Üniversitenin farklı birimlerince birbirine yakın tarihlerde, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine göre doğrudan temin usulüyle alınan aynı sarf malzemelerinin (toner) fiyatlarının farklı olması.
…. Üniversitesinde farklı birimler tarafından birbirine yakın tarihlerde, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine göre doğrudan temin usulüyle alınan aynı sarf malzemelerinin (toner) fiyatlarının farklı olduğu görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22 nci maddesinde, ihtiyaçların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulüyle temin edilebileceği haller sayılmıştır. Bu maddenin birinci fıkrasının (d) bendinde, büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin …, diğer idarelerin … Türk Lirasını … aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımların, her yıl yeniden belirlenen parasal sınırlar dahilinde bu usulle gerçekleştirilebileceği, maddenin son fıkrasında ise bu maddeye göre yapılacak alımlarda, ihale komisyonu kurma ve 10 uncu maddede sayılan yeterlik kurallarını arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak ihtiyaçların temin edileceği belirtilmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliğinin 22 nci maddesinde doğrudan temine ilişkin açıklamalara yer verilmiştir ve maddenin 22.1.1.4. fıkrasında,
“ Diğer taraftan 22 nci maddeye göre ihtiyaçların karşılanmasında onay belgesi düzenlenmesi, onayı takiben ihale yetkilisince görevlendirilen kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılması ve buna ilişkin belgelerin dayanakları ile birlikte onay belgesine eklenmesi zorunludur. İdarelerce gerekli görülmesi halinde, fiyat araştırmaları, ilgili İhale Uygulama Yönetmeliklerinde yaklaşık maliyetin belirlenmesine ilişkin esas ve usuller çerçevesinde yapılabilir. Ancak doğrudan temin kapsamında yapılan alımlarda fiyat farkı hesaplanmasının öngörülmesi halinde, piyasa araştırması yapılması aşamasında bu hususun belirtilerek fiyat tekliflerinin alınması gerekmektedir.”
denilmiştir.
Ayrıca, Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin “4734 Sayılı Kamu İhale Kanununun 22 nci maddesinin (d) bendine göre yapılacak alımlar” başlıklı 63 üncü maddesinde,
“4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22 nci maddesinin (d) bendine göre doğrudan temin usulüyle yaptırılacak mal ve hizmet alımları ile yapım işi bedellerinin ödemelerinde,
- Onay Belgesi,
- Piyasa Fiyat Araştırması Tutanağı,
- Düzenlenmesi gerekli görülmüş ise sözleşme,
- Fatura,
- Muayene ve kabul komisyonu tutanağı, kabul işleminin idarece yapılması halinde ise idarece düzenlenmiş belge,
-Mal ve malzeme alımlarında, taşınır işlem fişi,
ödeme belgesine bağlanır.
…”
hükmü yer almıştır.
Buna göre, idarelerin ihtiyaçlarının doğrudan temin usulüyle karşılanmasında onay belgesi düzenlenmesi, onayı takiben ihale yetkilisince görevlendirilen kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılması ve buna ilişkin belgelerin dayanakları ile birlikte onay belgesine eklenmesi, alım gerçekleştirildiğinde de onay belgesinin ekleriyle birlikte, ayrıca faturanın, muayene ve kabul komisyonu tutanağının, kabul işleminin idarece yapılması halinde ise idarece düzenlenmiş belgenin, mal ve malzeme alımlarında, taşınır işlem fişinin ödeme belgesine bağlanması gerekmektedir.
Bununla birlikte, Kamu İhale Kanununun 5 inci maddesinin birinci fıkrasında,
“İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde, saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.”,
denilmektedir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 8 inci maddesinde,
“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.”
denilmekte,
11 inci maddesinde üst yöneticilerin, 32 nci maddesinde harcama yetkililerinin bu anlamda sorumluluklarının bulunduğu, 33 üncü maddesinde ise gerçekleştirme görevlilerinin, harcama yetkilisinin verdiği harcama talimatı üzerine yürütecekleri görevlerde sorumlu oldukları hususlar ifade edilmektedir.
Bu hükümlerden hareketle, Üniversitede gerçekleştirilen sarf malzemesi (toner) alımlarına ilişkin ödeme emri belgeleri ile ekindeki belgelerin incelenmesi sonucunda, alımların Üniversitenin farklı birimleri tarafından yapıldığı, aynı malzemenin, alım tarihleri birbirine yakın olmasına rağmen farklı fiyatlarla temin edildiği, bu anlamda Üniversitenin genel ihtiyacı niteliğinde olan malzemenin bazı harcama birimlerince, diğer harcama birimlerinin alımlarında gerçekleşen fiyatlardan yüksek fiyatlarla alındığı, ancak alımların farklı birimlerce farklı zamanlarda gerçekleştirilmiş olması nedeniyle 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesinde “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” şeklinde ifade edilen kamu zararının, söz konusu alımlarda oluşmadığı, bununla birlikte, alımların 4734 sayılı Kanunun 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen sınırlar dâhilinde yapıldığı, Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliğinde sayılan belgeler ödeme emri belgesine bağlanmak suretiyle ödemelerin gerçekleştirildiği görülmüştür. Ayrıca sorumlular savunmalarında, 2017 yılında kırtasiye malzemesi alımlarının İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı tarafından tek elden yürütülmeye başlandığını beyan etmişlerdir.
Dolayısıyla yukarıda ifade edilen hususlar birlikte değerlendirildiğinde, bu haliyle söz konusu sarf malzemesi alımlarında kamu zararı oluşmadığı anlaşılmıştır.
Bu itibarla, Üniversitede farklı birimler tarafından birbirine yakın tarihlerde, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine göre doğrudan temin usulüyle alınan aynı sarf malzemelerinin (toner) fiyatlarının farklı olduğu, bu haliyle bazı birimlerce malzemelerin diğer birimlere göre yüksek fiyatla alındığı görülmüşse de, söz konusu alımların farklı birimler tarafından, mevzuatta doğrudan temin için belirlenen usullere uyularak gerçekleştirildiği anlaşıldığından kamu zararı oluşmadığına, konuya ilişkin …. TL için ilişilecek bir husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle,