetleri esastır.
Belli para terimi, kağıtların ihtiva ettiği veya bunlarda yazılı rakamların hasıl edeceği parayı ifade eder.”
denilmektedir.
Damga Vergisi Kanununa ekli (I) sayılı tablonun (II) Kararlar ve mazbatalar bölümünün 2 nci maddesinde ise İhale Kanunlarına tabi olan veya olmayan resmi daire ve kamu tüzel kişiliğini haiz kurumların her türlü ihale kararlarının binde 5,69 oranında damga vergisine tabi olduğu hüküm altına alınmıştır.
Söz konusu hükümler uyarınca ihale komisyon kararlarının ihtiva ettiği tutar üzerinden belirlenen oran üzerinden (binde 5,69) damga vergisi alınması gerekmektedir. Buna göre, bir taşınmaz üzerinde irtifak hakkı tesis edilmesi halinde, bu işlemden dolayı alınan ihale komisyon kararı için ödenecek damga vergisi yükleniciye verilen toplam irtifak hakkı süresi ve yıllık kira bedeline göre tespit edilecektir.
Yapılan incelemede, Üniversiteye ait taşınmazların ihale komisyonunun kararına istinaden 2886 sayılı Devlet İhale Kanunun 51/g maddesine göre pazarlık usulü ile yıllık … TL bedel üzerinden 20 yıl süre ile yükleniciye bırakılmış olduğu, ihale kararı yıllık … TL ve 20 yıl süre için verilmiş olduğundan toplamda …. TL üzerinden alınması gereken damga vergisinin sadece bir yıllık bedel üzerinden hesaplanarak tahsil edildiği görülmüştür.
Ancak sorumlular tarafından gönderilen savunmalar ile eki belgelerden söz konusu bedelin tahsili için yasal işlemlere başlandığı görüldüğünden konu hakkında ilişik bulunmadığına,
İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla,
Azınlık Görüşü:
Üye …..’ın karşı oy gerekçesi:
Sorumlular tarafından gönderilen savunmada her ne kadar eksik tahsil edilen tutarın tahsili için yasal işlemlere başlandığı ifade edilmiş olsa da, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesine göre damga vergisinin eksik hesaplanarak tahsil edilmesi sonucu oluşan kamu zararının sorumluluğu bulunanlardan tazminine karar verilmesi gerekmektedir.