“… Üniversitesi …. MYO Binası Yapım İşi”nde,
A) Binanın dış cephesine mükerrer boya imalatı yapılması.
B) Bina giriş merdiveni yapıldıktan sonra merdivenin yıkılıp yerine bodrum katından merdiven yapılması ve hakedişte her iki imalatın bedelinin ödenmesi.
C) İş artışından doğan damga vergisinin eksik kesilmesi.
A) … Üniversitesi ile … İnşaat Mühendislik arasında düzenlenen birim fiyat sözleşmeye göre yürütülen “… Üniversitesi … MYO Binası Yapım İşi”nde, binanın dış cephesine mükerrer boya imalatı yapıldığı görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 21 inci maddesinde,
“(1) Yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan işin,
a) Sözleşmeye esas proje içinde kalması,
b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması, şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin % 10’una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen yapım işleri sözleşmelerinde ise % 20’sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilir.
…”
hükümleri yer almaktadır.
Yukarıdaki mevzuat hükmüne göre yapım işlerinde ilave iş yaptırılması, öngörülemeyen durumlar nedeniyle iş artışının zorunlu olması halinde mümkün olabilmektedir.
Yapılan incelemede, işin devamı sırasında binanın dış cephesine ahşap desenli boya yapıldığı, ancak daha sonra yapılan ahşap desenli boya üzerine grenli boya yapılmasına Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığınca yukarıda söz edilen Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 21 inci maddesi kapsamında 08.05.2017 tarihinde olur verildiği ve hakedişte her iki imalat için de ödeme yapıldığı görülmüştür. Sorumlular göndermiş oldukları savunmalarında söz konusu olurun katalogdan seçilen renkle uygulanan rengin farklı olması nedeniyle verildiğini ifade etmişlerdir, ancak yasal bir dayanak olmadan her iki imalat için ödeme yapılması mümkün değildir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71 inci maddesinde
“Kamu zararı, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde,
a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,
d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,
e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,
…
g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,
Esas alınır.”
hükmü yer almaktadır.
Buna göre yapılan ahşap desenli dış cephe boyasının üzerine hukuki bir gerekçe olmadan grenli boya yapılması ve her iki imalat için de ödeme yapılması kamu zararı oluşturmaktadır.
Bu itibarla, açıklanan mevzuat hükümlerine aykırı olarak … İnşaat Mühendislik yüklenimindeki “… Üniversitesi … MYO Binası Yapım İşi”nde yapılan ahşap desenli dış cephe boyasının üzerine grenli boya yapılması ve her iki imalat için de ödeme yapılması sonucu oluşan … TL kamu zararının bu işlemin yapılmasını teklif eden ve olur veren Harcama Yetkilisi (Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanı) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Yapım Şube Müdürü) ….’a müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle birlikte ödettirilmesine, anılan Kanun’un 55 inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle,
B) … Üniversitesi ile …. İnşaat Mühendislik arasında düzenlenen birim fiyat sözleşmeye göre yürütülen “… Üniversitesi … MYO Binası Yapım İşi” işinde, bina girişi için yapılan merdivenin yıktırılıp yerine bodrum kattan yeniden merdiven yapıldığı ve her iki imalatın da bedelinin ödendiği görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 21 inci maddesinde,
“(1) Yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan işin,
a) Sözleşmeye esas proje içinde kalması,
b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması, şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin % 10’una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen yapım işleri sözleşmelerinde ise % 20’sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilir.
…”
hükümleri yer almaktadır.
Yukarıdaki mevzuat hükmüne göre yapım işlerinde ilave iş yaptırılması, öngörülemeyen durumlar nedeniyle iş artışının zorunlu olması halinde mümkün olabilmektedir.
Yapılan incelemede, işin devamı sırasında bina giriş merdivenin yapıldığı ancak daha sonra merdivenin yıkılarak bodrum kattan giriş merdiveni yapılmasına Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığınca yukarıda söz edilen Yapım İşleri Teknik Şartnamesi’nin 21 inci maddesi kapsamında 01.09.2017 tarihinde olur verildiği ve hakedişte her iki imalat için de ödeme yapıldığı görülmüştür. Her ne kadar sorumlular göndermiş oldukları savunmalarında söz konusu olurun Valiliğin 20.04.2017 tarihinde göndermiş olduğu yazı sonucunda ve engelli öğrencilerin merdiveni kolay kullanmalarının sağlanması ve asansörle üst katlara ulaşımlarının sağlanması için verildiğini ifade etmişlerse de bu durumun imalat yapılmadan önce öngörülemezliğinden bahsetmek mümkün değildir. Projede her şey açıkça görüldüğünden/görülebileceğinden, söz konusu giriş merdiveni yapılmadan önce de bu durumlar öngörülüp bodrum kattan binaya giriş yapılabilirdi.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71 inci maddesinde
“Kamu zararı, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde,
a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,
d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,
e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,
…
g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,
Esas alınır.”
hükmü yer almaktadır.
Buna göre, mevzuatında öngörülmediği halde ilave iş kapsamında yapılan giriş merdivenin yıkılıp yeniden bodrum kattan giriş merdiveni yapılması kamu zararı oluşturmaktadır.
Bu itibarla, açıklanan mevzuat hükümlerine aykırı olarak … İnşaat Mühendislik yüklenimindeki “… Üniversitesi … MYO Binası Yapım İşi” yapılan giriş merdivenin yıkılıp yeniden bodrum kattan giriş merdiveni yapılması ve her iki imalat için de ödeme yapılması sonucu oluşan … TL kamu zararının bu işlemin yapılmasını teklif eden ve olur veren Harcama Yetkilisi (Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanı) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Yapım Şube Müdürü) ….’a müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle birlikte ödettirilmesine, anılan Kanun’un 55 inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla,
Azınlık Görüşü:
Üye …. ve ….’ın karşı oy gerekçesi:
Yapılan incelemede, işin devamı sırasında bina giriş merdivenin yapıldığı ancak daha sonra merdivenin yıkılarak bodrum kattan giriş merdiveni yapılmasına Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığınca yukarıda söz edilen Yapım İşleri Teknik Şartnamesi 21 inci maddesi kapsamında 01.09.2017 tarihinde olur verildiği ve hakedişte her iki imalat için de ödeme yapıldığı görülmüştür. Sorumlular göndermiş oldukları savunmalarında söz konusu olurun Valiliğin 20.04.2017 tarihinde göndermiş oldukları yazı sonucunda ve engelli öğrencilerin merdiveni kolay kullanmalarının ve asansörle üst katlara ulaşımlarının sağlanması için verildiğini ifade etmişlerdir. Söz edilen Valilik yazısında 20.07.2013 tarih ve 28713 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Yönetmeliği” gereği İl Müdürlüğü bünyesinde kurulan Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Komisyonunun yaptığı denetimler sonucu umuma açık yerlerde engelli bireylerin erişimine uygun olmayan yerlerin tespit edildiği ve bu yerlerin erişilebilirlik standartlarına uygun hale getirilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Bu açıklamalardan hareketle yapılan giriş merdivenin yıkılıp bodrum kattan tekrar giriş merdiveni yapılmasının engelli öğrencilerin kullanımı için zorunlu olduğu anlaşılmaktadır..
Yukarıda ifade edilen hususlar birlikte değerlendirildiğinde, bu haliyle giriş merdivenin yıkılıp bodrum kattan tekrar merdiven yapılması ve her iki imalatın bedelinin ödenmesi kamu zararı oluşturmamaktadır. Bu nedenle konu hakkında ilişilecek bir husus bulunmadığına karar verilmesi gerekmektedir.
C) “… Üniversitesi …. MYO Binası Yapım İşi”nde iş artışından doğan damga vergisinin eksik kesildiği görülmüştür.
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’nun “Nispet” başlıklı 14 üncü maddesinde
“Kâğıtların Damga Vergisi bu Kanun’a ekli (1) sayılı tabloda yazılı nispet veya miktarlarda alınır. Şu kadar ki her bir kâğıt için hesaplanacak vergi tutarı (1) sayılı tabloda yer alan sınırlamalar saklı kalmak üzere 800 bin Yeni Türk Lirasını aşamaz. Bir önceki yılda uygulanan bu azami tutar, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere, o yıl için tespit ve ilan olunan yeniden değerleme oranında artırılır. Cumhurbaşkanı yeniden değerleme oranının % 50 fazlasını geçmemek ve % 20'sinden az olmamak üzere yeni oranlar tespit etmeye yetkilidir.
Belli parayı ihtiva eden mukavelenamelerin değiştirilmesi halinde artan miktar aynı nispette vergiye tabidir.
…” hükmü yer almaktadır.
Yukarıda söz edilen Kanun’a ekli 1 sayılı tabloya göre belli parayı ihtiva eden mukavelenameler binde 9,48 oranında damga vergisine tabidir. Ayrıca belli parayı ihtiva eden mukavelenamelerin değiştirilmesi halinde artan miktar aynı nispette (binde 9,48) vergiye tabidir.
Yapılan incelemede, “… Üniversitesi … MYO Binası Yapım İşi”nde 01.11.2017 tarih ve … sayılı Olur ile işin %20’sine tekabül eden …. TL ilave işlerin yükleniciye yaptırılmasına karar verildiği ve %3 iş artışı ile işin tamamlandığı görülmüştür. İş artışına ilişkin damga vergisi ise %20’lik iş artışından değil gerçekleşen %3’lük iş artışı üzerinden tahsil edilmiştir. Ancak yukarıda söz edilen “Belli parayı ihtiva eden mukavelenamelerin değiştirilmesi halinde artan miktar aynı nispette vergiye tabidir.” hükmü gereği iş artış olurundaki tutar üzerinden damga vergisi tahsil edilmesi gerekirdi.
Söz konusu eksik damga vergisi tahsilatı, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71 inci maddesinin (e) bendindeki “İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması” hükmüne göre kamu zararı oluşturmaktadır.
Bununla birlikte sorumluların savunmaları ile ekindeki belgelerin incelenmesi sonucunda, eksik kesilen damga vergisi tutarının tahsil edildiği anlaşılmıştır.
Bu itibarla “… Üniversitesi … MYO Binası Yapım İşi”nde iş artışından doğan damga vergisinin eksik kesilmesi sonucu sebep olunan … TL kamu zararının, … sayılı muhasebe işlem fişiyle tahsil edildiği anlaşıldığından, bu miktar için ilişilecek bir husus kalmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle,